(TBTCVN) – Cải cách thủ tục hành chính, hiện đại hóa trong quản lý thu, chi NSNN, công tác kế toán, kiểm toán, thanh tra, kiểm tra tài chính – ngân sách; quản lý tài sản công được đẩy mạnh, có hiệu quả; công khai, minh bạch ngân sách có chuyển biến tích cực.
Đây là một nội dung được Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính – ngân sách của Quốc hội Nguyễn Đức Hải nhấn mạnh trong cuộc trao đổi với phóng viên TBTCVN về việc thực hiện Kế hoạch tài chính quốc gia 5 năm.PV: Thưa ông, xin ông cho biết một số đánh giá khái quát về việc thực hiện các luật, nghị quyết của Quốc hội, của Ủy ban Thường vụ Quốc hội trong lĩnh vực tài chính, ngân sách trong năm 2018 vừa qua?
Chủ nhiệm Nguyễn Đức Hải
– Chủ nhiệm Nguyễn Đức Hải: Năm 2018, tình hình kinh tế – xã hội nước ta tiếp tục có chuyển biến tích cực, kinh tế vĩ mô ổn định, lạm phát được kiểm soát, các cân đối lớn của nền kinh tế được cải thiện hơn; cải cách thủ tục hành chính được thúc đẩy mạnh mẽ, sự phối hợp giữa các cơ quan nhà nước trong điều hành chính sách tài khóa với chính sách tiền tệ và các chính sách kinh tế vĩ mô ngày càng phát huy hiệu quả. Công tác quản lý thu – chi ngân sách đã được triển khai chủ động, tích cực.
Ủy ban Tài chính – Ngân sách đã báo cáo Quốc hội và đánh giá cao nỗ lực của Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương và sự cố gắng của cộng đồng doanh nghiệp, sự phối hợp với trách nhiệm cao của các cơ quan trong hệ thống chính trị trong việc tổ chức thực hiện nhiệm vụ và hoàn thành các nhiệm vụ thu – chi NSNN với kết quả cao nhất so với một số năm gần đây theo nghị quyết của Quốc hội đề ra. Thu cân đối NSNN ước đạt 1.422,7 nghìn tỷ đồng, vượt 103,5 nghìn tỷ đồng (+7,8%), bội chi NSNN năm 2018 ước dưới 3,6%GDP, nợ công dưới 61%GDP.
Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương đã tích cực triển khai các giải pháp để hoàn thành toàn diện, đạt kết quả cao các mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội và NSNN năm 2018. Điều hành thận trọng chính sách tài khóa, phối hợp chặt chẽ với chính sách tiền tệ nhằm hỗ trợ phát triển sản xuất, kinh doanh, tiếp tục ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Siết chặt kỷ luật tài chính – ngân sách, chấp hành dự toán NSNN đúng quy định của pháp luật. Đẩy mạnh thanh tra, kiểm tra và công khai, minh bạch việc sử dụng NSNN. PV: Nhìn lại 3 năm vừa qua, ông đánh giá thế nào về việc thực hiện kế hoạch tài chính 5 năm? Đâu là những kết quả nổi bật và đâu là những tồn tại, hạn chế?- Chủ nhiệm Nguyễn Đức Hải: Giai đoạn 2016 – 2018 là những năm đầu của lần đầu tiên thực hiện Kế hoạch tài chính 5 năm quốc gia theo quy định của Luật NSNN 2015. Kết quả sau 3 năm thực hiện cho thấy, việc xây dựng và thực hiện Kế hoạch tài chính 5 năm quốc gia đã đạt được một số kết quả bước đầu quan trọng.
Đó là, việc lập kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội và lập ngân sách hàng năm có sự gắn kết chặt chẽ cùng hướng tới mục tiêu chung, tạo sự kết nối giữa chi tiêu của các ngành với kế hoạch tổng thể của địa phương, đáp ứng tính liên tục trong thực hiện chiến lược phát triển kinh tế – xã hội.
Kỷ cương, kỷ luật trong quản lý, điều hành NSNN được siết chặt hơn; hạn chế việc tùy tiện điều chỉnh dự toán, chuyển nguồn, ứng trước; từng bước gắn kết giữa chi thường xuyên và chi đầu tư phát triển; thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, chống tham nhũng từng bước được chú trọng và tăng cường hơn. Bước đầu tạo tính chủ động cho các bộ, ngành, địa phương trong việc dự báo khả năng thu ngân sách và nhu cầu chi tiêu để thực hiện các nhiệm vụ được giao. Cải cách thủ tục hành chính, hiện đại hóa trong quản lý thu, chi NSNN, công tác kế toán, kiểm toán, thanh tra, kiểm tra tài chính – ngân sách; quản lý tài sản công được đẩy mạnh, có hiệu quả; công khai, minh bạch ngân sách có chuyển biến tích cực.
