Mỹ cân nhắc siết chặt đầu tư từ Trung Quốc

Washington đang lo lắng về dòng vốn đầu tư từ Trung Quốc khi có khoảng 135 tỷ USD vốn từ nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đổ vào nước này kể từ 2010. Các nhà lập pháp Mỹ quan ngại khi chứng kiến sự tinh vi rõ rệt trong công nghệ của quân đội Trung Quốc.

Với sự thận trọng đó, Quốc hội và Nhà Trắng đang xây dựng một số biện pháp tăng cường quản lý đầu tư nước ngoài nhằm tập trung vào hai vấn đề ưu tiên lâu năm của Mỹ, đó là việc làm và an ninh quốc gia.

Tuy nhiên, các công ty, gồm cả các hãng công nghệ, và các nhà lập pháp cũng cảnh báo rằng các biện pháp đi quá xa có thể ngăn cản đầu tư. Trong khi đó, các chính trị gia có lập trường cứng rắn cho rằng luật pháp cần phải được điều chỉnh cùng với những tiến bộ trong công nghệ và mối đe dọa về năng lực cạnh tranh từ nền kinh tế Trung Quốc.

Hạ nghị sĩ Dân chủ Denny Heck phát biểu tại một cuộc điều trần đầu năm nay: “Tôi muốn Mỹ vẫn là một nơi tuyệt vời cho đầu tư nước ngoài, nhưng việc ngăn những kẻ gian dối và bảo vệ chúng ta khỏi những thủ đoạn lừa bịp cũng không kém phần quan trọng”.

Theo một báo cáo gần đây của Nhà Trắng, Ủy ban Đầu tư nước ngoài tại Mỹ (CFIUS) đã điều tra hơn 230 giao dịch trong năm ngoái, gấp đôi con số trong năm 2011 và cao hơn 40% so với năm 2016. Ủy ban này trực thuộc Bộ Tài chính và có chức năng đánh giá các giao dịch có tiềm ẩn rủi ro an ninh quốc gia.

Năm nay, Ủy ban đã ngăn chặn Broadcom mua lại hãng sản xuất chip Qualcomm và thương vụ bán một công ty chuyển tiền cho Ant Financial – công ty thanh toán số của tập đoàn Alibaba. Năm ngoái, ủy ban này cũng ngăn chặn các giao dịch có tổng giá trị 10 tỷ USD của Trung Quốc.

Điều Mỹ lo ngại là các công ty Trung Quốc, trong đó có nhiều công ty được nhà nước hậu thuẫn, đang nhắm vào các ngành công nghệ cao có thể dùng cho mục đích quân sự.

Gary Hufbauer, một thành viên cao cấp của Viện Kinh tế Quốc tế Peterson cho rằng các mối lo đã có từ nhiều năm trước và bùng phát sau sự cố gián điệp công nghiệp, nhưng gần đây sự cảnh giác đã trở thành cao độ khi các nhà lãnh đạo, bao gồm cả Tổng thống Trump, đã quan ngại sâu sắc về tình trạng mất việc làm trong nước.

Phản ứng chính trị chống lại đầu tư của Trung Quốc không chỉ có duy nhất ở Mỹ. Các nhà lập pháp từ New Zealand đến Đức đã lên tiếng cảnh báo trong bối cảnh đầu tư ra nước ngoài của Trung Quốc tăng lên hơn 180 tỷ USD trong năm 2016, gấp khoảng 10 lần thập kỷ trước. Liên minh châu Âu là một trong nhiều khu vực chú ý đến việc thắt chặt đầu tư.

Một báo cáo của Tập đoàn Rhodium và Ủy ban Quốc gia về Quan hệ Mỹ-Trung đã nhận thấy đầu tư của Trung Quốc ở Mỹ lên đến khoảng 46 tỷ đô la trong năm 2016, vào các công ty sử dụng khoảng 140.000 lao động.

Con số này chiếm khoảng 12% tổng đầu tư nước ngoài trong năm đó và khoảng 2% việc làm tại các công ty nước ngoài tại Mỹ.

Vào tháng 3, Tổng thống Donald Trump đã yêu cầu Bộ Tài chính Mỹ đề xuất các biện pháp kiềm chế đầu tư của Trung Quốc, nhằm phản ứng với hành vi đánh cắp sở hữu trí tuệ mà nước này cáo buộc Bắc Kinh.

Cả Thượng viện và Hạ viện đang xây dựng luật, dự kiến sẽ hoàn thành trong năm nay, giúp chính phủ tăng cường quyền lực giám sát các thương vụ đầu tư.

Tuy nhiên, ông Hufbauer cũng cảnh báo rằng nhiều quy định dàn trải có thể phản tác dụng, khiến các công ty Mỹ bị hạn chế khách hàng tiềm năng và phải chi nhiều hơn cho nghiên cứu.

Ông lưu ý, việc hạn chế đầu tư cũng có nguy cơ làm trầm trọng thêm các vấn đề địa chính trị mà Mỹ dự định giải quyết. Hơn nữa, ông cảnh báo: “Cách bạn đối xử với một quốc gia khác sẽ quyết định cách họ đối xử với bạn. Nếu bạn đối xử với một quốc gia như một kẻ thù, thì họ sẽ trở thành kẻ thù”.

Liên quan đến vấn đề đầu tư của Trung Quốc, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Steven Mnuchin đã có một báo cáo gửi cho Tổng thống Trump về những lo ngại từ dòng vốn Trung Quốc ở Mỹ, hãng tin Reuters dẫn lời người phát ngôn bộ này hôm thứ Hai cho biết.