Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ cho rằng, lãnh đạo các doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) còn đùn đẩy, sợ trách nhiệm trong xử lý công việc nên thời gian triển khai cổ phần hóa chậm.
Sáng 8/7, Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ, Trưởng Ban chỉ đạo Trung ương về đổi mới và phát triển doanh nghiệp đã chủ trì phiên họp đánh giá nhiệm vụ 6 tháng đầu năm 2019 của Ban chỉ đạo.
Báo cáo tại phiên họp, Phó trưởng Ban chỉ đạo Nguyễn Hồng Long cho biết, trong 6 tháng đầu năm 2019, các bộ, ngành và địa phương đã bán cổ phần lần đầu (IPO) 5 doanh nghiệp và 1 đơn vị sự nghiệp thu về 562,707 tỷ đồng.
Lũy kế từ năm 2016 đến nay, cả nước cổ phần hóa 162 doanh nghiệp, đạt 27,5% kế hoạch đề ra cho giai đoạn 2016 – 2020, với tổng quy mô vốn Nhà nước được xác định lại đạt 205.433,20 tỷ đồng, bằng 108 % tổng giá trị phần vốn Nhà nước tại các doanh nghiệp cổ phần hóa cả giai đoạn 2011 – 2015 (189.509 tỷ đồng).
Về thoái vốn, trong 6 tháng đầu năm 2019, cả nước đã thoái tại 30 doanh nghiệp với giá trị sổ sách là 2.769,711 tỷ đồng, thu về 4.938,984 tỷ đồng (gấp 1,78 lần giá trị sổ sách). Lũy kế từ năm 2016 đến nay, đã thoái vốn Nhà nước tại 88 đơn vị với giá trị sổ sách 4.801,432 tỷ đồng, thu về 9.115,042 tỷ đồng.
Như vậy, tổng số thu từ cổ phần hóa, thoái vốn 6 tháng đầu năm 2019 là 5.50,691 tỷ đồng. Lũy kế từ năm 2016 đến nay, tổng số thu từ cổ phần hóa, thoái vốn đạt hơn 218.255,691 tỷ đồng, gấp 2,8 lần tổng thu từ cổ phần hóa, thoái vốn của cả giai đoạn 2011 – 2015 (khoảng 78.000 tỷ đồng).
Về tình hình phát triển doanh nghiệp nói chung, trong 6 tháng đầu năm cả nước có 66.958 doanh nghiệp thành lập mới, tăng 3,8%, với số vốn đăng ký thành lập mới là 860.195 tỷ đồng, tăng 32,5% số vốn đăng ký so với cùng kỳ năm 2018.
Đánh giá về tình hình công tác cổ phần hóa, thoái vốn trong 6 tháng qua, Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ cho rằng, mặc dù đã có nhiều thay đổi tích cực về chất nhưng cổ phần hóa vẫn rất chậm.
Cụ thể, cả nước mới hoàn thành cổ phần hóa 35 DNNN trong danh mục 127 doanh nghiệp, trong đó riêng Hà Nội còn 13 DNNN và TPHCM là 36 DNNN chưa được cổ phần hóa.
Tiến độ thoái vốn Nhà nước tại doanh nghiệp cũng chậm so với kế hoạch đề ra từng năm, yêu cầu cả nước phải hoàn thành thoái vốn tại 405 doanh nghiệp từ 2016 – 2020 nhưng tới nay chỉ được 88 DNNN (chiếm 21,8%).
Ngoài ra, một số bộ, ngành địa phương gặp vướng mắc trong triển khai thực hiện xác định giá trị sử dụng đất, giá trị doanh nghiệp. Việc chuyển giao quyền sở hữu Nhà nước sang SCIC và niêm yết trên sàn chứng khoán sau IPO còn ít (hiện còn 796 DNNN chưa niêm yết).
Phó Thủ tướng cũng lo lắng mục tiêu 1 triệu doanh nghiệp vào năm 2020 khó đạt khi công tác phát triển doanh nghiệp đến hiện tại mới đạt 737.000 doanh nghiệp và chưa có giải pháp hữu hiệu khuyến khích hộ kinh doanh nhỏ lẻ thành lập doanh nghiệp.
Bàn về nguyên nhân dẫn đến công tác cổ phần hóa, thoái vốn còn chậm, Trưởng Ban chỉ đạo cho rằng: “Nhiều DNNN có quy mô lớn, sở hữu đất đai ở nhiều tỉnh, thành như Vinafood1, VNPT, Agribank nên việc xử lý tài chính, phê duyệt phương án sử dụng đất, giá trị doanh nghiệp… mất nhiều thời gian”.
Bên cạnh đó, việc Nhà nước đã ban hành nhiều quy định chặt chẽ hơn trong cổ phần hóa, bảo đảm chặt chẽ, minh bạch nên thời gian thực hiện cũng lâu hơn. Ví dụ việc đề nghị Kiểm toán Nhà nước thực hiện kiểm toán doanh nghiệp có quy mô vốn Nhà nước từ 1.700 tỷ đồng trở lên cũng khiến quá trình cổ phần hóa kéo dài thêm từ 6 – 12 tháng.
Một nguyên nhân nữa là lãnh đạo các DNNN còn đùn đẩy, sợ trách nhiệm trong xử lý công việc nên thời gian triển khai chậm.
“Tinh thần cẩn trọng là đúng và từ năm 2016 tới nay chưa phát hiện sai phạm nghiêm trọng nào trong cổ phần hóa thoái vốn trong thời điểm này, nhưng Thủ tướng và Chính phủ muốn chúng ta phải làm đúng nhưng phải làm nhanh. Đúng mà chậm, ách tắc trì trệ không được mà phải nhanh hơn. Yêu cầu là khó nhưng phải làm chứ không còn cách nào khác cả. Cứ tròn vo đẩy công văn xin ý kiến vòng quanh là không được”, Trưởng Ban chỉ đạo yêu cầu.
Ngoài ra, Trưởng Ban chỉ đạo cũng đề nghị từ nay đến hết năm 2019, các bộ, ngành hoàn thiện các văn bản pháp luật liên quan tới cổ phần hóa, thoái vốn trong đó tiếp tục rà soát toàn diện các văn bản pháp luật liên quan để ban hành hướng dẫn, tháo gỡ vướng mắc khó khăn theo thẩm quyền, bảo đảm rõ ràng, minh bạch, khả thi trong triển khai thực hiện; trường hợp vượt thẩm quyền, báo cáo Thủ tướng Chính phủ.
HOÀNG HÀ