(TBTCVN) – Sáng 16/7, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc chủ trì Hội nghị giao ban trực tuyến giữa Thường trực Chính phủ với các địa phương trên toàn quốc về công tác giải ngân vốn đầu tư công.
Tại hội nghị, Thủ tướng yêu cầu phải giải quyết cho được “3 cái đọng”, đó là vốn đọng, nợ đọng và thủ tục đọng. “Không để tình trạng biết rồi nói mãi, cứ để năm này sang năm khác…”“Cứu cánh” quan trọng cho nền kinh tế
Phát biểu khai mạc cuộc họp, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc nêu rõ: Đầu tư công là một trong các “cứu cánh” quan trọng để Việt Nam vượt qua khó khăn do tác động của dịch Coid-19, như tạo việc làm, thúc đẩy tăng trưởng. Theo Tổng cục Thống kê, cứ tăng 1% đầu tư công sẽ góp phần tăng 0,06% GDP.
Trong vấn đề này, trách nhiệm Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương trong cả nước là rất lớn, nhất là khi tình trạng giải ngân chậm đã diễn ra liên tiếp nhiều năm gần đây. Do đó, Thủ tướng đề nghị các đại biểu tham dự cuộc họp tập trung tìm ra nguyên nhân khách quan, chủ quan của việc này và tìm ra những biện pháp khả thi để đạt mục tiêu giải ngân 100% số vốn năm nay; bên cạnh đó, đưa ra những chế tài với người đứng đầu để nâng cao trách nhiệm trong việc chậm giải ngân.
Tại hội nghị, Thủ tướng cũng yêu cầu phải giải quyết cho được “3 cái đọng”, đó là vốn đọng, nợ đọng và thủ tục đọng. “Không để tình trạng biết rồi nói mãi, cứ để năm này sang năm khác như thế” – Thủ tướng chỉ rõ và yêu cầu phải có hành động cụ thể.
“Lần này, nếu còn tình trạng đổ lỗi cho khách quan thì Chính phủ sẽ có giải pháp, không để tình trạng trì trệ nữa, ảnh hưởng đến sự phát triển của đất nước” – Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nhấn mạnh.
Phát biểu tại hội nghị, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH&ĐT) Nguyễn Chí Dũng cho biết: Mặc dù các cấp, các ngành và địa phương đã quyết liệt chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, số vốn giải ngân tăng so với cùng kỳ năm 2019, song tỷ lệ giải ngân 6 tháng đầu năm vẫn thấp so với yêu cầu.
Bộ KHĐT cho biết, đến nay mới có 35 bộ, cơ quan trung ương và 22 địa phương giao chi tiết hết 100% kế hoạch vốn cho các dự án; 6 bộ, cơ quan trung ương và 17 địa phương giao chi tiết trên 90% cho các dự án; còn lại 12 bộ, cơ quan trung ương và 24 địa phương giao chi tiết dưới 90% cho các dự án. Lãnh đạo Bộ KH&ĐT cho rằng, từ năm 2021 trở đi, việc giao kế hoạch đầu tư công trung hạn cần được thực hiện thường xuyên, liên tục khi có đề xuất để khắc phục được hạn chế này của năm 2020.8 đơn vị giải ngân dưới 5%
Theo báo cáo của Bộ Tài chính, lũy kế thanh toán kế hoạch vốn (bao gồm cả vốn các năm trước chuyển sang) từ đầu năm đến 30/6/2020 là hơn 206.550 tỷ đồng, đạt 34,96% kế hoạch. Trong đó, có 10 bộ, ngành và 34 địa phương có số giải ngân đến 30/6/2020 đạt trên 30%. Trong đó, 4 bộ, ngành và 7 địa phương có tỷ lệ giải ngân trên 50% gồm: Liên minh Hợp tác xã Việt Nam (100%), Hội Nhà văn Việt Nam (93,61%), Ngân hàng Phát triển (61,09%), Bộ Nội vụ (54%), tỉnh Tiền Giang (76,08%), Hà Nam (69,75%), Hưng Yên (66,89%), Nghệ An (61,74%), Ninh Bình (54,81%), Bắc Ninh (51,63%), Thái Bình (50,53%).
Có 31 bộ, ngành trung ương và 6 địa phương có tỷ lệ giải ngân đạt dưới 20%. Trong đó, có 8 đơn vị có tỷ lệ giải ngân đạt dưới 5%.
Qua tổng hợp báo cáo và thực tế kiểm tra tại một số bộ, ngành, địa phương, Bộ Tài chính nhận thấy, có nhiều nguyên nhân ảnh hưởng đến công tác giải ngân vốn. Trong đó, một số nguyên nhân chính là: Cơ chế chính sách vướng mắc về giải phóng mặt bằng, thay đổi chính sách về quản lý ODA; chưa có hướng dẫn về quy trình, thủ tục cập nhật giá gói thầu; thẩm quyền quyết định sử dụng chi phí dự phòng của giá gói thầu khi cập nhật giá gói thầu…); ảnh hưởng của dịch Covid-19, nhất là các dự án sử dụng vốn nước ngoài…
Bên cạnh đó, nhiều dự án sử dụng vốn lớn trong năm 2020 đang thực hiện kiểm đếm, xác định nguồn gốc đất để thực hiện bồi thường tái định cư như: dự án bồi thường giải phóng mặt bằng Cảng hàng không quốc tế Long Thành…; đang phải thực hiện các thủ tục điều chỉnh dự án như dự án cao tốc Bắc – Nam phía Đông; điều chỉnh hiệp định vay với nước ngoài như các dự án đường sắt đô thị Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh…. nên chưa có khối lượng giải ngân cũng như đủ cơ sở pháp lý để triển khai, dẫn đến chưa thể lập hồ sơ rút vốn.
