(TBTCVN) – Theo ông Trần Quốc Phương – Vụ trưởng Vụ Tổng hợp Kinh tế quốc dân, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, việc đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công không chỉ góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, mà còn thực hiện tốt vai trò “vốn mồi” thúc đẩy, kích thích nhiều nguồn vốn khác.
* PV: Thưa ông, giải ngân vốn đầu tư công (ĐTC) 4 tháng đầu năm 2019 mới đạt hơn 18% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao (cao hơn so với cùng kỳ năm 2018), nhưng hiện có 33 bộ, ngành và 6 địa phương giải ngân dưới 10%. Theo ông, việc chậm giải ngân vốn hay dồn giải ngân vốn vào cuối năm sẽ mang lại những hệ lụy như thế nào?- Ông Trần Quốc Phương: Trước hết có thể thấy, giải ngân vốn ĐTC trong nhiều năm qua đều có mô hình là các tháng đầu năm giải ngân vốn rất thấp và thường dồn vào các tháng cuối năm, xuất phát từ cả những nguyên nhân khách quan và chủ quan. Đây là vấn đề mà Chính phủ cũng đang có những chỉ đạo quyết liệt để thay đổi, làm sao để giải ngân vốn cao ngay từ những tháng đầu năm.
Ông Trần Quốc Phương
Đánh giá về tác động, việc chậm giải ngân vốn hay dồn giải ngân vốn vào những tháng cuối năm mang đến nhiều hệ lụy. Trước hết, việc chậm giải ngân vốn ảnh hưởng trực tiếp đến tăng trưởng kinh tế. Bởi, đầu tư của toàn xã hội, trong đó có ĐTC là một thành tố cấu thành tăng trưởng GDP. Do đó, khi giải ngân vốn ĐTC chậm sẽ có những ảnh hưởng nhất định đến tăng trưởng kinh tế.
Quan trọng hơn, vốn ĐTC được coi là “vốn mồi” để thúc đẩy, kích thích những nguồn vốn khác như nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, nguồn vốn đầu tư của khu vực tư nhân… tăng cường đầu tư vào những dự án xây dựng kết cấu hạ tầng, qua đó đóng góp vào sự phát triển kinh tế của mỗi địa phương và của cả đất nước. Do đó, nếu giải ngân vốn ĐTC chậm, vô hình chung sẽ tác động tiêu cực đến vai trò, ý nghĩa trên. * PV: Với ý nghĩa, nguồn vốn ĐTC được xem như nguồn “vốn mồi” góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế đất nước, vậy nếu để xảy ra tình trạng “có tiền mà không tiêu được” có nên quy rõ trách nhiệm cho người đứng đầu hay không, thưa ông?- Ông Trần Quốc Phương: Việc chậm giải ngân vốn ĐTC xuất phát từ cả những nguyên nhân khách quan và chủ quan. Nếu là do những nguyên nhân khách quan thì các cơ quan chức năng liên quan cần xem xét những vướng mắc và tìm cách tháo gỡ.
Trong trường hợp là nguyên nhân chủ quan do cá nhân, một nhóm cá nhân cản trở việc thực hiện giải ngân vốn ĐTC thì trong các quy định hiện hành, nhất là Nghị quyết số 70/NQ-CP năm 2017 của Chính phủ về những nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân kế hoạch vốn ĐTC đều quy định rõ những chế tài mạnh mẽ xử lý cán bộ cố tình làm chậm giải ngân vốn ĐTC. Tôi cũng cho rằng, những chế tài này cần phải được tăng cường hơn nữa trong thời gian tới, trong đó đặc biệt cần nêu cao trách nhiệm của người đứng đầu đơn vị để thúc đẩy việc thực hiện giải ngân vốn ĐTC.* PV: Việc thu hồi và điều chuyển vốn ĐTC nếu giải ngân chậm đã được thực hiện thời gian qua, nhưng chưa thực sự quyết liệt. Theo ông, đây có thể coi là giải pháp mạnh và cần thực hiện quyết liệt hơn để thúc đẩy giải ngân vốn ĐTC hay không?- Ông Trần Quốc Phương: Việc thu hồi và điều chuyển vốn ĐTC nếu giải ngân chậm đã có những quy định cụ thể trong Luật ĐTC hiện hành. Trong Luật ĐTC hiện hành, thẩm quyền quyết định việc thu hồi, điều chuyển vốn ĐTC do Thủ tướng Chính phủ và Bộ KH&ĐT quyết định. Tuy nhiên, tại dự thảo Luật ĐTC (sửa đổi) đã đề xuất phân cấp mạnh hơngiao cho người đứng đầu cơ quan quyết định, nhằm mục tiêu phân bổ hiệu quả nguồn vốn và thúc đẩy nhanh giải ngân vốn ĐTC.
Bên cạnh đó, tôi cũng cho rằng, biện pháp này cần phải được thực hiện mạnh mẽ, quyết liệt hơn. Đơn cử như có thể đưa ra quy định tổng vốn giải ngân của 1 cơ quan, đơn vị nào đó mà thấp hơn so với quy định một mức nào đó (ví dụ 30% tại thời điểm tháng 6 hoặc tháng 9), thì phải thực hiện giảm vốn cấp cho cơ quan, đơn vị đó để chuyển cho cơ quan, đơn vị khác làm tốt hơn…* PV: Được biết, Bộ KH&ĐT đã xây dựng dự thảo Luật ĐTC (sửa đổi) trình Chính phủ trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp thứ 7 tới. Xin ông có thể chia sẻ, tại dự thảo luật sửa đổi có điểm gì sửa đổi, bổ sung nhằm thúc đẩy giải ngân vốn ĐTC không?- Ông Trần Quốc Phương: Tại Dự thảo Luật ĐTC (sửa đổi) đã đề xuất sửa đổi, bổ sung một số quy định nhằm tăng cường hiệu quả quản lý ĐTC, cũng như thúc đẩy tiến độ giải ngân vốn ĐTC nhanh hơn trong thời gian tới. Trước hết là tập trung tháo gỡ những khó khăn, bất cập phát sinh trong thực tế triển khai luật. Đơn cử như khó khăn trong thẩm định và phê duyệt nguồn vốn đầu tư cho dự án. Theo quy định của Luật ĐTC hiện hành, dự án phải có quyết định chủ trương đầu tư mới được bố trí vốn kế hoạch đầu tư trung hạn, trong khi thẩm định nguồn vốn và khả năng cân đối vốn lại là điều kiện bắt buộc để ra quyết định chủ trương đầu tư. Đây được ví như câu chuyện “con gà hay quả trứng có trước” (tức nguồn vốn hay dự án có trước). Tại dự thảo luật sửa đổi đã khẳng định vốn phải có trước, sau đó mới đến dự án. Tháo gỡ được vấn đề này sẽ thúc đẩy giải ngân nhanh vốn ĐTC trong thời gian tới.
Thứ hai, tại dự thảo luật đã tăng cường phân cấp liên quan đến các trình tự, thủ tục, thẩm quyền phê duyệt chủ trương đầu tư… để làm sao đẩy nhanh các tiến độ về mặt thủ tục trước và từ đó sẽ góp phần tạo điều kiện cho việc triển khai dự án nhanh hơn, giải ngân vốn nhanh hơn.
Bên cạnh đó, một số quy định của Luật ĐTC hiện hành đã được xem xét sửa đổi, bổ sung theo hướng tạo sự phù hợp giữa Luật ĐTC với các luật liên quan khác, nhất là Luật Ngân sách nhà nước, Luật Đất đai, Luật Bảo vệ môi trường…* PV: Xin cảm ơn ông!
Diệu Thiện ()