Đại biểu Dương Minh Ánh cho biết, cử tri Hà Nội có ý kiến về việc sau khi thu hồi đất của người dân để thực hiện các dự án nhưng nhiều dự án trong nhiều năm không thấy triển khai hoặc triển khai kém hiệu quả gây bức xúc cho người dân.
Dân bị lấy đất và để hoang hoá
Phiên chất vấn Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Trần Hồng Hà sáng 5/6, đại biểu Dương Minh Ánh (đoàn Hà Nội) cho biết, cử tri bức xúc vì người dân bị lấy đất còn đất để hoang hoá gây lãng phí, thất thoát cho ngân sách nhà nước hàng tỷ đồng, các dự án thu hồi đất của dân nhưng nhiều dự án không triển khai hoặc triển khai kém hiệu quả. Thậm chí, một số đất dự án còn bị lấn chiếm, tái lấn chiếm gây khó khăn cho địa phương trong việc quản lý đất đai cũng như giải quyết khiếu kiện kéo dài.
Theo Bộ trưởng Trần Hồng Hà, trước Luật 2013 vấn đề các dự án mà chúng ta gọi là dự án treo hoàn toàn có thật. Thực tế hiện nay, nhiều đô thị lớn vẫn đang còn, nguyên nhân là do chúng ta chưa quy định về năng lực của nhà đầu tư, các chế tài cũng như các quỹ để khẳng định năng lực, và nếu trong trường hợp kiện thì sẽ có chế tài xử lý nào.
Luật 2013 đã quy định rất rõ về điều kiện, năng lực và các cơ chế tài chính để ràng buộc trách nhiệm với doanh nghiệp. Vấn đề hiện nay chúng ta chưa xử lý được còn liên quan chồng chéo giữa Luật Đất đai, nếu các dự án không thực hiện tiến độ thì chúng ta quy định nếu quá 24 tháng thì thu hồi, nếu 24 tháng vì lý do và quá trình hiện nay đang thực hiện là đã triển khai một số việc lại cho kéo dài thêm 24 tháng.
“Quan điểm Bộ Tài nguyên và Môi trường đồng ý với Luật Đầu tư nên điều chỉnh 2 luật, nếu quá thời hạn và phải làm rõ nội hàm quá thời hạn 12 tháng không có lý do chính đáng thì chúng ta sẽ thu hồi. Luật Đất đai 2003 thì nói thu hồi và không phải đền bù gì”, Bộ trưởng Hà nói.
Cũng theo Bộ trưởng, đây là một vấn đề bất cập bởi vì nhiều dự án, chủ dự án đã thế chấp mảnh đất này vào ngân hàng, khi chúng ta thu hồi thì sẽ vướng mắc giữa Luật Tổ chức tín dụng với Luật Đất đai. Do đó, cần phải giải quyết để tạo điều kiện cho các ngân hàng, các ngân hàng gọi đây là tài sản và xem xét việc nếu họ tiếp tục khai thác, sử dụng đúng mục tiêu thì họ sẽ tranh thủ khai thác, còn nếu không thì họ có thể bán đấu giá để thu lại nguồn lực của Nhà nước.
Bộ trưởng cũng cho biết, còn có một chút vướng mắc 2 văn bản là Luật Đầu tư tín dụng và Luật Đất đai, trong thời gian sắp tới Bộ đã ghi nhận điều này và sẽ chỉnh sửa.
Lợi ích nhóm trong cổ phần hoá làm thất thoát đất đai
Tại nghị trường, Đại biểu Nguyễn Tiến Sinh (đoàn Hoà Bình) chất vấn về việc sai phạm trong quản lý và sử dụng đất, xác định giá đất khi giao, cho thuê đất gây thất thoát rất lớn tài sản nhà nước. “Có ý kiến cho rằng, có lợi ích nhóm trong cổ phần hóa, gây thất thoát đất đai, biến đất công trở thành đất tư, gây bức xúc trong nhân dân”, ông Sinh đặt vấn đề.
Bộ trưởng Trần Hồng Hà cho biết, trong việc quản lý đất đai không chặt chẽ, chưa cổ phần hóa doanh nghiệp sử dụng đất không đúng mục đích, cho thuê, cho mượn thuộc về trách nhiệm người đứng đầu doanh nghiệp đó. Nếu việc đó làm chưa tốt có trách nhiệm của ngành tài nguyên môi trường, có Bộ Tài nguyên và Môi trường, có Ủy ban nhân dân các cấp.
Theo Bộ trưởng, việc cổ phần hóa vừa rồi thất thoát nguồn lực sau khi cổ phần hóa chính do chúng ta chưa làm tốt công tác quản lý đất, để đất đai ở tình trạng không quản lý. Sau khi cổ phần hóa các doanh nghiệp đó ngay lập tức chuyển đổi mục đích sử dụng.
Như vậy, vi phạm 2 vấn đề là không đúng tiêu chí hoạt động của họ, tức là chuyển sang kinh doanh thương mại và bất động sản. Đó là vấn đề sai với việc cổ phần hóa với mục tiêu đã định ra.
Vấn đề thứ hai là quá trình chuyển mục đích như vậy không đưa vào đấu giá mà áp đặt giá thấp không đáp ứng thị trường. Giả sử có vấn đề tham gia của cơ quan tư vấn năng lực thấp hay vấn đề như đại biểu nói, cơ quan quản lý như hội đồng thẩm định thấy sai nhưng vẫn để, có thể có chuyện đó xảy ra. Giá đó thấp hơn nhiều nên khi chuyển đổi mục đích sử dụng giá nâng cao hơn so với định giá. Đây là thất thoát rất lớn nguồn lực từ đất đai.
“Nghị định 01, Nghị định 126 đã khắc phục triệt để, cơ bản tình trạng này. Bây giờ chỉ còn chúng ta làm thế nào khâu đấu giá, khâu định giá để đảm bảo giá đất sát hơn với thị trường, giá đất đó phải công khai với nhân dân, cơ quan quản lý”, Bộ trưởng kết luận.
NGUYỄN THẢO