(TBTCVN) – Sự cải thiện vượt bậc về công khai, minh bạch ngân sách (NS) của Việt Nam cho thấy, Chính phủ và Bộ Tài chính đang ngày càng nỗ lực thực hiện các cam kết về công khai, minh bạch NS.
Điều đó không chỉ giúp tăng niềm tin của người dân với Nhà nước, mà còn giúp Việt Nam “ghi điểm” trong mắt các đối tác phát triển. Đây là chia sẻ của bà Nguyễn Thị Kiều Viễn – Giám đốc điều hành Tổ chức Hướng tới minh bạch (TT) – cơ quan đầu mối quốc gia của Tổ chức Minh bạch quốc tế (TI) tại Việt Nam, với phóng viên .PV: Thưa bà, tại kỳ khảo sát công khai NS (OBS) 2019, Chỉ số công khai NS (OBI) của Việt Nam đã cải thiện vượt bậc khi tăng tới 23 điểm so với kỳ đánh giá trước đó vào năm 2017. Bà đánh giá như thế nào về kết quả trên?
Bà Nguyễn Thị Kiều Viễn: Theo dõi các kỳ khảo sát OBS trong suốt thời gian qua có thể thấy, trải qua mỗi một kỳ đánh giá đều ghi nhận những nỗ lực của Chính phủ, Bộ Tài chính nhằm thực hiện các cam kết công khai thông tin về quản lý và sử dụng nguồn lực công, để người dân có thể tham gia thảo luận về NS cũng như tăng cường vai trò giám sát sử dụng nguồn lực ngân sách nhà nước (NSNN).
Ở những kỳ đánh giá trước đây, điểm số về trụ cột công khai NS của Việt Nam còn tăng khá khiêm tốn. Tuy nhiên, từ năm 2015 khi Luật NSNN được sửa đổi (có hiệu lực từ năm NS 2017) với những quy định về phạm vi, đối tượng, nội dung và hình thức công khai đã được mở rộng hơn rất nhiều so với trước đây. Đặc biệt là việc công khai số liệu và báo cáo thuyết minh về dự toán NSNN khi Chính phủ trình Quốc hội… đã góp phần cải thiện đáng kể chỉ số OBI của Việt Nam. Theo đó, tại kỳ khảo sát OBS 2019, chỉ số OBI của Việt Nam đã tăng mạnh tới 23 điểm so với kỳ đánh giá trước đó vào năm 2017 và tăng 14 bậc xếp hạng về công khai, minh bạch NS, đưa Việt Nam lên vị trí 77/117 nước. Tôi cho rằng đây là những nỗ lực, cố gắng rất đáng ghi nhận.
Bà Nguyễn Thị Kiều Viễn
PV: Việc công khai, minh bạch NSNN ngày càng được cải thiện, tăng cường sẽ có những ý nghĩa như thế nào, thưa bà?Bà Nguyễn Thị Kiều Viễn: Việc công khai, minh bạch NSNN ngày càng được cải thiện mang lại rất nhiều ý nghĩa. Trước hết, minh bạch NS là công cụ giúp tăng niềm tin của người dân với Nhà nước. Nếu NS phân bổ cho các chính sách và chương trình được công khai cho người dân sẽ giúp cho việc thực thi chính sách được tốt hơn, từ đó, tăng niềm tin của người dân với Nhà nước. Khi Nhà nước minh bạch NS, đặc biệt là minh bạch việc phân bổ và sử dụng NSNN, cũng sẽ giúp người dân giám sát được việc tiền đóng thuế của họ được sử dụng một cách hợp lý, hiệu quả.
Mặt khác, việc công khai, minh bạch NSNN ngày càng được cải thiện, tăng cường cũng sẽ giúp tăng niềm tin của các đối tác phát triển đối với việc quản lý NS của Việt Nam; qua đó cũng sẽ góp phần làm tăng uy tín, vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.
Đặc biệt, tôi cũng muốn chia sẻ thêm tin vui đó là, với việc cải thiện vượt bậc về chỉ số OBI, ngày 28/6 vừa qua, tổ chức Đối tác Chính phủ mở (OGP) chính thức công nhận Việt Nam đã đáp ứng tiêu chí cốt lõi tối thiểu để tham gia OGP.PV: Xin bà có thể nói cụ thể hơn về thông tin này?Bà Nguyễn Thị Kiều Viễn: OGP được thành lập năm 2011. Đến nay sau gần 10 năm hoạt động, OGP trở thành một trong những cơ chế quốc tế đa phương nổi bật nhất, có sức lan tỏa mạnh nhất. Hiện OGP có 80 quốc gia thành viên tham gia.
Điều kiện cơ bản để một quốc gia được tham gia OGP đó là phải đáp ứng tiêu chí hợp lệ tối thiểu trên 4 khía cạnh: minh bạch tài khóa; công khai, minh bạch trong tiếp cận thông tin; công khai tài sản của quan chức quốc gia và sự tham gia của người dân.
Việt Nam đang trong quá trình hướng tới “chính phủ mở” (tức chính phủ minh bạch, liêm chính, có trách nhiệm giải trình và đổi mới…), để có thể tham gia vào “câu lạc bộ” những chính phủ mở khi trở thành thành viên của OGP. Mặc dù vậy, trong nhiều năm qua, Việt Nam vẫn chưa đáp ứng được tiêu chí cốt lõi tối thiểu để tham gia OGP. Tuy nhiên, sự tăng điểm vượt bậc về chỉ số OBI tại kỳ khảo sát OBS 2019 đã giúp Việt Nam ghi được 4 điểm ở tiêu chí “Minh bạch tài khóa” – là mức điểm tối đa theo thang điểm mà OGP xây dựng. Nhờ vậy, Việt Nam đã đáp ứng được tiêu chí cốt lõi tối thiểu tham gia OGP.
Tôi cũng muốn nhấn mạnh, việc Việt Nam có thể trở thành thành viên của OGP trong tương lai không xa cũng sẽ góp phần rất lớn trong việc làm tăng niềm tin của các đối tác phát triển với Việt Nam. Qua đó, Việt Nam có thể gia tăng thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài…PV: Để tiếp tục cải thiện thứ bậc xếp hạng về công khai, minh bạch NS của Việt Nam trong thời gian tới, bà có khuyến nghị như thế nào?Bà Nguyễn Thị Kiều Viễn: Tôi cho rằng, còn nhiều dư địa để Việt Nam cải thiện được mức độ công khai, minh bạch NS, qua đó giúp nâng cao thứ bậc xếp hạng của Việt Nam trong các kỳ khảo sát OBS tiếp theo. Muốn vậy, tôi cho rằng, Luật NSNN 2015 đã có những điều khoản thúc đẩy mạnh mẽ công khai, minh bạch NS, do đó, cần tiếp tục thực hiện nghiêm những quy định trong luật này, đồng thời, cần tiếp tục cải thiện chất lượng của các tài liệu NS theo những thông lệ tốt của quốc tế.
Đặc biệt, cần tăng cường sự tham gia của người dân trong cả chu trình NSNN, để người dân có thể thực hiện tốt hơn vai trò kiểm tra, giám sát trong quá trình quản lý, sử dụng NSNN của các ngành, các cấp…PV: Xin cảm ơn bà!
Thiện Trần ()