Giữ vị trí số 1 thế giới, ngành điều hướng mục tiêu 3,8 tỷ USD với một “ẩn số” lớn

Theo kế hoạch xuất khẩu nhân điều năm 2022 của Bộ Nông nghiệp – Phát triển nông thôn (NN-PTNT), tổng kim ngạch xuất khẩu điều hướng mục tiêu 3,8 tỷ USD, tăng 3,9% về trị giá so với năm 2021.

Xuất khẩu nhân điều giảm mạnh 2 tháng đầu năm

Ông Phạm Văn Công, Chủ tịch Hiệp hội Điều Việt Nam (VINACAS) cho biết, 2021 là năm mà các ngành kinh tế, trong đó có ngành điều gặp rất nhiều khó khăn, thách thức do dịch bệnh COVID-19 tác động đến chuỗi cung ứng hàng hóa toàn cầu, nhưng với ý chí, quyết tâm, nỗ lực, đoàn kết, đồng thuận của toàn ngành, ngành điều Việt Nam tiếp tục duy trì tăng trưởng dương về sản xuất, chế biến, xuất khẩu, hoàn thành vượt mục tiêu xuất khẩu 3,6 tỷ USD do Bộ NN-PTNT đề ra từ đầu năm 2021, tăng 14% so với năm 2020.

Với kết quả này, Việt Nam tiếp tục giữ vững vị trí số 1 thế giới về xuất khẩu nhân điều, chiếm 80% tổng sản lượng nhân điều xuất khẩu của toàn cầu.

Theo kế hoạch sản xuất năm 2022 của Bộ NN-PTNT, tổng diện tích cây điều của cả nước năm 2022 duy trì ổn định 305 ngàn ha (bằng 100% so với năm 2021), năng suất bình quân đạt 1,25 tấn/ha (bằng 105,93%), sản lượng điều thô (khô) dự kiến đạt 370 ngàn tấn (bằng 100,76%). Tổng kim ngạch xuất khẩu điều dự kiến đạt 3,8 tỷ USD, tăng 3,9% về trị giá so với năm 2021.

“Trong năm 2022, đại dịch COVID-19 tiếp tục có những diễn biến khó lường và sẽ còn tác động lên tình hình kinh tế – xã hội. Song, VINACAS và toàn thể Hội viên, doanh nghiệp ngành điều sẽ giữ vững niềm tin, cam kết tiếp tục duy trì, phát huy những thành tích đã đạt được, cùng các bộ, ngành TW và địa phương thực hiện thắng lợi nhiệm vụ Chính phủ đề ra cho ngành điều.

Mục tiêu chiến lược của ngành điều là tiếp tục “Giữ ổn định về lượng, tăng chất và tăng giá!”. Kim ngạch xuất khẩu nhân điều phấn đấu đạt 3,8 tỷ USD theo kế hoạch mà Bộ NN-PTNT đã đề ra cho ngành điều năm 2022”, Chủ tịch VINACAS khẳng định.

Tuy nhiên, theo báo cáo mới nhất từ Cục Xuất nhập khẩu (XNK) – Bộ Công Thương, tháng 01/2022, xuất khẩu hạt điều của Việt Nam sang nhiều thị trường chính giảm so với tháng 12/2021, trong khi xuất khẩu sang một số thị trường vẫn tăng như: Đức, Úc, Nga, Ấn Độ. So với tháng 01/2021, xuất khẩu hạt điều sang nhiều thị trường chính giảm, ngoại trừ Hoa Kỳ, Đức, Úc, Anh, Ấn Độ.

Giá xuất khẩu bình quân hạt điều trong tháng 01/2022 ở mức 5.934 USD/tấn, giảm 3,6% so với tháng 12/2021, nhưng tăng 0,5% so với tháng 01/2021. So với tháng 12/2021, giá xuất khẩu bình quân hạt điều sang nhiều thị trường chính giảm, ngoại trừ Trung Quốc tăng 1,8%; Anh tăng 0,6%; Canada tăng 26,7%.

Cục XNK nhận định, do lo ngại đứt gãy chuỗi cung ứng nên trong năm 2021 các nước châu Âu, Mỹ và Trung Quốc tăng cường nhập khẩu hạt điều, đến nay tồn kho của các nước này vẫn còn nhiều. Việt Nam – nước xuất khẩu điều số 1 thế giới cũng đã bình thường hoá các hoạt động xuất nhập khẩu. Do vậy, trong năm 2022 xuất khẩu điều rất khó tăng giá như năm ngoái và các doanh nghiệp chế biến lo ngại giá thành đầu ra không cao sẽ ảnh hưởng đến việc thu mua hạt điều nguyên liệu trong dân.

