(TBTCVN) – Nhận định về diễn biến thị trường, giá cả ở Việt Nam năm 2018, nhiều chuyên gia kinh tế có chung quan điểm, nếu không có những cú sốc về giá, đặc biệt giá lương thực, giá dầu, dịch vụ y tế – giáo dục, thì lạm phát trong thời gian tới sẽ duy trì ở mức thấp như những năm gần đây.
Lượng hàng dồi dào tại các siêu thị sẽ góp phần bình ổn giá.
CPI có thể thấp hơn 4%
Năm 2017, Quốc hội đặt mục tiêu chỉ số giá tiêu dùng (CPI) ở mức khoảng 4%, kết quả CPI bình quân năm 2017 tăng 3,53% so với năm 2016. Năm 2018, mục tiêu CPI vẫn ở mức như 2017. Song ngay từ đầu năm, nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng giữ lạm phát ở mức 4% là một thách thức không nhỏ. Những lo lắng này được nhen nhóm khi giá điện tăng 6,08% từ ngày 1/12/2017, dự kiến sẽ tác động trực tiếp làm tăng CPI năm 2018 khoảng 0,1% và sẽ tác động gián tiếp tới giá thành các mặt hàng khác sử dụng điện là chi phí đầu vào.
Theo chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long, lạm phát năm 2018 sẽ chịu áp lực chủ yếu từ việc điều chỉnh tăng giá dịch vụ công và giá thực phẩm. Theo tính toán của vị chuyên gia này, nếu giá dịch vụ công tiếp tục được điều chỉnh theo lộ trình giai đoạn 2016 – 2020 dự báo đóng góp vào lạm phát tổng thể, tương đương năm 2017 là khoảng 2 – 2,5 điểm %. Trong khi đó, giá thịt lợn đã phục hồi sau khi “rớt” giá kỷ lục trong năm 2017 do thừa cung. Sau khi tính toán các yếu tố đan xen tác động lên mặt bằng giá, ông Ngô Trí Long nhận định, lạm phát 2018 dự báo sẽ tiếp tục ở mức thấp, khoảng 4% cho các năm 2018 và 2019.
Có cái nhìn khá lạc quan, TS. Nguyễn Đức Độ, Viện Kinh tế Tài chính (Học viện Tài chính) nhận định, lạm phát trong năm 2018 sẽ vào khoảng 2,6%, cách khá xa so với mục tiêu Quốc hội thông qua. Theo ông Nguyễn Đức Độ, lạm phát thời gian tới duy trì ở mức thấp và chủ yếu phụ thuộc vào các cú sốc về cung như giá dầu, giá lương thực, dịch vụ y tế, giáo dục. Song, kể từ năm 2018 khả năng Chính phủ sẽ không điều chỉnh mạnh giá các dịch vụ do Nhà nước quản lý bằng biện pháp hành chính, vì lộ trình điều chỉnh giá cơ bản đã hoàn thành. TS. Nguyễn Đức Độ nhận định, khoảng nửa đầu năm 2018 lạm phát cùng kỳ của các tháng sẽ có xu hướng tăng, nhưng sau đó sẽ giảm vào cuối năm. Nếu các tháng cuối năm, Chính phủ không điều chỉnh giá dịch vụ, y tế thì lạm phát sẽ giảm mạnh.
Không chủ quan với mức lạm phát thấp trong năm 2017, ông Nguyễn Tiến Thỏa, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội Thẩm định giá Việt Nam cho rằng, sở dĩ năm 2017 duy trì ở mức thấp, ngoài nỗ lực điều hành của Chính phủ và các cấp, các ngành, còn có nguyên nhân từ việc giá cả hàng hóa thế giới không có biến động. Do đó, để kiểm soát CPI năm 2018 ngoài việc tiếp tục xử lý nguồn gốc sâu xa của lạm phát là cơ cấu lại nền kinh tế và đổi mới mô hình tăng trưởng, phải triển khai đồng bộ có hiệu quả một số giải pháp điều tiết lớn ngay từ những tháng đầu năm.