Đánh giá tổng quan số liệu dự kiến thực hiện trong 5 năm (2016 – 2020) của Chính phủ cho thấy, thu NSNN dự kiến đạt khoảng 6,6 – 6,7 triệu tỷ đồng, đạt 97 – 98% kế hoạch 5 năm quốc gia. Chi NSNN đạt khoảng 96 – 97% kế hoạch 5 năm, cơ cấu chi ngân sách có bước chuyển dịch tích cực, tỷ trọng chi đầu tư phát triển bình quân đạt 26 – 27% tổng chi NSNN trong thực hiện, cao hơn mục tiêu 25 – 26%. Tỷ lệ bội chi và nợ công/GDP bảo đảm đạt mục tiêu đề ra. Nợ công hàng năm, nợ Chính phủ và nợ nước ngoài của quốc gia đều giữ ở thấp hơn giới hạn theo mục tiêu đề ra.
Tuy nhiên, việc thực hiện Kế hoạch cũng bộc lộ một số tồn tại, hạn chế. Cụ thể như là một số thể chế về quản lý kinh tế – tài chính không còn phù hợp cần được sửa đổi, bổ sung kịp thời. Về thu, chi NSNN, một số bộ, ngành, địa phương chưa thực sự đổi mới tư duy, vẫn còn duy trì nếp cũ; một số quy định mới của Luật NSNN 2015 còn chưa được thực hiện nghiêm; một số cơ chế, chính sách đặc thù cho các thành phố lớn chưa thực sự phát huy tác dụng; việc tự chủ tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp công lập chưa có chuyển biến mạnh; tiến độ cổ phần hóa còn chậm…
Mặt khác, việc thực hiện Luật Đầu tư công còn nhiều lúng túng về thủ tục và việc lựa chọn dự án đưa vào danh mục trong Kế hoạch đầu tư công trung hạn kéo dài; phân bổ vốn chi tiết cho từng dự án gặp khó khăn, vẫn còn tình trạng phân bổ vốn dàn trải, phân tán, hiệu quả đầu tư thấp.
Qua kết quả thanh tra, kiểm tra, kiểm toán cho thấy, tình trạng chi sai chính sách, chế độ còn phổ biến, lặp đi lặp lại tại nhiều cơ quan, đơn vị ở trung ương và địa phương; kỷ luật, kỷ cương về quản lý kinh tế – tài chính một số nơi còn buông lỏng, việc áp dụng và thực thi pháp luật còn nhiều bất cập…PV: Trong 2 năm còn lại của nhiệm kỳ này, theo ông, đâu là những vấn đề quan trọng nhất trong lĩnh vực tài chính ngân sách mà chúng ta cần tập trung, chú trọng để hoàn thành tốt kế hoạch tài chính 5 năm cũng như kế hoạch phát triển kinh tế xã hội 5 năm giai đoạn 2016 – 2020?- Chủ nhiệm Nguyễn Đức Hải: Kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội, Kế hoạch tài chính 5 năm quốc gia 2016 – 2020 mang tính định hướng, với mục tiêu là cân đối ngân sách lành mạnh, sử dụng có hiệu quả nguồn lực NSNN cho phát triển kinh tế – xã hội vững chắc. Trong quá trình thực hiện, một số vấn đề phát sinh dẫn đến khó khăn, vướng mắc thì cần được điều chỉnh để tháo gỡ. Tuy nhiên, việc điều chỉnh cũng cần lưu ý rà soát, cân nhắc để phù hợp với yêu cầu của thực tế, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc hiện tại nhưng phải bảo đảm chặt chẽ, giữ nghiêm kỷ luật, kỷ cương tài chính, nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách và các nguồn tài chính quốc gia.
Trước hết, cần kiểm soát tốt và chống xói mòn cơ sở thuế hiện hành, tạo điều kiện cho việc điều chỉnh, mở rộng, hoàn thiện toàn diện cơ sở thuế; hạn chế tình trạng gian lận thuế qua hình thức chuyển giá. Thực hiện rà soát, xem xét các nguồn thu của NSNN như: quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách và nguồn thu để lại cho các cơ quan, đơn vị. Rà soát nguồn thu từ đất để lại cho đầu tư nhưng chưa đưa vào cân đối NSNN của một số bộ, ngành giai đoạn 2016 – 2020…
Bên cạnh đó, cần tính toán kỹ các tác động của việc điều chỉnh đến các chỉ tiêu cụ thể và mục tiêu tổng quát của toàn giai đoạn. Chỉ trong trường hợp có tăng thu ngân sách thì mới được tăng chi, không điều chỉnh tăng mức bội chi NSNN, trần đầu tư công, trần nợ công đã được Quốc hội quyết định (trừ trường hợp tăng thu của các địa phương).PV: Xin trân trọng cảm ơn ông!
Hoàng Yến ()