(TBTCVN) – Để đấu tranh, ngăn chặn hiệu quả các hành vi chuyển tải hàng hóa bất hợp pháp, đặc biệt là hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc dán mác “Made in Vietnam”.
Tổng cục Hải quan vừa chỉ đạo các cục hải quan tỉnh, thành phố tăng cường công tác kiểm tra, xác định chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O), nhãn mác hàng hóa. “Thể hiện sự quyết liệt vào cuộc, cơ quan hải quan đang điều tra làm rõ một số vụ việc gian lận C/O, sớm khởi tố trong thời gian tới…”- Tổng cục trưởng Nguyễn Văn Cẩn cho biết.Nguy cơ tổn hại đến nền kinh tế và thương hiệu Việt
Bà Hoàng Thị Thủy – Trưởng phòng Giám sát quản lý C/O và sở hữu trí tuệ, Cục Giám sát quản lý, Tổng cục Hải quan cho hay, thủ đoạn gian lận C/O thường thấy nhất là các doanh nghiệp (DN) Việt Nam (bao gồm cả DN FDI) sản xuất, gia công hàng hóa xuất khẩu chỉ trải qua công đoạn gia công, chế biến hoặc lắp ráp đơn giản chưa đáp ứng quy tắc C/O nhưng vẫn khai C/O Việt Nam (ghi C/O Việt Nam trên nhãn hàng hóa) hoặc hợp lý hóa bộ hồ sơ để xin cấp giấy chứng nhận C/O của Việt Nam (Certificate of Origin) hoặc giấy chứng nhận xuất khẩu (Certificate of Export). Đây không phải là giấy chứng nhận xuất xứ nhưng có thể là cơ sở để DN làm giả C/O.
Cũng theo bà Thủy, đến nay cơ quan hải quan đã phát hiện, xử lý hàng chục vụ gian lận C/O, chuyển tải hàng hóa bất hợp pháp. Trường hợp điển hình như: Năm 2017, Cục Hải quan TP. Hải Phòng phát hiện Công ty TNHH XNK INTERWYSE đã nhập khẩu mặt hàng theo khai báo là “củ loa, sạc điện thoại mới, C/O Trung Quốc” có xuất trình C/O mẫu E nhưng khi kiểm tra thực tế thì trên hộp đựng sản phẩm hàng hóa và trên hàng hóa thể hiện chữ đúc chìm “Made in Vietnam”.
Trong những năm gần đây, một số đoàn điều tra về gian lận xuất xứ hàng hóa như cơ quan phòng chống gian lận thương mại của châu Âu (OLAF) và một số quốc gia như Đức, Thổ Nhĩ Kỳ, Mỹ, Canada,… đã thực hiện công tác điều tra, xác minh C/O hàng hóa tại một số DN Việt Nam và các cơ quan hữu quan. Đó là các mặt hàng thép, xe tay nâng, pin năng lượng mặt trời, tôm, đinh ốc vít, lốp xe, bật lửa, đồ gỗ… Sau quá trình điều tra, một số mặt hàng của Việt Nam đã bị áp dụng thuế chống bán phá giá, thuế chống trợ cấp ở mức rất cao như thép cuộn cán nguội, thép cuộn không gỉ, thép mạ kẽm, nhôm ép, đồ gỗ…
Điển hình, Hải quan Mỹ phát hiện, Công ty FINEWOOD Việt Nam có hành vi nhập khẩu mặt hàng gỗ dán từ Trung Quốc, sau đó đưa về nhà xưởng để thay đổi nhãn mác và xuất khẩu sang Mỹ với xuất xứ Việt Nam. DN có hành vi làm giả C/O do Việt Nam cấp nhưng thực tế hàng hóa không được nhập khẩu vào Việt Nam hoặc hàng hóa đã thực xuất khẩu ra khỏi lãnh thổ Việt Nam (làm giả C/O từ bên ngoài lãnh thổ Việt Nam).Tăng cường kiểm tra, xử lý
Cũng theo bà Thủy, gần đây cuộc chiến tranh thương mại Mỹ – Trung có tác động rất lớn đến tình hình phát triển kinh tế của Việt Nam. Dự báo sẽ có khả năng hàng hóa từ các nước bị áp thuế suất cao sẽ tìm cách chuyển tải bất hợp pháp vào Việt Nam sau đó xuất khẩu vào thị trường Mỹ, châu Âu, Nhật Bản…
Trước thực tế này, Tổng cục Hải quan chỉ đạo các cục hải quan tỉnh, thành phố tăng cường công tác kiểm tra, xác định C/O, nhãn mác hàng hóa. Đối với hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc, công chức hải quan thực hiện kiểm tra cụ thể tên hàng, mã số HS, xuất xứ hàng hóa, nhãn hàng hóa; đảm bảo phải phù hợp với tên hàng, mã số HS, xuất xứ hàng hóa trong bộ hồ sơ lô hàng nhập khẩu, giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa.
Trường hợp có căn cứ xác định hàng hóa nhập khẩu có chỉ dẫn giả mạo về nguồn gốc hàng hóa, nơi sản xuất, đóng gói, lắp ráp hàng hóa thì tùy theo hành vi vi phạm cụ thể, tính chất, mức độ, hành vi vi phạm để xử lý theo thủ tục tố tụng hình sự hoặc xử phạt vi phạm hành chính theo khoản 2 Điều 13 Nghị định số 185/2013/NĐ-CP.
Cùng với đó, Tổng cục Hải quan cũng đang xây dựng quy trình kiểm tra, giám sát hàng hóa có nguy cơ chuyển tải bất hợp pháp, gian lận C/O nhằm ngăn chặn tình trạng gian lận, xác định hành vi vi phạm để xử lý theo quy định, đồng thời bảo vệ sản xuất trong nước.
Đặc biệt, Tổng cục Hải quan sẽ tiến hành các bước thực hiện ký kết biên bản ghi nhớ, hợp tác phối hợp, cung cấp thông tin đối với các cơ quan có liên quan bao gồm Bộ Công thương, VCCI, Bộ Công an; Cơ quan phòng chống gian lận châu Âu (OLAF), Cơ quan đại diện Thương mại Mỹ (USTR),… nhằm phát hiện, kịp thời ngăn chặn các hành vi gian lận C/O, chuyển tải hàng hóa bất hợp pháp.
Hành vi giả mạo xuất xứ, thực hiện chuyển tải hàng hóa bất hợp pháp, thường xảy ra đối với hàng dệt may, thuỷ sản, nông sản, gạch men, mật ong, sắt, thép, nhôm, gỗ ép… Điển hình là nhập khẩu hàng hóa từ Trung Quốc về Việt Nam, sau đó thay bao bì hoặc bỏ bao bì, ghi “Made in Việt Nam”, xin cấp giấy chứng nhận xuất xứ để xuất khẩu sang Mỹ, châu Âu, Nhật Bản…
Hải Linh