Ngược lại, trong thời gian đó FMC, một công ty cùng ngành vẫn “ăn nên, làm ra”. Đặc biệt nhà đầu tư thấy, giá cổ phiếu vẫn đi lên đều đặn. Vậy MPC đang hơn thua gì so với FMC nhìn qua các con số trong báo cáo tài chính.
MPC vượt trội FMC về doanh thu
Năm 2014 là thời kỳ “vàng son” của Minh Phú, khi doanh thu đạt hơn 15.000 tỷ đồng, đứng đầu trong tất cả các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản của Việt Nam. Thời điểm đó, MPC nổi tiếng với câu nói “Lời bao nhiêu là tùy thuộc Minh Phú muốn”.
Tự tin với điều này, năm 2015, MPC còn đặt kế hoạch lên tới 19.333 tỷ đồng doanh thu và lợi nhuận 1.452 tỷ đồng, một con số mơ ước của nhiều doanh nghiệp thời bấy giờ. Tuy vậy, đầu ra hoàn toàn phụ thuộc vào xuất khẩu và khi có những khó khăn bất ngờ, Minh Phú không kịp trở tay. Kết quả, mặc dù doanh thu năm 2015 vẫn ở mức 12.287 tỷ đồng, nhưng công ty báo lỗ 7 tỷ đồng.
Đơn vị: tỷ đồng, số liệu FMC được tính theo năm đương lịch
Cảm nhận đầu tiên của nhà đầu tư với các doanh nghiệp thủy sản gắn với câu nói từ “rủi ro kép”. Rủi ro đầu tiên và cũng không kiểm soát được là thiên tai, đi cùng với nó là các dịch bệnh liên quan đến nuôi trồng thủy sản. Rủi ro thứ hai liên quan tới đầu ra, gần như toàn bộ doanh thu đến từ hoạt động xuất khẩu. Vì vậy, các doanh nghiệp luôn phải đối mặt với các biện pháp bảo hộ bất ngờ từ các nước nhập khẩu. Đặc biệt, xuất khẩu thủy sản là một trong lĩnh vực hết sức nhạy cảm trong vấn đề này.
Trong bản cáo bạch niêm yết trên UpCoM, Minh Phú cũng chỉ ra “những năm gần đây, dịch bệnh trên tôm cũng phát triển và diễn biến khó lường. Thêm vào đó, việc giá cả tôm còn phụ thuộc vào thị trường thế giới nên nhiều khi giá tôm nguyên liệu trong nước còn cao hơn giá xuất khẩu khiến các doanh nghiệp khó cạnh tranh”.
Còn trong báo cáo thường niên năm 2016 cũng nêu ra “có thời điểm giá nguyên liệu tôm sú đã tăng hơn 30% nhưng giá xuất khẩu lại không tăng kịp, trong khi đó các nhà máy đua nhau tăng giá thu gom nguyên liệu bù cho các hợp đồng đã ký để tránh đền bù hợp đồng xuất khẩu không giao được nên dẫn tới sản xuất kinh doanh kém hiệu quả, thậm chí thua lỗ”.
Vì vậy, một năm sau đó, năm 2016 Minh Phú cũng mới chỉ thoát lỗ, với con số lợi nhuận khiêm tốn 87 tỷ đồng trên doanh thu gần 12 nghìn tỷ đồng. Và cũng chỉ thoát khỏi bóng tối trong 6 tháng nửa đầu năm 2017 khi MPC báo lãi 160 tỷ đồng sau thuế, gấp đôi con số cả năm 2016. Tuy nhiên, so sánh với quy mô doanh thu con số này dường như vẫn khá khiêm tốn.
Vượt trội về khả năng sinh lời
Còn với FMC không nói mình có khả năng “định đoạt”. Tích cực ở điểm, “chậm nhưng chắc”, doanh thu của Sao Ta tăng trưởng ổn định từ năm 2012 tới nay. Gần nhất, 2016, FMC đạt mốc doanh thu hơn 3.000 tỷ đồng, nhân 4 lần mới bằng số của Minh Phú. Nhưng lợi nhuận lại ở mức 103 tỷ đồng, cao hơn 25% so mới MPC.
