(TBTCVN) – Trong những năm qua, tốc độ tăng chi cho y tế luôn cao hơn đáng kể so với tốc độ tăng chi bình quân. Tuy vậy, nếu chỉ trông chờ vào nguồn vốn từ ngân sách nhà nước (NSNN) thì sẽ không đủ để mở rộng cơ sở y tế, nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh.
Chính vì thế, thời gian qua, nhiều chính sách khuyến khích xã hội hóa (XHH) vào lĩnh vực y tế đã được ban hành, nhờ đó đã thu hút vốn đầu tư từ khu vực tư nhân, giúp mở rộng cơ sở y tế và nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh. Trên 5.914 dự án đầu tư vào lĩnh vực y tế
Theo số liệu tổng hợp của Vụ Tài chính hành chính sự nghiệp (Bộ Tài chính), đến hết năm 2016 cả nước có trên 5.914 dự án đầu tư vào lĩnh vực y tế (gồm các bệnh viện tư, các phòng khám đa khoa, các dự án liên doanh liên kết lắp đặt thiết bị), với tổng số vốn đăng ký hoạt động khoảng trên 37.000 tỷ đồng.
Chính sách khuyến khích XHH đã tạo điều kiện cho các cơ sở y tế công lập chủ động, phát huy sáng tạo trong việc đa dạng hóa và nâng cao chất lượng các dịch vụ khám, chữa bệnh theo nhu cầu xã hội. Một số bệnh viện đã huy động vốn để đầu tư khu khám bệnh theo yêu cầu, chọn thầy thuốc khám; xây dựng, cải tạo nâng cấp một số buồng bệnh có điều kiện dịch vụ tốt hơn như phòng có ít giường hơn, có trang bị ti vi, tủ lạnh; nhiều bệnh viện có cả suất ăn tại giường. Khu điều trị này nằm trong khuôn viên bệnh viện, về nguyên tắc không được làm ảnh hưởng đến số giường bệnh kế hoạch được giao. Kết quả kiểm tra bệnh viện giai đoạn 2012 – 2017, tỷ lệ giường bệnh theo yêu cầu là 5%, trong đó các bệnh viện trung ương là 11,1%, các bệnh viện tỉnh là 4,8%. Tại khu vực này, giá khám bệnh, giá giường bệnh được tính theo nguyên tắc bảo đảm đủ bù đắp chi phí và có tích lũy theo Nghị định 43/2006/NĐ-CP nên mức thu cao hơn so với giá do Bộ Y tế hoặc UBND tỉnh quy định cho bệnh viện. Nhờ đó, các bệnh viện có thêm nguồn thu để bù đắp các chi phí chưa được thu đối với khu vực bảo hiểm y tế và tăng thêm thu nhập cho cán bộ y tế.
Theo báo cáo của Bộ Y tế, tính đến hết năm 2017, các cơ sở y tế trực thuộc Bộ Y tế đã vay trên 45.000 tỷ đồng để thực hiện XHH. Lãi suất vay từ 6,9% đến 11,4%/năm tùy theo hợp đồng. Các bệnh viện đã trả trên 1.524,8 tỷ đồng lãi và gốc vay.
Việc thực hiện các chính sách khuyến khích XHH đã làm thay đổi nhận thức của các đơn vị sự nghiệp y tế công lập trong việc huy động vốn để có trang thiết bị phục vụ hoạt động chuyên môn, không chỉ trông chờ vào nguồn NSNN; qua đó đã giúp các cơ sở khám bệnh công lập phát triển kỹ thuật, nâng cao chất lượng chẩn đoán, điều trị, phát hiện sớm, chính xác bệnh tật, giảm tỷ lệ tử vong. Nhiều kỹ thuật mới, kỹ thuật cao đã được thực hiện làm cho trình độ kỹ thuật y tế của Việt Nam đang dần tiến bộ ngang với các nước tiến tiến trong khu vực. Các thiết bị XHH chủ yếu là thiết bị chẩn đoán, điều trị kỹ thuật cao, có giá trị lớn như máy PET.CT, hệ thống cộng hưởng từ (MRI), hệ thống gia tốc tuyến tính, các thiết bị phá sỏi cơ thể, mổ Phaco, siêu âm màu, các máy xét nghiệm…Huy động hơn 2 nghìn tỷ đồng từ liên doanh, liên kết
Theo báo cáo của Bộ Y tế, trong thời gian qua hình thức liên doanh, liên kết để đầu tư trang thiết bị y tế là hình thức huy động vốn được nhiều bệnh viện triển khai thực hiện. Tính đến hết năm 2017, 19 cơ sở y tế trực thuộc Bộ Y tế đã triển khai khoảng 185 đề án liên doanh, liên kết. Trong đó, 109 đề án theo hình thức đối tác đầu tư trang thiết bị, bệnh viện cung ứng dịch vụ và phân chia lợi nhuận theo tỷ lệ góp vốn; 56 đề án theo hình thức thuê máy (trả theo ca); 20 đề án theo hình thức huy động vốn góp của cán bộ, viên chức.
Cũng theo báo cáo, tổng số vốn các đơn vị nói trên đã huy động khoảng 2.281,36 tỷ đồng, gồm: vốn của nhà đầu tư là 2.043,41 tỷ đồng (chiếm 89,57%); vốn huy động của cán bộ, viên chức là 206,57 tỷ đồng (chiếm 9,05%); vốn từ nguồn quỹ phát triển sự nghiệp là 33,987 tỷ đồng (chiếm 1,49%).
Đánh giá về hiệu quả của việc thực hiện liên doanh, liên kết, đặt máy móc, trang thiết bị của bệnh viện, Bộ Y tế cho biết, trong điều kiện nguồn vốn NSNN còn hạn chế, vốn đầu tư của đơn vị thiếu hụt thì việc liên doanh, liên kết đã đáp ứng được nhu cầu cấp thiết của bệnh viện, giúp cho cơ sở y tế được đầu tư trang thiết bị hiện đại, nâng cao hiệu quả chẩn đoán, điều trị, phát hiện sớm, chính xác bệnh tật, giảm tỷ lệ tử vong. Các đối tượng nghèo, cận nghèo, trẻ em, đối tượng chính sách xã hội cũng được hưởng lợi từ trang thiết bị này và được Quỹ bảo hiểm y tế thanh toán. Ngoài ra, phương thức này cũng góp phần giảm tải tuyến trên, giảm chi phí đi lại, thời gian chờ đợi của người bệnh.
Bên cạnh hình thức liên doanh liên kết lắp đặt thiết bị, các cơ sở y tế công lập còn triển khai các dự án vay vốn để đầu tư cơ sở hạ tầng, trang thiết bị; qua đó đã giúp các bệnh viện mở rộng cơ sở vật chất, có thêm trang thiết bị phục vụ cho hoạt động chuyên môn trong điều kiện nguồn vốn đầu tư của bệnh viện còn khó khăn.
Bùi Tư