Thu phí thành “thu giá”: “Không nên bóp méo tiếng Việt để linh động hơn trong tăng giá”

Lý giải về việc chuyển tên gọi  từ “thu phí” thành “thu giá” BOT, ông Nguyễn Văn Thể, Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải cho biết, phí mang tính chất quản lý nhà nước liên quan đến Hội đồng Nhân dân, Quốc hội quyết định. Hình thức đầu tư BOT được xem là một sản phẩm của doanh nghiệp nên họ tự định giá.

“Việc chuyển đổi tên trạm “thu phí” thành trạm “thu giá” không có gì khác mà còn linh động hơn rất nhiều cho việc điều chỉnh mức thu bởi lẽ muốn điều chỉnh phí thì phải thông qua Hội đồng Nhân dân nên rất chậm”, Bộ trưởng Thể trao đổi bên lề hành lang Quốc hội.

Việc đổi tên “thu phí” thành “thu giá” của Bộ Giao thông Vận tải gần như ngay lập tức đã nhận được nhiều ý kiến không ủng hộ từ các nhà ngôn ngữ cũng như các chuyên gia kinh tế và dư luận.

Không chính xác về mặt ngôn ngữ và kinh tế

Trao đổi với BizLIVE, TS. Lê Đăng Doanh, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu và quản lý trung ương (CIEM)  cho biết, giá thể hiện giá trị và điều đó được định theo thị trường, giá biến đổi theo cung cầu nên việc xác định thay thu phí thành thu giá là điều không chính xác về mặt ngôn ngữ và mặt kinh tế.

Cũng theo ông Doanh, lý giải của Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải cho rằng BOT là sản phẩm của doanh nghiệp nên doanh nghiệp tự định giá là không chính xác vì đường không phải tài sản của doanh nghiệp. BOT (Kinh doanh – Xây dựng – Chuyển giao) là quan hệ nhà nước giao doanh nghiệp vận hành, không thuộc sở hữu của doanh nghiệp, doanh nghiệp không thể tự quyết định giá.

“Luật phí và Lệ phí đã quy định rõ ràng, không nên bóp méo tiếng Việt, lách qua những quy định này để linh động hơn trong việc tăng giá”, ông Doanh nói.

Vị chuyên gia khẳng định phải bỏ khái niệm “thu giá” và với thực tế, BOT là hình thức không hoàn toàn là dịch vụ công hay sở hữu nhà nước. Ông Doanh cho biết, Quốc hội có thể ra Nghị quyết về vấn đề này, BOT từ trước đến nay mới quyết định dưới Luật nên cần thực hiện theo quy định của Luật pháp.

Chi phí trong BOT không phải doanh nghiệp muốn làm gì thì làm

Về vấn đề này, Đại biểu Quốc hội Đỗ Văn Sinh, Uỷ ban Kinh tế cho biết, quan trọng nhất để người dân hiểu, dù hình thức nào cũng là khoản chi phí mà người sử dụng dịch vụ phải bỏ ra.

“Tên gọi phí hay giá cũng chỉ là tên gọi, quy định của pháp luật còn quan trọng là nội hàm của vấn đề. Vấn đề quan trọng nhất là người dân thấy chi phí đó có xứng đáng, phù hợp thỏa đáng với dịch vụ sử dụng hay không, thu như vậy có minh bạch không”, ông Sinh nói.

Ông Sinh nhấn mạnh rằng, riêng chi phí trong lĩnh vực BOT rõ ràng không phải doanh nghiệp muốn làm gì thì làm mà ảnh hưởng rất lớn đến vấn đề xã hội, đặc biệt, kể cả vấn đề kinh tế. Tất cả các cuộc điều chỉnh gia đến nay, đều phải do doanh nghiệp xây dựng phương án và các cơ quan Nhà nước đồng ý, phê duyệt mới được xác định giá bao nhiêu.

“Đây là loại chi phí đặc biệt, phải có sự kiểm soát của Nhà nước vì liên quan đến đầu tư, vòng đời dự án và không có chuyện giá doanh nghiệp muốn tăng bao nhiêu thì tăng”, ông Sinh nói.

Cũng theo ông Sinh, quan trọng nhất là muốn làm gì cần minh bạch từ đầu và quá trình triển khai BOT trong thời gian vừa rồi chưa minh bạch lắm nên giờ chúng ta đang lập lại sự minh bạch đó bằng cách thanh tra, kiểm tra, kiểm toán, để xác định giá đầu tư ban đầu là bao nhiêu cho chính xác, trên cơ sở đó, có phương án tính chi phí cho một phương tiện vận chuyển trên quãng đường nhất định thì giá chỉ trong lượng bao nhiêu chứ không phải muốn tăng bao nhiêu thì tăng.

Bởi thực chất đó là vẫn là chi phí đầu tư công còn chẳng qua đây là Nhà nước chuyển quyền cho doanh nghiệp quản lý trong thời gian nhất định, ông Sinh lập luận.