(TBTCVN) – Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 5 tăng đột biến, cao nhất trong vòng 6 năm qua khiến dư địa tăng giá từ nay đến cuối năm không còn nhiều.
Nếu muốn giữ mục tiêu 4%, nhiều chuyên gia cho rằng, công tác điều hành từ nay đến cuối năm cần hết sức thận trọng, đặc biệt cần giãn thời gian điều chỉnh giá một số mặt hàng do Nhà nước định giá, giảm sức ép lên mặt bằng giá.Giá xăng tăng đột biến đẩy CPI tăng thêm 0,16%
Giá cả thị trường 5 tháng đầu năm biến động theo hướng tăng tương đối cao trong 2 tháng đầu năm, giảm nhẹ trong tháng 3 và tăng dần trở lại trong 2 tháng tiếp theo. So với tháng trước, CPI tháng 5 tăng 0,55%, cao nhất trong vòng 6 năm qua, bình quân 5 tháng ước tăng 3,01% so với cùng kỳ năm trước.
Sở dĩ, CPI tháng 5 tăng đột biến là do có 9/11 nhóm hàng hóa và dịch vụ có CPI tăng so với tháng trước. Đặc biệt, giá một số nhiên liệu, nhất là giá xăng dầu thế giới tiếp tục tăng cao hơn dự báo dẫn đến việc phải điều chỉnh tăng giá trong nước; giá lương thực tăng do nhu cầu xuất khẩu gạo tăng; giá thịt lợn có xu hướng phục hồi do tổng lượng đàn giảm, hiện giá thịt lợn hơi đang ở mức gấp đôi giá cùng kỳ năm trước; giá gas tăng theo diễn biến giá thế giới. Theo ông Nguyễn Anh Tuấn, Cục trưởng Cục Quản lý giá, Bộ Tài chính, dự báo trong thời gian tới, đây vẫn là những yếu tố gây sức ép lên mặt bằng giá, chưa kể giá một số dịch vụ tăng theo quy luật hàng năm, tình hình thời tiết thiên tai, bão lũ ảnh hưởng đến cung – cầu hàng hóa.
Về cơ bản hầu như không có yếu tố tăng giá mới xuất phát từ công tác điều hành giá của Chính phủ mà đều từ yếu tố thị trường. Tuy nhiên, vẫn có một số mặt hàng tăng cao so với dự kiến, như giá xăng dầu. Tại cuộc họp của Ban Chỉ đạo điều hành giá vừa qua, Thứ trưởng Bộ Công thương Đỗ Thắng Hải phân tích, giá xăng dầu trong 5 tháng tăng cao nhất kể từ cuối năm 2014 đến nay. Bình quân tháng 5 tăng 38,5 – 48,2% so với tháng 5 năm 2017. Bình quân 5 tháng tăng 20,5 – 30,6% so với năm 2017. “Công tác điều hành giá, sự phối hợp của liên Bộ Công thương và Tài chính đã linh hoạt, nhịp nhàng, sử dụng Quỹ Bình ổn giá với liều lượng thích hợp, trong kỳ điều hành ngày 23/5, quỹ đã chi 1.425 đồng/lít xăng E5 RON 92, nghĩa là bù 74% tổng mức tăng từ quỹ”, Thứ trưởng Bộ Công thương nói.