Tăng giá dịch vụ y tế, giáo dục đã giảm “nhiệt”
Ngoài việc xây dựng các phương án kịch bản giá cho năm 2018, Cục Quản lý giá, Bộ Tài chính đã đưa ra nhận định cụ thể về điều hành giá các mặt hàng thiết yếu, như: Lương thực, thực phẩm, xăng dầu, điện, dịch vụ y tế không thuộc quỹ bảo hiểm y tế (BHYT) thanh toán, lộ trình giá dịch vụ khám chữa bệnh, giá dịch vụ sử dụng đường bộ BOT…
Có thể nói, cơ quan chịu trách nhiệm về công tác quản lý, điều hành giá của Bộ Tài chính đã có nghiên cứu khá kỹ lưỡng, bài bản về điều hành giá năm 2018 để đạt mục tiêu đề ra. Sở dĩ Cục Quản lý giá tin tưởng vào việc điều hành giá thành công trong năm 2018, bởi vì năm 2017, đúng như theo đánh giá của Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Văn Hiếu, công tác điều hành giá đã đạt được thắng lợi kép khi điều chỉnh giá dịch vụ y tế, giáo dục theo lộ trình, nhưng vẫn kiểm soát được lạm phát theo kế hoạch đề ra.
Hiện sức ép tăng giá dịch vụ y tế, giáo dục đã “giảm nhiệt”, khi chỉ còn khoảng 18 tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương chưa tăng giá dịch vụ khám chữa bệnh cho người không có BHYT. Ngoài ra, dự kiến việc điều chỉnh tăng đối với một số hàng hóa, dịch vụ đã được cơ quan quản lý tính toán các con số cụ thể tác động vào CPI. Đây chính là cơ sở để chủ động, bám sát điều hành CPI theo đúng mục tiêu đề ra.
Chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long đã đồng quan điểm khi cho rằng, để thực hiện CPI bình quân 4% trong năm nay, cần điều hành CPI bám sát và hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng, tránh tạo lạm phát kỳ vọng hay tạo ra độ trễ của lạm phát trong những năm sau. Trong đó, cần kiểm soát chặt phương án giá và mức giá đối với hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước định giá. Nếu cần điều chỉnh thì tính toán thời điểm, tránh hiện tượng đưa vào thời điểm cao độ, dẫn đến phản ứng dây chuyền.
Xử lý nghiêm việc “ăn theo” giá điện
Bộ Tài chính đề nghị Bộ Công thương phối hợp với Tổng cục Thống kê đánh giá tác động của việc điều chỉnh giá điện vào đầu tháng 12/2017 đến chỉ số giá tiêu dùng các tháng đầu năm 2018, tăng cường thông tin tuyên truyền, tránh tạo dư luận trong xã hội và kỳ vọng về lạm phát, xử lý nghiêm các trường hợp tăng giá bất hợp ý “ăn theo” giá điện.
“Không thể một phút lơi lỏng” là câu được chuyên gia kinh tế Nguyễn Thị Hiền muốn nhắc các cơ quan quản lý về cải cách, và việc kiểm soát CPI. Theo đó, Chính phủ vẫn tiếp tục cải cách thủ tục hành chính nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, là cơ hội giảm chi phí đầu vào cho sản xuất, nhiều chỉ tiêu tăng trưởng trong nông nghiệp tăng hứa hẹn sự dồi dào của thị trường, là điều kiện quan trọng nhất để kiểm soát lạm phát. Bà Nguyễn Thị Hiền nghiêng về “kịch bản” CPI tăng khoảng 4,2%.
Để kiểm soát CPI, Cục Quản lý giá đã kiến nghị đồng bộ các giải pháp để các bộ, ngành, địa phương cùng vào cuộc, từ việc theo dõi sát diễn biến cung – cầu đến tăng cường thanh, kiểm tra, không để xảy ra hiện tượng trục lợi tăng giá và đặc biệt là điều hành nhịp nhàng việc thực hiện lộ trình thị trường đối với một số mặt hàng do Nhà nước quản lý. Với các giải pháp nêu trên, việc kiểm soát chỉ số giá tiêu dùng ở mức 4% là khả thi.
