Từ một cơ sở nhỏ dần dần trở thành một doanh nghiệp tầm trung, 30 năm qua, Công ty CP Vĩnh Cửu (trước năm 2006 là công ty TNHH) đã nỗ lực “làm đẹp cuộc sống” bằng cách sử dụng những vật liệu đột phá để sản xuất sản phẩm trang trí khách sạn, biệt thự, nhà phố, sân vườn, công viên, tất cả đều có tính nghệ thuật cao, thân thiện với môi trường.
Sản phẩm của Vĩnh Cửu hiện diện ở nhiều công trình lớn nhỏ ở các tỉnh – thành và đáp ứng được những đòi hỏi khắt khe về chất lượng, mẫu mã tại 10 nước, trong đó có Nhật Bản, Mỹ, Pháp, Canada, Ả rập Xê út, Dubai. Vậy nhưng đã có một thời gian Vĩnh Cửu tưởng chừng không thể… vĩnh cửu được nữa!
 |
* Tôi nhớ trong một cuộc vui cuối năm 2006, ông nói Vĩnh Cửu đang đầu tư để có doanh thu khoảng 150 tỷ đồng mỗi năm cho đến 2010…
– Không những thế, sau khi đưa nhà máy 2.500 mét vuông ở Cụm công nghiệp Dốc 47 Long Thành, Đồng Nai vào hoạt động với dây chuyền sản xuất bán tự động, hằng năm cung cấp cho thị trường hơn 800 container sản phẩm trang trí nội ngoại thất các loại, Vĩnh Cửu đã cổ phần hóa Công ty để tăng vốn với tham vọng mở rộng thị trường, tăng doanh thu vì thấy tình hình kinh tế nước nhà, nhất là bất động sản phát triển tốt.
* Nhưng kế hoạch ấy đã phá sản?
– Phá sản thì không nhưng doanh thu không đủ bù chi và khấu hao tài sản trong suốt 7 năm liền, từ 2008 đến 2014.
* Đó là thời kỳ bất động sản “đóng băng”…
– Sản phẩm của Vĩnh Cửu gắn liền với bất động sản. Khi khách sạn, biệt thự, nhà phố, chung cư xây dựng dở dang rồi bỏ mặc cho mưa nắng, thậm chí nhiều công trình đã hoàn tất nhưng không có người mua, khi rất nhiều dự án lớn không thể triển khai xây dựng, bao doanh nghiệp bất động sản phá sản, hay nói hình tượng là một khi “bong bóng bất động sản vỡ” thì Vĩnh Cửu rất có thể vỡ theo vì không có đơn hàng, hoặc có cũng không đáng kể.
Cuộc khủng hoảng tài chính thế giới, kinh tế suy thoái và cuộc khủng hoảng bất động sản ở Việt Nam bắt đầu từ năm 2008 làm Vĩnh Cửu trở tay không kịp vì vốn liếng đã đầu tư hết vào nhà máy, vào các chi nhánh ở Hà Nội, Đà Nẵng, Cần Thơ.
* Giữa thập niên 2000, có những doanh nghiệp bất động sản ngàn tỷ vẫn vay tiền ngân hàng mở rộng kinh doanh, khi nhà và đất không có người mua, phải đưa gia đình đi ở trọ. Riêng ông thì trong thời gian khắc nghiệt ấy có bao giờ nghĩ đến từ “buông xuôi”?
– Doanh nhân bao giờ cũng tham vọng, không tham vọng không làm giàu được. Xác định kinh doanh lúc dễ, lúc khó nên tôi vẫn chủ động cầm cự. Vĩnh Cửu vẫn có khách hàng, đó là những nhà giàu muốn tận dụng thời cơ giá bất động sản sụt giảm thê thảm để mua đất xây biệt thự, nhà nghỉ cuối tuần, và những công trình của Nhà nước, như công viên, trường học, trụ sở. Nói thật, phá sản Công ty, gia đình tôi vẫn sống khỏe, nhưng Vĩnh Cửu là đứa con tinh thần mà vợ chồng tôi đã gầy dựng hơn 30 năm, là nơi cả trăm công nhân làm việc, không thể bỏ ngang.
* Rồi thị trường bất động sản dần phục hồi, ông có thấy nhẹ nhỏm?