Thay đổi niên độ tài chính, từ 1/10/2016 – 30/09/2017. FMC báo thắng lớn trong niên vụ, doanh số cả năm đạt 144 triệu USD, lợi nhuận trước thuế 125 tỷ đồng.
Vậy vấn đề của Minh Phú nằm ở đâu? Với triết lý kinh doanh xây dựng chuỗi giá trị của ngành tôm, MPC bắt đầu từ tôm bố mẹ, tới tôm con,…vùng nuôi, chế biến xuất khẩu, logistic và phân phối bán lẻ.
Từ điều này, Minh Phú duy trì biên lợi nhuận gộp cao hơn so với Sao Ta. Trong giai đoạn 2013- 2014, biên lợi nhuận gộp MPC duy trì mức trên 10%. Sụt giảm mạnh trong năm 2015 và 2016 nhưng vẫn duy trì trên 8%, đồng thời phục hồi lại trên 10% trong 6 tháng năm 2017.
Với đặc thù trong xuất khẩu thủy sản thâm dụng vốn và lao động nên các công ty trong ngành chỉ đạt mức biên lợi nhuận sau thuế ở mức rất thấp. Đặc biệt, không có lợi thế nhờ quy mô, MPC duy trì mức biên lợi nhuận sau thuế thấp hơn FMC từ năm 2015 trở lại đây.
Vậy vấn đề của Minh Phú nằm trong khâu quản lý chi phí. Số tiền bỏ ra cho khâu bán hàng và tài chính năm 2015 lên tới gần 730 và 170 tỷ đồng, chiếm lần lượt 5,9 và 2,4% trong doanh thu. Trong khi chi phí bán hàng của FMC luôn duy trì dưới 3% cùng với chi phí tài chính rất thấp.
Đánh giá việc sử dụng đòn bẩy tài chính, kết thúc ngày 30/6/2017, MPC có tổng cộng 5.439 tỷ đồng tổng nợ. Trong đó, vay ngắn hạn là 3.335 tỷ đồng và vay dài hạn là 2.039 tỷ đồng. Chi tiết nợ dài hạn của MPC là khoản vay bằng trái phiếu được phát hành từ 5/2015 với lãi suất 7,5%/năm và được tất toán vào 5/2020. Ngoài ra, MPC cũng có 1.207 tỷ đồng tiền mặt và tiền gửi ngân hàng.
Thời điểm rời sàn HOSE, Minh Phú cho biết công ty muốn tìm nguồn vốn từ đối tác chiến lược, nhưng sau hơn 2 năm qua điều này vẫn chưa thể thực hiện được. Ngược lại, FMC không tìm cho mình con đường đó, Sao Ta tài trợ nhu cầu sử dụng vốn bằng các huy động vốn trực tiếp qua sàn chứng khoán.
Từ năm 2013 tới nay, FMC trải qua 4 lần tăng vốn điều lệ từ con số 80 tỷ đồng lên 390 tỷ đồng như hiện nay. Tính tới 6/2017, FMC không có vay nợ dài hạn toàn bộ 910 tỷ đồng là vay ngắn hạn, với tỷ lệ vay nợ/tổng tài sản ở mức 64%. Nhờ tài trợ bằng phát hành nên FMC luôn có chi phí tài chính thấp hơn so với MPC.
Kết thúc phiên giao dịch cuối tuần quan, MPC đóng cửa ở mức 108.500 đồng/cổ phiếu, tương ứng mức P/E lên tới 38 tỷ đồng. Còn FMC chỉ ở mức giá 20.000 đồng/cổ phiếu, tương ứng mức P/E dự kiến cho niên vụ 2017 chỉ ở mức 6,4 lần.
Mai Hương