(TBTCVN) – Mặc dù Chính phủ đã chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương tích cực triển khai hàng loạt giải pháp nhằm đẩy nhanh tiến độ giải ngân các dự án đầu tư công ngay từ những tháng đầu năm 2019, nhưng đến nay, tỷ lệ giải ngân nguồn vốn này vẫn đạt ở mức thấp.
Thậm chí theo báo cáo từ Kho bạc Nhà nước (KBNN), tỷ lệ này còn thấp hơn cả so với cùng kỳ năm 2018. KBNN tiếp tục thực hiện quyết liệt các giải pháp từ nay đến cuối năm để giải ngân nhanh nguồn vốn này, đem lại hiệu quả cao trong đầu tư công.Nhiều dự án giải ngân đạt thấp
KBNN cho biết, ngoài một số địa phương có tỷ lệ giải ngân đạt khá (trên 80% kế hoạch vốn Chính phủ giao) thì một số địa phương cho đến thời điểm này, tỷ lệ giải ngân vẫn đạt tương đối thấp, dưới 30% kế hoạch như: Đồng Nai 14,9%; Khánh Hòa 25,1%; TP. Hồ Chí Minh 27,1%; Hà Nội gần 30%…
Đặc biệt, đến thời điểm này, một số dự án của các bộ, ngành có số vốn đầu tư lớn nhưng có tỷ lệ giải ngân thấp. Đơn cử như Bộ Giao thông vận tải có dự án nâng cấp, cải tạo nút giao thông Đồng Văn, kế hoạch vốn được giao trên 82 tỷ đồng, mới giải ngân được trên 11 tỷ đồng, đạt 13,8% kế hoạch; dự án kết nối trung tâm đồng bằng sông Mê Kông, kế hoạch vốn trên 364 tỷ đồng, mới giải ngân được trên 76 tỷ đồng, đạt gần 21% kế hoạch…
Bộ Y tế có dự án xây dựng khoa khám bệnh và điều trị ngoại trú Bệnh viện E, kế hoạch vốn được giao 60 tỷ đồng, mới giải ngân được trên 11 tỷ đồng, đạt trên 19% kế hoạch; dự án xây dựng khoa khám bệnh Bệnh viện Việt Đức, kế hoạch vốn được giao 40 tỷ đồng, nhưng đến nay chưa thực hiện giải ngân…
Một số địa phương có tỷ lệ giải ngân đạt trên 80% kế hoạch vốn Chính phủ giao: Phú Thọ 136,1%; Nghệ An 122,8%; Tuyên Quang 121,7%; Ninh Bình 134,7%; Phú Yên 104,5% (do tỉnh giao bổ sung kế hoạch so với kế hoạch đầu năm Thủ tướng Chính phủ giao); Hải Dương 99,5%; Bình Định 91,7%; Lạng Sơn 84,7%; Thanh Hóa 83,9%; Hà Tĩnh 88,9%; Hưng Yên 85,3%; Nam Định 81,3%…
Bộ Tài nguyên và Môi trường có dự án nâng cấp khả năng đo mưa, dự báo và giông sét của Trung tâm Khí tượng thủy văn quốc gia, kế hoạch vốn trên 108 tỷ đồng, mới giải ngân được gần 9 tỷ đồng, đạt 8,2% kế hoạch; dự án quản lý tổng hợp tài nguyên nước Mê Kông, kế hoạch vốn 138 tỷ đồng, giải ngân được trên 10 tỷ đồng, đạt 7,4% kế hoạch.
Theo KBNN, mặc dù đã thực hiện nhiều giải pháp như: Phối hợp, đôn đốc các chủ đầu tư (CĐT) đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư, quán triệt công chức thực hiện nhiệm vụ kiểm soát chi tuyệt đối không gây khó khăn, phiền hà cho đơn vị sử dụng ngân sách, không được để tồn đọng bất kỳ hồ sơ thanh toán nào tại KBNN mà không rõ lý do; kiểm soát thanh toán vốn theo đúng danh mục dự án và kế hoạch vốn được cấp có thẩm quyền giao hàng năm, phù hợp với kế hoạch vốn đầu tư công trung hạn theo quy định tại Luật Đầu tư công…, tuy nhiên, tỷ lệ giải ngân chung của cả nước vẫn đạt thấp. Ước đến hết tháng 9/2019, lũy kế vốn đầu tư giải ngân thuộc kế hoạch năm 2019 qua KBNN trên 188.472 tỷ đồng, đạt 49,8% kế hoạch.Giải phóng mặt bằng vẫn là rào cản kéo tỷ lệ giải ngân xuống thấp
Theo tổng hợp của KBNN, nguyên nhân của việc giải ngân chậm vẫn nằm ở việc giao kế hoạch vốn còn chậm. Đến hết tháng 8 vừa qua, còn gần 35.683 tỷ đồng đã được Quốc hội phê duyệt nhưng chưa được cấp có thẩm quyền giao. Trong đó có gần 31.183 tỷ đồng chưa giao kế hoạch năm 2019 do chưa đủ điều kiện.