– Như tôi đã nói ở trên, làm ăn gặp khó là chuyện bình thường nên khi đất và nhà lại có kẻ mua người bán, tôi mừng là giá bất động sản dần trở lại giá thực, tất nhiên là ở mức tương đối. Có lẽ sau nhiều năm bị giới đầu cơ thổi giá, bị những nhà đầu tư không nghĩ đến cộng đồng nâng giá quá mức, trong khi các cơ quan có chức năng thả nổi cho thị trường “tự điều tiết”, chính khách hàng có nhu cầu an cư đã quyết định mức giá mua bán bất động sản như hiện nay.
* Và Vĩnh Cửu không còn thiếu đơn hàng?
– Hiện tại nhà máy hoạt động hai ca, còn tại các công trường thì phải tuyển thêm công nhân, cả công nhân kỹ thuật lẫn lao động phổ thông nhưng làm không kịp việc.
* Vĩnh Cửu có cả ngàn mẫu mã trang trí nội ngoại thất và sử dụng cho sân vườn, công viên, chắc phải có “sản phẩm thế mạnh”?
– Với phương châm không sản xuất những sản phẩm mà doanh nghiệp khác đã làm, đầu năm 1990, Vĩnh Cửu tiên phong sản xuất chỉ trần, bông trần, phào chỉ, đầu cột, lục bình, hoa văn, phù điêu… bằng thạch cao trang trí các công trình dân dụng và công nghiệp.
Tháng 6 năm 2000, sau khi mở thêm xưởng sản xuất thứ hai ở quận 9, TP.HCM, Vĩnh Cửu đã nghiên cứu thành công và cho ra đời những sản phẩm bằng bê tông nhẹ giả đá, giả gỗ đủ màu sắc, kích cỡ để ốp tường, ốp cổng, lát nền, lát đường sân vườn, làm chậu hoa, đài phun nước, bàn ghế để ngoài trời, làm gạch thoát nước, gạch thấm nước, cũng lần đầu tiên có ở Việt Nam, được các kiến trúc sư và các đơn vị thi công, người tiêu dùng đón nhận.
Mấy năm gần đây, cùng với nhiều mẫu mã được sáng tạo, Vĩnh Cửu đã dùng GRC, hay còn gọi là GFRC (Glass Fiber Reinforced Concrete), là vật liệu trang trí mới ở Việt Nam. GFRlà một loại bê tông gia cường sợi thủy tinh thô trộn trong hỗn hợp cốt liệu mịn gồm xi măng, nước sạch, cát sạch, polymer, chất tạo màu và phụ gia hóa dẻo, phun theo khuôn tạo hình.
Vì thế có thể gọi GRC là bê tông sợi thủy tinh, có ưu điểm vượt trội bởi trọng lượng chỉ bằng 20% trọng lượng bê tông thông thường, cường độ chịu kéo, chịu uốn rất tốt, có thể tạo hình và màu sắc cho bất cứ sản phẩm nào theo thiết kế và theo ý thích của chủ đầu tư công trình, lại dễ dàng lắp dựng, có khả năng chống cháy, cách âm trần, vách ngăn, không thấm nước và thân thiện với môi trường, đảm bảo tiêu chuẩn xanh cho công trình.
* GRC ưu việt như thế nên đã có Hiệp hội Quốc tế về vật liệu bê tông gia cố sợi thủy tinh (International Glassfibre Reinforced Concrete Association – GRCA) – một hiệp hội uy tín trên thế giới có trụ sở chính tại Vương quốc Anh. Vĩnh Cửu có là hội viên của hiệp hội này không, thưa ông?
– Năm 2014, Vĩnh Cửu được công nhận là thành viên của GRCA do đáp ứng đầy đủ các yêu cầu nghiêm ngặt về kỹ thuật sản xuất, chất lượng GRC theo tiêu chuẩn quốc tế. Tham gia hiệp hội này, các thành viên được cung cấp, trao đổi kiến thức và kinh nghiệm sản xuất vật liệu GRC.
