2/7 công ty chứng khoán đầu tiên tham gia chứng khoán phái sinh vừa bị Trung tâm Lưu ký Chứng khoán Việt Nam (VSD) khiển trách do có 5-6 lần vi phạm tỷ lệ sử dụng tài sản ký quỹ trên tài khoản nhà đầu tư trong tháng 10/2017.
Được biết, CTCP Chứng khoán Sài Gòn (SSI) đã có 6 lần vi phạm trong khi đó CTCP Chứng khoán VNDIRECT (VND) có 5 lần vi phạm đều liên quan đến vi phạm tỷ lệ sử dụng tài sản ký quỹ trên tài khoản nhà đầu tư khi thực hiện các giao dịch chứng khoán phái sinh.
Trả lời phóng viên BizLIVE, đại diện của SSI và VND cho biết, các các vi phạm này đều phát sinh trong phiên giao dịch ngày 11/10/2017.
Theo ông Nguyễn Tuấn Cường, Giám đốc sản phẩm Cấu Trúc của VND, lý do dẫn đến vi phạm chung này là cuối phiên ATC ngày 11/10/2017, giá các hợp đồng tương lai (HĐTL) chỉ số tháng 11/2017, tháng 12/2017 và tháng 3/2018 tăng đột biến, đặc biệt hợp đồng tháng 3/2018 tăng 42 điểm, dẫn đến tăng mạnh yêu cầu ký quỹ đối với các tài khoản nắm giữ vị thế Bán các hợp đồng này.
Trong khi đó với SSI, Công ty cho biết, 6 tài khoản cho đến trước phiên ATC đều vẫn ở mức an toàn và SSI cũng không phải xử lý ngay trong phiên. Sau phiên ATC, tỷ lệ sử dụng tài sản ký quỹ tăng vọt lên trên 100% và Công ty đã yêu cầu khách hàng nộp tiền ngay khi hết phiên.
Giao dịch đột biến của các HĐTL phiên 11/10.
Theo ông Nguyễn Tuấn Cường, khó có thể cho rằng đây là các giao dịch thao túng bởi các lệnh mua trần trong phiên giao dịch ngày 11/10/2017 đều chịu lỗ rất lớn khi mà giá các hợp đồng này điều chỉnh giảm vào ngay phiên tiếp theo. Do đó, VND cho rằng có thể chỉ là sự cố về đặt lệnh, nên có thể loại trừ việc thao túng để kiếm lời.
Đây là hiện tượng có thể phát sinh khi thị trường phái sinh mới đi vào vận hành. Khi thị trường đi vào hoạt động ổn định, sẽ khó có thể xảy ra các phiên biến động bất thường như phiên giao dịch ngày 11/10/2017 khi chỉ vài trăm hợp đồng đã làm cho thị trường thay đổi mạnh.
Sau những vấp váp ban đầu, nhà đầu tư tham gia phái sinh cũng như HĐTL cần lưu ý về đặc tính biến động nhanh với đòn bẩy cao. Do đó nhà đầu tư nên theo dõi tỷ lệ sử dụng tài khoản thường xuyên để bổ sung ký quỹ/đóng vị thế khi tỷ lệ này tăng cao và có nguy cơ vi phạm. Nhà đầu tư cũng có thể ký quỹ nhiều hơn mức quy định để đảm bảo tỷ lệ không bị vi phạm khi thị trường có biến động mạnh và để tiền mặt nhiều hơn tại công ty chứng khoán.
Ngoài ra, theo đề xuất từ VND và SSI, VSD xem xét có thay đổi về cách tính vi phạm.
Cụ thể ở đây là quy định tại Điều 7 chương IV của quy chế Thành viên bù trừ về việc xét số lần vi pham khi có TK vi phạm tỷ lệ sử dụng tài sản ký quỹ của Thành viên bù trừ. VSD cần phân loại rõ việc vi phạm này đến từ nguyên nhân nào:
– Nếu từ biến động giá trên thị trường (nhà đầu tư và thành viên bù trừ sẽ bị động trong tình huống này và đặc biệt là giá biến động ở chốt phiên 3), Cơ quan quản lý sẽ không tính lỗi vi phạm cho thành viên bù trừ, nếu nhà đầu tư và thành viên xử lý bổ sung tài sản ngay trong ngày.
– Nếu đến từ việc thành viên bù trừ cố tình cho nhà dầu tư mở vị thế khi tài sản ký quỹ không đủ, sẽ tính lỗi vi phạm cho thành viên.
Mai Hương