Đối với các dự án khởi công mới, sau khi được giao kế hoạch vốn, các CĐT mới đang đấu thầu lựa chọn nhà thầu thiết kế, hoặc hoàn thiện các thủ tục trình phê duyệt thiết kế dự toán, hoặc lập phương án bồi thường, giải phóng mặt bằng (GPMB), chưa tổ chức lựa chọn nhà thầu các gói thầu xây lắp nên chưa có khối lượng để giải ngân. Một số dự án đang trong quá trình thực hiện phải điều chỉnh thiết kế, điều chỉnh dự án đầu tư dẫn đến chưa hoàn thiện thủ tục để thanh toán.
Tuy nhiên, theo KBNN, chính các khó khăn trong công tác GPMB là nút thắt lớn đối với việc triển khai thực hiện các dự án đầu tư công, chưa kể đến là các dự án liên quan đến công tác GPMB có tính đặc thù. Theo đó, nhiều tỉnh, thành phố gặp phải khó khăn này như TP. Hồ Chí Minh, Hà Tĩnh, Nghệ An… Hay như tỷ lệ giải ngân các dự án GPMB qua KBNN còn thấp như các tiểu dự án GPMB sử dụng nguồn vốn trái phiếu công trình: Dự án phát triển cơ sở hạ tầng giao thông Đồng bằng sông Cửu Long chưa thực hiện giải ngân qua KBNN; dự án tuyến Lộ Tẻ – Rạch Sỏi thuộc địa bàn TP. Cần Thơ và tỉnh Kiên Giang giải ngân mới chỉ đạt 1,5% kế hoạch vốn; tiểu dự án GPMB đoạn qua Quảng Nam (đường cao tốc Đà Nẵng – Quảng Ngãi) giải ngân mới đạt 3,6% kế hoạch.
Bên cạnh đó, các dự án sử dụng nguồn vốn trái phiếu chính phủ năm 2019 đa số là các dự án khởi công mới nên sau khi được giao kế hoạch vốn, các CĐT mới bắt đầu tiến hành chuẩn bị làm các thủ tục GPMB, tổ chức đấu thầu. Các dự án ODA, chủ đầu tư đề nghị thanh toán khối lượng chưa được phê duyệt, một số khoản chi chưa đủ hồ sơ theo quy định nên chưa thể giải ngân…Làm tốt trách nhiệm được giao để giải ngân kịp thời
Để đẩy nhanh công tác giải ngân vốn đầu tư trong 3 tháng còn lại, theo KBNN, rất cần một “đòn bẩy” mạnh hơn nữa từ phía Chính phủ, Bộ Tài chính. Với vai trò và trách nhiệm của mình, KBNN tiếp tục chỉ đạo các KBNN tỉnh chủ động đôn đốc các CĐT trong thời hạn 4 ngày làm việc kể từ ngày có khối lượng nghiệm thu làm thủ tục thanh toán ngay với KBNN, không dồn khối lượng hoàn thành để thanh toán vào những ngày cuối năm.
Đồng thời, các KBNN tỉnh có trách nhiệm đôn đốc CĐT thực hiện đúng quy định về việc thu hồi vốn tạm ứng, phối hợp với CĐT thực hiện kiểm tra vốn đã tạm ứng để thu hồi những khoản tồn đọng chưa sử dụng hoặc sử dụng không đúng mục đích. Thực hiện nghiêm túc các quy định về công khai quy trình, hồ sơ và thời gian kiểm soát thanh toán, hướng dẫn, tạo điều kiện thuận lợi cho các CĐT khi đến giao dịch tại KBNN. Nghiêm cấm các hành vi sách nhiễu, gây chậm trễ, khó khăn cho các chủ đầu tư trong quá trình thực hiện giải ngân. Đặc biệt, KBNN sẽ nghiêm túc kiểm điểm rõ trách nhiệm, xử lý kỷ luật đối với những cá nhân cố tình vi phạm gây chậm trễ trong triển khai thực hiện và giải ngân theo đúng chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.
Song song với đó, KBNN cũng “chốt” thời gian thực hiện và giải ngân kế hoạch vốn đầu tư công năm 2018 sang năm 2019. Theo đó, KBNN đặc biệt lưu ý đối với các dự án sử dụng vốn ngân sách trung ương trong nước (bao gồm các dự án sử dụng vốn trái phiếu chính phủ, các dự án thuộc chương trình mục tiêu quốc gia), vốn từ nguồn thu để lại cho đầu tư nhưng chưa đưa vào cân đối ngân sách: Thời gian thực hiện và giải ngân được kéo dài đến ngày 31/12/2019.
Đối với các dự án sử dụng vốn ODA và vốn vay ưu đãi của các nhà tài trợ nước ngoài: Phần vốn nước ngoài đã được bố trí trong kế hoạch đầu tư hàng năm và đã được Chính phủ Việt Nam nhận nợ nhưng chưa giải ngân, thời gian thực hiện và giải ngân được kéo dài đến hết ngày 31/12/2019.
Thực hiện tiếp tục các giải pháp này, KBNN kỳ vọng đến hết năm ngân sách 2019, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công sẽ đạt cao nhất.
Vân Hà