Vĩnh Cửu đã tham gia Hội chợ Spoga – Gafa tại Cộng hòa Liên bang Đức, là hội chợ hằng năm chuyên về trang trí sân vườn có qui mô lớn nhất châu Âu. Chậu hoa, bình, chậu trang trí, bàn ghế làm bằng bê tông sợi thủy tinh đã thu hút sự quan tâm của khách hàng Đức, Pháp, Ý, Hà Lan, Phần Lan, Thổ Nhĩ Kỳ, Nhật Bản… Và do đó Vĩnh Cửu xuất khẩu sản phẩm bằng GRC thuận lợi hơn.
* Có phải chính sự phong phú mẫu mã trang trí bằng GRC mà Vĩnh Cửu có nhiều khách hàng lớn?
– Vĩnh Cửu đã và đang thiết kế, trang trí nội ngoại thất, cảnh quan cho nhiều công trình lớn của VinGroup, như khu biệt thự VinHomes Central Park, khu nghỉ dưỡng VinPearl Phú Quốc, khu vui chơi VinPearl Nha Trang, khu biệt thự Vinhomes Golden River TP.HCM, Royal City Hà Nội, các trung tâm thương mại Vincom ở Hạ Long, Hải Phòng, Phú Thọ, Hậu Giang, Rạch Giá, đặc biệt đang chế tạo và lắp đặt vỏ tượng Phật Thích Ca (ngồi) tại chùa Linh Phong, tỉnh Bình Định, cao 69 mét, là công trình có tính nghệ thuật – tâm linh đặc sắc của VinGroup. Vĩnh Cửu cũng đang thiết kế, trang trí nội ngoại thất, cảnh quan cho những công trình lớn của Tập đoàn Tân Hoàng Minh (khu căn hộ cao cấp D. Palais de Louis), Tập đoàn Geleximco (khu đô thị Geleximco), Tập đoàn BIM Việt Nam (khách sạn Intercontinental Phú Quốc), Tập đoàn NovaLand (khu biệt thự Lake View City, Trung tâm thương mại Garden Gate), Tập đoàn BRG (khách sạn Sheraton Đà Nẵng)…
* Ông nóí đến tượng Phật tôi lại nhớ cuối những năm 1980, tượng danh nhân Việt Nam của nghệ nhân Giang Vỹ được nhiều người, nhiều cơ quan đặt làm.
– Có người nghĩ Giang Vỹ là nghệ danh của Nguyễn Vui. Nhưng đó chỉ là một cái tên nhiều kỷ niệm của tôi, bởi tôi chỉ là một người làm tượng nghệ thuật như bao người con của làng đá mỹ nghệ Non Nước, Đà Nẵng. Tôi có ước mơ thực hiện 1.000 tượng danh nhân bằng đá, bằng chất liệu tổng hợp nhưng mới làm được 150 tượng thì tạm dừng để tập trung kinh doanh, khi nào thuận lợi sẽ làm tiếp.
* Có lẽ ông cũng như bao nghệ nhân ở Non Nước, chưa lên mười đã biết chạm trổ trên đá…
– Ít nhất cũng 300 năm nghệ nhân Non Nước xuất thân từ những đứa trẻ như thế. Bảy tám tuổi tôi đã biết đục đẽo đá.
* Từ đẽo đá làm tượng đến sản xuất vật liệu mỹ thuật cho kiến trúc là một gạch nối của nghề nghiệp?
– Có đứt gãy về thời gian, còn tình yêu nghề trước sau vẫn liền lạc. Từ Non Nước, ở tuổi vị thành niên tôi đã vào TP.HCM làm chậu hoa, đắp hòn non bộ, mua bán hoa kiểng, nhưng mười mấy năm sau chiến tranh vẫn không mấy ai quan tâm “nghề chơi” của tôi. Thế rồi như là duyên phận, tôi sản xuất vật liệu trang trí xây dựng, trở thành doanh nhân lúc nào không hay! Cũng nhờ tình yêu nghệ thuật và có chút hiểu biết về kiến trúc, về vật liệu xây dựng và trang trí, tôi mới có những sản phẩm như ngày nay. Tất cả đều lưu dấu thời gian.
* Mấy năm gần đây người ta nói nhiều đến thế hệ doanh nhân thứ nhất. Đã từng làm Chủ tịch Hội Doanh nghiệp quận 2 hai nhiệm kỳ, theo ông thì thế hệ doanh nhân thứ hai có gì khác với những doanh nhân như ông?
