(TBTCO) – Năm 2020, Tổng cục Hải quan tiếp tục tập trung cùng các bộ, ngành đẩy mạnh đơn giản thủ tục kiểm tra chuyên ngành (KTCN), đặc biệt là việc xây dựng và hoàn thiện đề án KTCN tại cửa khẩu theo Nghị quyết 99/NQ-CP của Chính phủ giao cho Bộ Tài chính…
Một năm nỗ lực của ngành Hải quan
Theo Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan Nguyễn Văn Cẩn, với những nỗ lực của cơ quan hải quan trong năm 2019, các hoạt động triển khai, công tác KTCN đã đạt được một số kết quả đáng ghi nhận.
Trên thực tế, năm 2019, Chính phủ ban hành Nghị quyết 02/NQ-CP về tiếp tục thực hiện những nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia năm 2019 và định hướng đến năm 2021.
Nghiêm túc thực thi Nghị quyết 02/NQ-CP, Bộ Tài chính cũng ban hành Kế hoạch triển khai kèm Quyết định số 90/QĐ-BTC (ngày 8/1/2019), trong đó giao Tổng cục Hải quan tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành triển khai các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác KTCN.
Triển khai chỉ đạo của Bộ Tài chính, năm 2019, Tổng cục Hải quan đã chủ trì, phối hợp với một số bộ, ngành tổ chức 2 đợt làm việc tập trung để thực hiện rà soát pháp luật chuyên ngành, nhiệm vụ cải cách hoạt động KTCN theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Quyết định 1254/QĐ-TTg; rà soát áp mã số HS đối với các Danh mục chuyên ngành của các bộ, ngành (áp mã số 23 dự thảo Danh mục hàng hóa thuộc diện quản lý và KTCN; rà soát các vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai thực hiện về mã HS thuộc Danh mục quản lý và KTCN đã được ban hành).
Nổi bật trong năm 2019, trên cơ sở phối hợp rà soát với các bộ, ngành, ngày 30/5/2019, Bộ Tài chính có công văn số 6208/BTC-TCHQ báo cáo Thủ tướng Chính phủ về việc hàng hóa còn chồng chéo trong KTCN và giải pháp tháo gỡ.
Cụ thể, cơ quan hải quan đã chỉ rõ có 25 nhóm sản phẩm, hàng hóa (tương đương với 1.012 dòng hàng tính theo mã số HS ở cấp độ 8 chữ số, và tương ứng với 1.501 mặt hàng được chi tiết theo tên hàng cụ thể) còn chồng chéo trong KTCN; cùng lúc phải thực hiện nhiều thủ tục, hình thức trong quản lý và KTCN.
Ông Nguyễn Văn Cẩn cho rằng, với những nỗ lực của cơ quan hải quan, đến nay nhiều văn bản quy phạm pháp luật về quản lý và KTCN đối với hàng hóa XNK đã được các bộ, ngành sửa đổi, bổ sung theo hướng tích cực.
Các bộ, ngành đã áp dụng phương thức quản lý rủi ro trong kiểm tra hàng hóa, ban hành Danh mục hàng hóa phải kiểm tra kèm mã số HS; chuyển nhiều hàng hóa có nguy cơ rủi ro thấp sang kiểm tra sau thông quan; cắt giảm Danh mục hàng hóa thuộc diện phải kiểm tra; đơn giản hóa quy trình, thủ tục kiểm tra; tăng đối tượng được miễn kiểm tra…
Nhờ đó, tính đến ngày 15/12/2019, các bộ, ngành đã sửa đổi, bổ sung 84/87 văn bản quy phạm pháp luật về quản lý và KTCN (chiếm 97%) theo yêu cầu tại Quyết định 2026/QĐ-TTg và 18/29 văn bản (chiếm 62%) theo yêu cầu tại Quyết định 1254/QĐ-TTg. 44/53 danh mục hàng hóa đã có mã số HS phù hợp với Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam ban hành kèm theo Thông tư số 65/2017/TT-BTC theo yêu cầu tại Quyết định số 1254/QĐ-TTg. Cắt giảm được 12.600 mặt hàng thuộc diện quản lý và KTCN.
Vẫn còn nhiều quy định phức tạp chồng chéo
Theo cơ quan hải quan, mặc dù năm 2019 đạt được kết quả đáng kể, nhưng trên thực tế công tác KTCN hiện vẫn còn nhiều bất cập trong quy định chuyên ngành, phức tạp, chồng chéo, chưa đạt chuẩn, hạn chế trong công tác quản lý, gây khó khăn cho doanh nghiệp (DN).
Cụ thể, phạm vi quản lý và KTCN còn rộng, nhiều mặt hàng chưa có mã số HS, chưa có đầy đủ tiêu chuẩn, quy chuẩn để thực hiện việc kiểm tra. Có bộ, ngành ban hành Danh mục nhưng các đơn vị được chỉ định thử nghiệm chưa đủ năng lực thử nghiệm; còn quy định chồng chéo một hàng hóa phải thực hiện cùng lúc nhiều thủ tục, chịu nhiều hình thức quản lý, KTCN do cùng một bộ hoặc nhiều bộ quy định, quy định chưa thống nhất, chưa áp dụng hoặc đã áp dụng nhưng chưa hiệu quả phương pháp quản lý rủi ro trong công tác KTCN.
Tỷ lệ hàng hóa thuộc diện KTCN và quản lý chuyên ngành trên tổng số tờ khai hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu còn cao: 1,62% đối với xuất khẩu và 19,1% đối với nhập khẩu. Tỷ lệ này chưa đáp ứng mục tiêu của Chính phủ đưa ra là phải giảm dưới mức 10% đối với nhập khẩu vào năm 2018 – 2019. Trong khi tỷ lệ phát hiện lô hàng không đạt chất lượng rất thấp khoảng 0,27%.
Tiếp tục tháo gỡ vướng mắc KTCN, năm 2020, thực hiện chủ trương cải cách của Chính phủ, chỉ đạo trực tiếp của Bộ Tài chính, Tổng cục Hải quan rà soát văn bản pháp luật về quản lý, KTCN đối với hàng hóa XNK còn vướng mắc, bất cập, gây kéo dài thời gian, tăng chi phí cho hoạt động XNK của DN để kiến nghị các đơn vị chuyên môn thuộc các bộ, ngành sửa đổi, bổ sung các quy định về quản lý và KTCN. Tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành rà soát, chuẩn hóa danh mục hàng hóa XNK thuộc diện quản lý chuyên ngành, kiểm tra chuyên ngành kèm theo mã số HS phù hợp với Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam kèm theo Thông tư số 65/2017/TT-BTC của Bộ Tài chính.
Trên cơ sở này, Tổng cục Hải quan tổ chức hội thảo, hội nghị, lấy ý kiến cộng đồng DN, hiệp hội, cơ quan liên quan về triển khai thực hiện các văn bản pháp luật về quản lý, KTCN để tiếp tục báo cáo Chính phủ, kiến nghị các bộ, ngành sửa đổi các văn bản quy phạm pháp luật về KTCN theo hướng cải cách toàn diện hoạt động KTCN đối với hàng hóa XNK.
Ngoài ra, Tổng cục Hải quan sẽ sớm hoàn thiện Đề án đổi mới mô hình kiểm tra chất lượng hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu theo hướng cơ quan hải quan là đầu mối thực hiện công tác KTCN tại cửa khẩu và trình Chính phủ trong quý I/2020; trình Chính phủ xem xét phê duyệt Đề án thí điểm bảo lãnh thông quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu…, nhằm tạo thuận lợi cho hoạt động XNK của DN./.
Ngọc Linh