Theo số liệu thống kê gần nhất từ Tổng cục Hải quan, xuất khẩu hạt điều trong 45 ngày đầu năm cũng đã giảm mạnh

Cụ thể, 15 ngày đầu tháng 02/2022 đạt 7.643 tấn, trị giá hơn 46,046 triệu USD, so với cùng kỳ năm ngoái giảm 39,83% về lượng và giảm 37,46% về giá trị. Cộng dồn từ ngày 01/01 đến 15/02 đạt 47.724 tấn, trị giá hơn 283,81 triệu USD, giảm 17,61% về lượng và giảm 16,64% về kim ngạch so với cùng kỳ năm rồi.

Thị trường Trung Quốc – “Ẩn số” lớn

Hai thị trường chính của hạt điều Việt Nam là Hoa Kỳ và Trung Quốc.

Năm 2021, xuất khẩu nhân điều sang thị trường Hoa Kỳ đạt 176.363 tấn, trị giá hơn 1,052 tỷ USD. So với năm 2020 tăng 10,49% về lượng và tăng 5,96% về kim ngạch.

Bước qua năm 2022, xuất khẩu điều sang thị trường Hoa Kỳ vẫn tiếp tục tăng. Cụ thể, tháng 01/2022, xuất khẩu điều sang thị trường Hoa Kỳ đạt 12.682 tấn, trị giá 73,460 triệu USD, so với tháng 1/2021 tăng 7,59% về lượng và tăng 12,69% về kim ngạch.

Tại thị trường lớn thứ hai Trung Quốc trong năm 2021 xuất khẩu hạt điều đạt 85.162 tấn, trị giá hơn 614,295 triệu USD. So với năm 2020 tăng 7,56% về lượng và tăng 20,27% về kim ngạch.

Theo số liệu thống kê từ Cơ quan Hải quan Trung Quốc, năm 2021 kim ngạch nhập khẩu hạt điều của nước này đạt 203,55 triệu USD, tăng 22,1% so với năm 2020.

Trung Quốc tăng nhập khẩu hạt điều từ tất cả các nguồn cung chính, và Việt Nam là nguồn cung hạt điều lớn nhất cho thị trường này. Tuy nhiên, thị phần hạt điều của Việt Nam trong tổng kim ngạch nhập khẩu của Trung Quốc giảm nhẹ từ 88,61% năm 2020, xuống 88,51% năm 2021.

Trong khi đó, Trung Quốc lại tăng mạnh nhập khẩu hạt điều từ Bờ Biển Ngà, tốc độ tăng 414,3% so với năm 2020, đạt 4,81 triệu USD. Thị phần hạt điều của Bờ Biển Ngà trong tổng kim ngạch nhập khẩu của Trung Quốc tăng từ 0,56% năm 2020 lên 2,36% năm 2021. Bên cạnh đó, Trung Quốc tăng mạnh nhập khẩu hạt điều từ các thị trường Myanmar, Bénin. Song, trị giá nhập khẩu hạt điều từ các thị trường trên vẫn ở mức thấp.

Bước qua tháng 01/2022, xuất khẩu điều Việt Nam sang thị trường Trung Quốc giảm mạnh, chỉ đạt 1.817 tấn, trị giá hơn 11,835 triệu USD, so với cùng kỳ năm 2021 giảm 74,28% về lượng và giảm 76,94% về kim ngạch.

Mặc dù năm 2021, có khoảng 60% tổng sản lượng nhân điều Việt Nam xuất khẩu đi Trung Quốc bằng đường biển; hàng hóa được chế biến sấy khô, hun trùng, đóng gói, bảo quản đạt chuẩn, đúng quy cách nên không chịu tác động bởi khó khăn tắc nghẽn hàng hóa tại các cửa khẩu đường bộ vào giai đoạn cuối năm 2021 kéo qua 2022.

Nhưng những thay đổi về chính sách nhập khẩu hàng hóa của Trung Quốc như Lệnh 248 và Lệnh 249 yêu cầu doanh nghiệp xuất khẩu vào Trung Quốc phải đăng ký mã số doanh nghiệp xuất khẩu, CIQ từ ngày 01/01/2022. Cùng với việc chính quyền Trung Quốc vẫn tiếp tục áp dụng chính sách Zero COVID thì chưa biết xuất khẩu hạt điều sang thị trường này trong thời gian tới sẽ diễn biến như thế nào?