– Đó là hai thế hệ doanh nhân sau ngày đất nước thống nhất, còn trước đó, thời bị Pháp đô hộ và trong chế độ Việt Nam Cộng hòa đã có những doanh nhân thành đạt, cạnh tranh sòng phẳng với doanh nhân nước ngoài, như Hứa Bổn Hòa, Bạch Thái Bưởi, Trương Văn Bền, Trịnh Văn Bô, Nguyễn Sơn Hà… Đội ngũ doanh nhân đầu tiên từ ngày đất nước mở cửa đã trưởng thành nhanh sau nhiều đổ vỡ do chủ quan có, do khách quan có.
Hội nhập sâu vào nền kinh tế thế giới, doanh nhân Việt Nam không chỉ học hỏi được kinh nghiệm làm ăn mà còn được kích thích sáng tạo để cạnh tranh thắng lợi. Thế hệ doanh nhân thứ hai tự khởi nghiệp thành công như cha anh hiện nay không nhiều, chủ yếu là thừa kế doanh nghiệp gia đình, một số trong đó đã cổ phần, nhưng đa số họ học ở nước ngoài về nên có kiến thức văn hóa bài bản, vấn đề còn lại là phải nâng cao kiến thức kinh doanh và kiến thức xã hội.
* Tôi thấy có những doanh nghiệp gia đình phát triển rất tốt, người kế thừa là con cái đã được đào tạo kỹ mà vẫn gọi vốn cổ đông.
– Có những doanh nghiệp gia đình sau khi cổ phần hóa mới thấy sai lầm vì lo lâu dài sẽ mất chủ quyền, trước mắt thì việc quản lý nhân sự và công việc trở nên phức tạp. Nhưng không phải vì thế mà bất cứ người sáng lập nào cũng muốn giữ công ty cho gia đình. Ai cũng biết những tập đoàn rất lớn ở các nước phát triển đều xuất phát từ một cá nhân, nhưng rồi dần dần trở thành công ty đại chúng.
Chính nhờ vốn cổ đông mà thị phần của những tập đoàn ấy ngày càng lớn, thậm chí khống chế thị trường. Doanh nghiệp tư nhân cổ phần hóa hay không là tùy chủ sở hữu, nhưng phải tiên lượng mọi tình huống trước khi gọi vốn đầu tư, nếu vội hoặc khi doanh nghiệp đã phát triển tốt, muốn thoái vốn cho cổ đông là không dễ, lại rất dễ mất uy tín.
* Vĩnh Cửu đã có ba chi nhánh ở Hà Nội, Đà Nẵng, Cần Thơ và một văn phòng ở Dubai. Ông có tính mở rộng kinh doanh hơn nữa?
– Từ khi lập công ty đến nay, tôi kinh doanh theo cách sức đến đâu làm đến đó. Cuộc khủng hoảng bất động sản vừa qua đã cho tôi nhiều bài học về sự biến động khôn lường của thị trường. Vĩnh Cửu vẫn thực hiện kế hoạch dành 30% sản phẩm để xuất khẩu. Chúng tôi định xuất khẩu sang Mỹ sản phẩm làm bằng GRC với số lượng lớn, nhưng đã hoãn lại vì ông Đỗ Năm Trăm (Tổng thống Donald Trump) từ chối TPP.
* Đến gia trang của ông ở Long Thành, tôi mê nhất là hai hàng cau trồng trên đường vào nhà…
– Quảng Nam, Đà Nẵng nổi tiếng cau ăn trầu. Nay người ăn trầu không còn nhiều, xuất khẩu trái cau cũng không được như trước nhưng bà con vẫn giữ cau, bởi mất nó thì một phần hồn làng quê cũng mất. Tôi trồng hai hàng cau 106 cây để mẹ già có cau ăn trầu, để mong mẹ già sống ngoài trăm tuổi, để quê hương luôn hiển hiện trước mắt mình.
* Chưa đến tuổi hưu, vậy là ông còn cả một thời gian rất dài để vui với nghệ thuật và vui với nghề.
– Tôi tin điều đó, bởi mình là ông chủ của thì giờ.
* Cám ơn ông về những chia sẻ!
>> Khởi nghiệp kinh doanh ẩm thực: Đi tìm công thức thành công