(TBTCO) – Năm 2017, việc thực hiện tiết kiệm, chống lãng phí (THTK, CLP) tiếp tục đạt những kết quả tích cực, dù vẫn còn không ít khó khăn, hạn chế, theo báo cáo của Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) cho ý kiến ngày 12/4.
Cơ cấu lại danh mục trái phiếu chính phủ
Cụ thể, theo Báo cáo số 100/BC-CP ngày 5/4/2018 của Chính phủ về kết quả THTK, CLP năm 2017, trong lĩnh vực quản lý ngân sách nhà nước (NSNN), Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã linh hoạt, quyết liệt trong chỉ đạo điều hành thực hiện nhiệm vụ tài chính – NSNN. Ngành Tài chính đã tích cực, chủ động phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, địa phương tăng cường quản lý thu NSNN; cơ cấu lại thu, chi NSNN; siết chặt kỷ cương, kỷ luật tài chính, tiết kiệm triệt để từ khâu lập, phân bổ dự toán và trong quá trình thực hiện; kiểm soát chặt chẽ nợ công.
Kết quả thu, chi NSNN năm 2017 cơ bản đạt và vượt chỉ tiêu dự toán Quốc hội quyết định; cân đối các cấp ngân sách cơ bản được đảm bảo. Bội chi NSNN trong phạm vi dự toán; vay của NSNN thấp hơn dự toán Quốc hội giao.
Chính phủ đã ban hành Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 07 của Bộ Chính trị về tái cơ cấu NSNN và quản lý nợ công; trình Quốc hội thông qua Luật Quản lý nợ công (sửa đổi), xây dựng 7 nghị định hướng dẫn thi hành luật, bảo đảm có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2018; ban hành nhiều văn bản quy định về cấp, quản lý bảo lãnh chính phủ, cơ chế tài chính các dự án ODA và vay ưu đãi nước ngoài.
Cơ cấu danh mục trái phiếu chính phủ đã được cải thiện cả về kỳ hạn và lãi suất, góp phần tiết kiệm NSNN, giảm áp lực về nợ công. Tính đến ngày 31/12/2017, dư nợ công bằng khoảng 61,3% GDP, dư nợ chính phủ khoảng 51,6% GDP, dư nợ chính phủ bảo lãnh 9,1% GDP, dư nợ vay nước ngoài của quốc gia khoảng 45% GDP, trong phạm vi giới hạn Quốc hội cho phép.
Trong cải cách bộ máy, Chính phủ tiếp tục đẩy mạnh sắp xếp, tổ chức lại các đơn vị sự nghiệp công lập, gắn với lộ trình điều chỉnh giá dịch vụ công, rà soát lại các loại phí được chuyển sang thực hiện theo cơ chế do Nhà nước định giá. Chính phủ ban hành 6 nghị định về cơ chế tự chủ trong các ngành, lĩnh vực.
Thủ tướng Chính phủ đã ban hành danh mục đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc 7 bộ, ngành; quy định tiêu chí và ngành, lĩnh vực thực hiện chuyển đổi đơn vị sự nghiệp thành công ty cổ phần. Nợ thuế không thể thu hồi tăng gần 6.000 tỷ đồng
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được vẫn còn những tồn tại, hạn chế. Báo cáo của Chính phủ cho biết, công tác quản lý thu NSNN ở một số địa bàn, lĩnh vực chưa quyết liệt, chưa theo sát tình hình thực tiễn. Nợ đọng thuế, nhất là những khoản không có khả năng thu còn lớn.
Cụ thể, theo số liệu báo cáo của Tổng cục Thuế, tổng nợ thuế tại thời điểm 31/12/2017 là 73.145 tỷ đồng, giảm 2.108 tỷ đồng (2,8%) so với 31/12/2016. Trong đó, tiền nợ thuế đến 90 ngày và trên 90 ngày là 26.002 tỷ đồng, giảm 5.727 tỷ đồng so với 31/12/2016; tiền phạt vi hành chính về thuế và tiền chậm nộp là 15.674 tỷ đồng, giảm 2.379 tỷ đồng so với 31/12/2016; tiền nợ thuế của người nộp thuế đã chết, mất tích, mất năng lực hành vi dân sự, liên quan đến trách nhiệm hình sự, đã tự giải thể, phá sản, ngừng, nghỉ và bỏ địa chỉ kinh doanh (không có khả năng thu hồi) là 31.469 tỷ đồng, tăng 5.997 tỷ đồng so với 31/12/2016.