Trần Thắng (thực hiện)
* Ông Nguyễn Anh Tuấn, Cục trưởng Cục Quản lý giá, Bộ Tài chính:
Thận trọng điều hành giá năm 2018
Ông Nguyễn Anh Tuấn
Năm 2018 để giữ chỉ tiêu tốc độ tăng giá tiêu dùng bình quân ở mức 4%, công tác quản lý điều hành giá cần hết sức thận trọng. Cục Quản lý giá với nhiệm vụ thường trực giúp việc Ban Chỉ đạo điều hành giá của Chính phủ sẽ tiếp tục giữ vai trò chủ đạo trong công tác tham mưu cho các cấp, các ngành điều hành giá. Đối với các hàng hóa, dịch vụ thiết yếu, Bộ Tài chính sẽ phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, địa phương kiểm soát mức tăng và lựa chọn thời điểm tăng phù hợp, nhằm hạn chế tác động đột biến tới mức tăng CPI bình quân chung.
Trước mắt, Cục Quản lý giá tập trung cho công tác điều hành, bình ổn giá dịp Tết Nguyên đán Mậu Tuất 2018 để thực hiện hiệu quả Chỉ thị số 04/CT-BTC của Bộ trưởng Bộ Tài chính về việc tăng cường công tác quản lý, điều hành và bình ổn giá trong dịp Tết Nguyên đán Mậu Tuất 2018. Bộ Tài chính sẽ tổ chức 3 đoàn kiểm tra về giá tại 3 miền Bắc – Trung – Nam từ ngày 15 đến 31/1/2018. Theo đó, sẽ kiểm tra việc thực hiện Chỉ thị số 04/CT-BTC của Bộ trưởng Bộ Tài chính; nắm bắt tình hình quản lý giá trên các địa bàn và kiểm tra việc thực hiện giá các dịch vụ chuyển từ phí sang giá theo Luật Phí, lệ phí.
Cùng với chỉ đạo kịp thời của Chính phủ và sự vào cuộc của các bộ, ngành, địa phương ngay từ những ngày đầu tháng đầu của năm, việc kiểm soát chỉ số giá tiêu dùng ở mức 4% có thể thực hiện được trong năm 2018. T.T (ghi)
* Ông Nguyễn Tiến Thỏa, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội Thẩm định giá Việt Nam:
Cẩn trọng với các yếu tố bất lợi tác động đến thị trường
Ông Nguyễn Tiến Thỏa
Năm 2018 khó xẩy ra những cú “sốc” (kể cả kinh tế thế giới và trong nước) đẩy mạnh mặt bằng giá tăng cao đột biến tạo ra những “cơn sốt” về giá. Tuy nhiên, thị trường vẫn tiềm ẩn các nhân tố tác động gây bất lợi đến mục tiêu kiểm soát lạm phát như: Dự báo giá cả hàng hóa thế giới vẫn vận động theo xu hướng tăng và sẽ tác động đến mặt bằng giá dù không lớn; ở trong nước những tác động của việc thực hiện lộ trình lương tối thiểu, lộ trình giá thị trường đối với một số hàng hóa dịch vụ Nhà nước còn định giá…
Để kiểm soát CPI ở mức 4% cần triển khai đồng bộ, hiệu quả một số giải pháp điều tiết lớn ngay từ những tháng đầu năm. Việc điều chỉnh giá theo cơ chế thị trường đối với những hàng hóa, dịch vụ nhà nước còn định giá như y tế, giáo dục… phải phù hợp với yêu cầu kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô từng giai đoạn, đi đôi với trợ giúp hợp lý đối với các đối tượng chính sách… Cùng với đó là tăng cường thanh, kiểm tra, việc lợi dụng biến động của thị trường để tăng giá làm phương hại đến lợi ích người tiêu dùng phải xử lý nghiêm. T.T (ghi)
* Ông Lê Minh Hưng, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước:
Mục tiêu xuyên suốt là kiểm soát lạm phát
Ông Lê Minh Hưng
Trên cơ sở các mục tiêu điều hành của Chính phủ, trong điều hành chính sách tiền tệ năm 2017, chúng tôi đã đưa ra mục tiêu phải kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô. Thông qua mục tiêu của chính sách tiền tệ về tổng phương tiện thanh toán, điều hành tỷ giá hợp lý, nhưng vẫn phải duy trì tốc độ tăng trưởng tín dụng có chất lượng, đảm bảo nguồn vốn vừa hỗ trợ cho tăng trưởng kinh tế, vừa đảm bảo an toàn hoạt động ngân hàng. Đó là những điểm rất quan trọng để kiểm soát được lạm phát và giữ được ổn định vĩ mô. Lạm phát cơ bản trong suốt năm 2017 luôn duy trì được trong biên độ từ 1,4 – 1,6%. Kết thúc năm 2017, lạm phát cơ bản ở mức 1,41%. Điều này rõ ràng cho thấy các giải pháp điều hành chính sách tiền tệ được sử dụng hiệu quả.