Ngoài ra, còn các nguyên nhân tồn tại thời gian qua như: Giải phóng mặt bằng chậm; năng lực nhà thầu hạn chế; chậm giải quyết tranh chấp giữa chủ đầu tư và nhà thầu; quá trình thẩm định của cơ quan cho vay lại đối với các đơn vị sự nghiệp công lập thường kéo dài; nhiều chủ dự án chậm trễ thực hiện thủ tục hoàn chứng từ cho các khoản rút vốn từ tài khoản đặc biệt. Cần điều chỉnh sớm kế hoạch vốn năm 2020
Để đẩy nhanh tiến độ giải ngân, Bộ Tài chính đã chủ động rà soát sửa đổi cơ chế kiểm soát thanh toán vốn đầu tư phù hợp với yêu cầu cải cách thủ tục hành chính theo hướng đơn giản hóa hồ sơ; áp dụng nguyên tắc thanh toán trước, kiểm soát sau; rút ngắn thời gian kiểm soát thanh toán từ 7 ngày xuống còn 4 ngày làm việc, thúc đẩy tiến độ giải ngân cho các dự án.
Ngay từ đầu năm, Bộ Tài chính cũng đã có các văn bản đôn đốc việc phân bổ, triển khai kế hoạch vốn đầu tư công, cũng như tổng hợp báo cáo tình hình và tham mưu cho Thủ tướng Chính phủ về các giải pháp đẩy nhanh tiến độ giải ngân. Trong tháng 6/2020, Bộ Tài chính đã tổ chức đoàn kiểm tra tình hình giải ngân vốn đầu tư công (gồm cả vốn ODA) tại một số bộ, ngành và địa phương; trên cơ sở đó, nắm bắt các khó khăn, vướng mắc và đề xuất với cấp có thẩm quyền các biện pháp cụ thể tháo gỡ, nhằm đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân vốn đầu tư công tại các đơn vị.
Từ nay đến cuối năm, Bộ Tài chính tiếp tục kiến nghị Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ thực hiện một loạt giải pháp để đẩy nhanh tiến độ thực hiện giải ngân vốn đầu tư công.
Trong đó, có việc giao Bộ KH&ĐT chủ trì rà soát, tổng hợp, báo cáo cấp có thẩm quyền điều chỉnh hoặc thu hồi kế hoạch vốn năm 2020 đối với các trường hợp chưa đủ điều kiện bố trí vốn hoặc không còn nhu cầu sử dụng vốn (khoảng 27.404 tỷ đồng). Đồng thời, Bộ Tài chính kiến nghị Thủ tướng giao Bộ KH&ĐT tổng hợp phương án phân bổ chi tiết kế hoạch đầu tư vốn ngân sách trung ương năm 2020 về danh mục, mức vốn bố trí cho từng dự án để báo cáo Chính phủ, đồng thời gửi Bộ Tài chính để kiểm soát việc giải ngân theo dự án.
Bộ KH&ĐT chủ trì rà soát, tổng hợp, trình Thủ tướng Chính phủ điều chỉnh giảm kế hoạch đầu tư vốn ngân sách trung ương năm 2019 kéo dài sang năm 2020 của các dự án chậm tiến độ sang các dự án có tiến độ giải ngân tốt và có nhu cầu bổ sung vốn để thực hiện trên cơ sở đề nghị của các bộ, cơ quan trung ương và địa phương.
Bộ Xây dựng sớm có hướng dẫn về quy trình, thủ tục cập nhật giá gói thầu; thẩm quyền quyết định sử dụng chi phí dự phòng của giá gói thầu khi cập nhật giá gói thầu…
Từ đầu năm đến 30/6/2020, lũy kế thanh toán kế hoạch vốn (bao gồm cả vốn các năm trước chuyển sang) là hơn 206.550 tỷ đồng, đạt 34,96% kế hoạch. Trong đó, có 10 bộ, ngành và 34 địa phương có số giải ngân đến 30/6/2020 đạt trên 30%. Trong đó, 4 bộ, ngành và 7 địa phương có tỷ lệ giải ngân trên 50% gồm: Liên minh Hợp tác xã Việt Nam (100%), Hội Nhà văn Việt Nam (93,61%), Ngân hàng Phát triển (61,09%), Bộ Nội vụ (54%), tỉnh Tiền Giang (76,08%), Hà Nam (69,75%), Hưng Yên (66,89%), Nghệ An (61,74%), Ninh Bình (54,81%), Bắc Ninh (51,63%), Thái Bình (50,53%). Có 31 bộ, ngành trung ương và 6 địa phương có tỷ lệ giải ngân đạt dưới 20%, trong đó, có 8 đơn vị có tỷ lệ giải ngân đạt dưới 5%.
Hoàng Yến