Việc quản lý, sử dụng nguồn kinh phí thực hiện cải cách tiền lương chưa đúng; chi ngân sách tạm ứng, ứng trước ngoài dự toán chậm thu hồi; nợ xây dựng cơ bản, sử dụng vốn đầu tư ở nhiều bộ, địa phương còn dàn trải, lãng phí. Qua công tác thanh tra, kiểm tra phát hiện tình trạng chi NSNN sai tiêu chuẩn, định mức, chế độ còn xảy ra tại nhiều đơn vị.
Bên cạnh đó, công tác đổi mới hệ thống tổ chức các đơn vị sự nghiệp công lập chưa theo kịp yêu cầu. Hệ thống tổ chức các đơn vị sự nghiệp còn cồng kềnh, manh mún, phân tán, chồng chéo; quản trị nội bộ yếu kém, chất lượng, hiệu quả dịch vụ thấp. Chi NSNN cho các đơn vị sự nghiệp công lập còn quá lớn. Một số địa phương giao chỉ tiêu biên chế sự nghiệp vượt định mức, tiếp nhận vượt chỉ tiêu.
Kết quả kiểm toán của Kiểm toán Nhà nước trong năm 2017 phát hiện thừa biên chế 57.175 người trong khu vực Nhà nước. Kết quả thanh tra của Bộ Tài chính về công tác quản lý NSNN phát hiện một số địa phương giao biên chế sự nghiệp giáo dục và đào tạo vượt định mức như An Giang vượt 99 người, Lâm Đồng vượt 63 người. Phân bổ vốn vay đầu tư dàn trải, hiệu quả chưa cao
Việc thực hiện xã hội hoá lĩnh vực dịch vụ sự nghiệp công còn chậm. Theo Vụ Tài chính hành chính sự nghiệp (Bộ Tài chính), tính đến hết năm 2016 cả nước có 57.171 đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện tự chủ về tài chính. Trong đó, 123 đơn vị tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư (bằng 0,21%), 1.934 đơn vị tự bảo đảm chi thường xuyên (bằng 3,38%), 12.968 đơn vị tự bảo đảm một phần chi thường xuyên (bằng 22,68%) và 42.146 đơn vị NSNN bảo đảm toàn bộ kinh phí, bằng 73,7%.
Trong quản lý vốn vay, việc phân bổ, sử dụng vốn vay cho đầu tư còn dàn trải, hiệu quả chưa cao, một số dự án vay lại vốn vay ODA, ưu đãi, bảo lãnh chính phủ phát sinh rủi ro không trả được nợ, phải thực hiện tái cơ cấu tài chính, chuyển sang hình thức Nhà nước đầu tư hoặc Quỹ Tích lũy trả nợ phải ứng trả thay như: dự án Nhà máy bột giấy Phương Nam của Tổng công ty Giấy Việt Nam; Tổng công ty Công nghiệp Tàu thủy.
Việc quản lý, sử dụng vốn vay còn bất cập, thiếu gắn kết giữa quyết định đầu tư với cân đối trả nợ như trường hợp Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam có 4 dự án sử dụng nguồn vốn vay ODA theo hình thức cho vay lại, phải chuyển sang hình thức Nhà nước đầu tư trực tiếp vào dự án.
Để góp phần khắc phục những tồn tại, hạn chế này, Chương trình tổng thể của Chính phủ về THTK,CLP năm 2018 đã đề ra nhiều nhiệm vụ giải pháp quan trọng, trong đó nhấn mạnh việc thực hiện chính sách tài khóa chặt chẽ, phối hợp đồng bộ với chính sách tiền tệ và các chính sách khác. Siết chặt kỷ luật tài chính, NSNN; nâng cao hiệu quả sử dụng vốn vay; từng bước thu hẹp phạm vi sử dụng nợ công…/.
Hoàng Yến