Năm nay, Ngân hàng Nhà nước tiếp tục cơ chế điều hành chính sách tiền tệ, tỷ giá, lãi suất chủ động, linh hoạt. Kiên định trong lập trường chính sách, mục tiêu xuyên suốt là phải kiểm soát lạm phát, trên nền tảng giữ ổn định kinh tế vĩ mô mới có thể thực hiện được những mục tiêu khác, trong đó có mục tiêu hỗ trợ tăng trưởng kinh tế đạt mức 6,5 – 6,7%, kiểm soát lạm phát dưới 4% như tinh thần nghị quyết của Quốc hội. Hoàng Yến (ghi)
* Ông Nguyễn Lộc An, Phó Vụ trưởng Vụ Thị trường trong nước, Bộ Công thương:
Kết nối cung – cầu, bình ổn thị trường
Ông Nguyễn Lộc An
Bộ Công thương tiếp tục triển khai các hoạt động kết nối cung cầu, hỗ trợ tiêu thụ các mặt hàng sản xuất trong nước; kết hợp đẩy mạnh triển khai các biện pháp khuyến khích xuất khẩu, hạn chế nhập siêu, hỗ trợ sản xuất hàng hóa trong nước thay thế nhập khẩu.
Thông qua công tác của Tổ điều hành thị trường trong nước, Bộ Công thương đề xuất cơ chế cụ thể nhằm tăng tính hiệu quả trong việc thực hiện chức năng điều tiết cung cầu các mặt hàng thiết yếu của Nhà nước khi cần thiết. Công tác dự báo cũng cần tổ chức tốt để chủ động bám sát diễn biến thị trường trong điều hành, kịp thời đề xuất các giải pháp nhằm ổn định thị trường, kiểm soát lạm phát. Bên cạnh đó, tăng cường kiểm tra, kiểm soát thị trường, đảm bảo cung ứng tốt những mặt hàng thiết yếu, xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ găm hàng, tăng giá… T.T (ghi)
* Ông Vũ Vinh Phú, nguyên Chủ tịch Hiệp hội Siêu thị Hà Nội:
Mặt hàng thiết yếu có thể tăng 10% – 20% dịp Tết
Ông Vũ Vinh Phú
Về điều hành giá dịp Tết Mậu Tuất sắp đến, căn cứ vào lượng hàng hóa và năng lực của hệ thống phân phối hiện nay và sức mua của thị trường, khả năng có đột biến về giá là khó xảy ra, nhất là nhóm hàng hóa công nghiệp tiêu dùng, hàng bách hóa, may mặc, dụng cụ gia đình. Tuy nhiên, một số mặt hàng tươi sống có thể tăng giá từ 10 – 20% vào thời điểm trước và sau Tết Âm lịch. Ngoài ra, mặt hàng rượu, bia dự báo cũng sẽ tăng giá vào dịp cận Tết, song với mặt hàng này, càng lên giá càng tốt vì không khuyến khích sử dụng.
Sự chuẩn bị của các địa phương với một lượng hàng hóa lớn có thể yên tâm phục vụ nhu cầu Tết. Tuy nhiên quỹ hàng hóa đó cũng cần phải nắm rõ: Trong hệ thống thương mại nhà nước, các siêu thị mà địa phương điều hành nắm giữ bao nhiêu phần trăm, có áp đảo được thị trường tự do hay không… Đó mới là điều người tiêu dùng quan tâm nhất trong dịp Tết Nguyên đán sắp tới. T.T (ghi)
Trần thắng