Theo ông Nguyễn Bích Lâm, Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê, giá xăng tăng tác động làm CPI chung tăng 0,16%, kéo theo nhóm giao thông với mức tăng cao nhất trong rổ hàng hóa là 1,72%. Cùng với đó, nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 0,88%, trong đó lương thực tăng 0,03% do giá gạo xuất khẩu tăng nhẹ; thực phẩm tăng 1,2% do giá thịt lợn hơi tăng mạnh 5,85%, làm CPI chung tăng 0,25%.Lùi thời gian điều chỉnh tăng giá hàng hóa, dịch vụ
CPI đã tăng cao trong tháng 5 và mặc dù vẫn trong dự liệu của Chính phủ, tuy nhiên Phó Thủ tướng Chính phủ Vương Đình Huệ, Trưởng ban Chỉ đạo điều hành giá đã yêu cầu lãnh đạo các bộ, ngành báo cáo cụ thể về công tác điều hành giá các mặt hàng thuộc lĩnh vực phụ trách, điều tiết cung cầu ra sao; rà soát để tiếp tục giảm giá các hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước định giá và trong trường hợp phải điều chỉnh theo lộ trình đối với dịch vụ y tế, giáo dục, phải cân nhắc thời điểm, thậm chí có thể dừng không điều chỉnh trong năm 2018. Ví dụ với giá điện, Phó Thủ tướng yêu cầu phải tiết kiệm chi phí tối đa để giữ không điều chỉnh mặt hàng này. Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Chính phủ Vương Đình Huệ đề nghị các bộ, ngành phải tính toán để kiểm soát lạm phát theo chỉ tiêu Quốc hội giao và “coi đây là chỉ tiêu pháp lệnh phải thực hiện cho bằng được”.
Theo đại biểu Quốc hội Trần Hoàng Ngân, để giữ chỉ tiêu lạm phát, Chính phủ cần điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt, thận trọng, đồng thời với chính sách tài khóa chặt chẽ, kiểm soát các khoản chi ngân sách hiệu quả và kiểm soát bội chi ngân sách, hỗ trợ cho sản xuất nông nghiệp tăng trưởng. Bởi vì theo ông, trong rổ hàng hóa để tính CPI thì hàng hóa về lương thực thực phẩm chiếm tỷ trọng cao tới 40%.
Để giữ chỉ tiêu lạm phát, Chính phủ cần điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt, thận trọng, đồng thời với chính sách tài khóa chặt chẽ, kiểm soát các khoản chi hiệu quả và kiểm soát bội chi ngân sách, hỗ trợ cho sản xuất nông nghiệp tăng trưởng.Đại biểu Quốc hội Trần Hoàng Ngân
Ông Nguyễn Tiến Thỏa, Chủ tịch Hội Thẩm định giá Việt Nam đề nghị cơ quan quản lý phải tính toán để giãn lùi thời gian điều chỉnh lộ trình giá thị trường đối với một số giá hàng hóa, dịch vụ Nhà nước còn định giá vào các thời điểm thích hợp để tránh cộng hưởng lan tỏa tăng giá gây ra. Cùng với đó, ông Thỏa cho rằng, trong bất kỳ hoàn cảnh nào cũng phải đảm bảo cân bằng cung – cầu hàng hóa; kiểm soát mức độ tăng của tổng phương tiện thanh toán. “Nếu lạm phát có xu hướng quay trở lại sẽ khiến việc giảm lãi suất trở nên khó khăn hơn. Cùng với đó ảnh hưởng tới sự ổn định của tỷ giá, gây khó khăn cho sự điều hành chính sách tiền tệ, tài khóa”, ông Nguyễn Tiến Thỏa chia sẻ với phóng viên TBTCVN.
Ngoài ra, ông Thỏa cho rằng, Chính phủ cần có biện pháp mang tính quyết định đó là vai trò hỗ trợ của Nhà nước để doanh nghiệp giảm chi phí, giá thành, làm giảm áp lực tăng giá thông qua việc tiếp tục cải cách hành chính, cắt bỏ điều kiện kinh doanh không hợp lý, rà soát các khoản thu không hợp lý để giảm chi phí cho doanh nghiệp.
Chuyên gia về lĩnh vực giá cả, ông Ngô Trí Long cũng đồng quan điểm nêu trên khi cho rằng, còn 7 tháng nữa nhưng dư địa tăng CPI không còn nhiều là một sức ép, là khó khăn, thách thức đối với Chính phủ. Cho nên trước mắt, với những mặt hàng do Nhà nước định giá phải giãn hoặc lùi thời gian điều chỉnh giá để tránh tác động trực tiếp lên mặt bằng giá cả, khiến lạm phát tăng cao.
Minh Anh