Theo Thứ trưởng Đặng Huy Đông, việc thiết kế, xây dựng các đề án BOT đáng lẽ phải bỏ ngân sách ra để thực hiện, thuê các chuyên gia tư vấn hàng đầu. Còn phía Nhà nước phải chủ động tính toán được chi phí, được con số đầu vào, đầu ra, lưu lượng xe, vì con số này rất quan trọng trong việc tính toán ra giá thành…
Trao đổi với phóng viên bên lề cuộc toạ đàm ngày 23/8, Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và đầu tư Đặng Huy Đông cho rằng việc triển khai các dự án BOT thời gian qua không theo nguyên tắc.
Ông Đông phân tích: Việc thu phí đường BOT là một hình thức thu thuế. Thông thường, Nhà nước thu thuế trước của người dân sau đó dùng ngân sách làm đường. Tuy nhiên, khi ngân sách không đủ tiền để đầu tư công, Nhà nước để doanh nghiệp làm đường sau đó thu phí.
“Tuy nhiên, dù người dân phải trả tiền trước hay trả tiền sau cũng không thể tù mù vấn đề tài chính, lợi ích được. Đây là quyền lợi của người dân, người dân được quyền đòi hỏi sự minh bạch, công bằng”, Thứ trưởng Đặng Huy Đông cho biết.
Theo ông Đông, việc thiết kế, xây dựng các đề án BOT đáng lẽ phải bỏ ngân sách ra để thực hiện, thuê các chuyên gia tư vấn hàng đầu, thậm chí nếu dự án lớn có thể thuê chuyên gia quốc tế về làm mẫu cho một hai dự án.
Còn phía Nhà nước phải chủ động tính toán được chi phí, được con số đầu vào, đầu ra, lưu lượng xe, vì con số này rất quan trọng trong việc tính toán ra giá thành. Riêng về tư vấn dự báo lưu lượng giao thông phải thuê 3 đơn vị khác nhau để bảo đảm tính độc lập.
“Hiện nay, cơ quan quản lý dự án BOT đều thụ động, việc tính toán chi phí, lập đề án đều đưa hết cho doanh nghiệp tự làm. Sau đó doanh nghiệp, cùng cơ quan quản lý với vài chuyên viên, vài chuyên gia cùng ngồi lại. Các con số về dự án đều nhận xét chung chung”, ông Đông nói.
Vì cả quá trình chúng ta đầu tư BOT không theo quy tắc nào dẫn đến hậu quả bây giờ, ông Đông nói.
Thứ trưởng Đông cũng cho biết, ngay từ năm 2009, ông đã chỉ rõ về việc nhiều nước trên thế giới cảnh BOT là rủi ro tham nhũng lớn nhất.
“Nếu làm đúng, làm tốt các dự án BOT rất có lợi cho mọi quốc gia, nhiều quốc gia đã thành công. Nhưng nếu làm không tốt, không đúng quy trình, nới lỏng một chút thôi thì rủi ro tham nhũng là rất lớn”, Thứ trưởng Đông cho biết.
Thứ trưởng Đông cũng chia sẻ thêm, cơ quan quản lý dự án BOT vẫn hay dùng từ hài hòa lợi ích giữa các bên. Tuy nhiên, theo ông phải hài hòa phải trong sự tường minh, muốn hài hòa trước hết phải minh bạch rõ ràng.
“Chừng nào các con số đó chưa được công khai minh bạch thì xã hội và doanh nghiệp còn ý kiến, bức xúc”, ông Đông nói.
Về trách nhiệm của Bộ Kế hoạch và đầu tư trong vấn đề này, Thứ trưởng Đặng Huy Đông khẳng định: “Bài toán làm thế nào để chuẩn mực Bộ đã có ngay từ đầu từ năm 2009. Thực tế chứng minh những gì chúng tôi đặt ra đã không được làm nên bây giờ bộc lộ một số hậu quả”.
N.Mạnh