(TBTCVN) – Theo Bộ Tài chính, trong cơ cấu chi ngân sách, chi thường xuyên đã giảm so với những năm trước đây. Tuy nhiên, chi thường xuyên chủ yếu là chi con người, nên việc điều chỉnh, cơ cấu lại phụ thuộc nhiều vào kết quả thực hiện tinh giảm biên chế và đổi mới khu vực sự nghiệp công.
Do đó, trong thời gian tới, cần phải thực hiện quyết liệt vấn đề này để giảm chi thường xuyên.Biên chế giảm chậm, chi thường xuyên vẫn cao
Những năm qua, chi ngân sách được cơ cấu lại theo hướng tích cực, giảm chi thường xuyên và tăng chi đầu tư phát triển. Theo thống kê của Bộ Tài chính, nếu năm 2015, tỷ trọng chi đầu tư phát triển mới đạt 17% tổng chi ngân sách nhà nước (NSNN), thì tỷ trọng này đã được cải thiện trong thời gian gần đây. Quốc hội yêu cầu giai đoạn 2016 – 2020 bố trí tăng chi đầu tư phát triển lên bình quân 25 – 26%, dự toán NSNN 3 năm (2016 – 2018) đã bố trí trên 26%, thực hiện lên đến 27 – 28%, cùng với đó đã kéo giảm tỷ trọng chi thường xuyên. Dự toán năm 2015 chi thường xuyên là 66,8%. Quốc hội yêu cầu giảm dần xuống mức dưới 64%. Kết quả thực hiện dự toán 3 năm (2016 – 2018) đã bố trí khoảng 64%, thực hiện giảm xuống 63%, trong khi vẫn điều chỉnh tiền lương bình quân 7%/năm, cùng với triển khai chính sách nghèo đa chiều, an sinh xã hội và đảm bảo an ninh – quốc phòng… Những kết quả tích cực nêu trên đã sớm đạt yêu cầu theo Nghị quyết 25/2016/QH-14 về kế hoạch tài chính quốc gia 5 năm giai đoạn 2016 – 2020 của Quốc hội.
Tuy nhiên, theo ông Võ Thành Hưng, Vụ trưởng Vụ NSNN, Bộ Tài chính, việc cơ cấu lại chi giữa chi thường xuyên – chi đầu tư, giữa các lĩnh vực chi và trong từng lĩnh vực chi, giữa chi cho con người và chi các hoạt động khác còn khó khăn do chi thường xuyên chủ yếu là chi con người (khoảng 60 – 70%) nên việc điều chỉnh, cơ cấu phụ thuộc nhiều vào kết quả thực hiện tinh giản biên chế và đổi mới khu vực sự nghiệp công. Trong khi đó các nội dung này thời gian qua thực hiện có tích cực nhưng vẫn chưa đạt mục tiêu theo các chủ trương, định hướng của Đảng, Nhà nước.
Kết quả về tinh giản biên chế, sau gần 3 năm thực hiện theo Nghị định số 108/2014/NĐ-CP của Chính phủ, Bộ Nội vụ thẩm tra từ năm 2015 đến ngày 6/8/2018 giảm được 39.823 người (tương ứng 1,1% tổng số biên chế thực tế trong hệ thống chính trị tại thời điểm 30/4/2015). Theo Ban Tổ chức Trung ương, tính đến ngày 30/6/2018, sau 3 năm triển khai Nghị quyết 39-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương về tinh giản biên chế và cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, thì giảm được 81.603 người, tương ứng 3,3% (kể cả số lượng người về hưu theo chế độ, thôi việc, đối tượng theo Hợp đồng 68…).
Mặc dù đã nỗ lực nhưng với kết quả khiêm tốn nêu trên, đã hạn chế việc thực hiện các mục tiêu về cơ cấu lại NSNN theo các Nghị quyết của Bộ Chính trị, của Quốc hội. Nghị quyết số 18-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã yêu cầu đến năm 2021 phải giảm tối thiểu 10% biên chế so với năm 2015.Xây dựng dự toán gắn với tinh giản biên chế
Tại dự thảo thông tư hướng dẫn tổ chức thực hiện dự toán NSNN năm 2019, Bộ Tài chính đã quy định: Các bộ, cơ quan trung ương, địa phương phân bổ, giao dự toán chi thường xuyên cho các đơn vị sử dụng ngân sách phải đảm bảo khớp đúng dự toán được giao cả về tổng mức và chi tiết theo từng lĩnh vực chi và lấy nguồn kinh phí giảm chi do thực hiện các giải pháp đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy để bổ sung vào nguồn cải cách tiền lương và một số nhiệm vụ khác.
Để siết chặt chi thường xuyên, cùng với tổ chức điều hành dự toán chi NSNN chặt chẽ, tiết kiệm, trong hướng dẫn thực hiện dự toán, Bộ Tài chính đã yêu cầu các bộ, ngành, địa phương xây dựng dự toán chi phải gắn với mục tiêu, nhiệm vụ tinh giản biên chế trên cơ sở rà soát, sắp xếp lại bộ máy. Theo ông Võ Thành Hưng, từ nhiều năm nay, Bộ Tài chính chủ trương thực hiện chi tiết kiệm, hiệu quả. Đến năm 2017 thực hiện Kết luận số 17-KL/TW, Nghị quyết số 18-NQ/TW, yêu cầu thực hiện dự toán chi hoạt động của cơ quan phải gắn với mục tiêu, nhiệm vụ tinh giản biên chế càng trở nên quyết liệt hơn. Việc giao dự toán chi thường xuyên đã bám sát chỉ tiêu biên chế hàng năm. Trên cơ sở sắp xếp, tinh gọn đầu mối sẽ giảm biên chế, giảm chi thường xuyên.
Luật NSNN năm 2015 đã phân cấp mạnh mẽ quyền hạn trách nhiệm quản lý ngân sách cho các bộ, ngành, địa phương; đi cùng với trách nhiệm giải trình. Các bộ, ngành, địa phương lập dự toán chi trên cơ sở nhiệm vụ được giao và phân bổ đến từng đơn vị sử dụng ngân sách, các chương trình, nhiệm vụ lớn và chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện, điều hành dự toán ngân sách. Cơ quan tài chính cùng cấp chỉ đóng vai trò hậu kiểm và chỉ có ý kiến khi việc phân bổ không đúng mục tiêu, chế độ, chính sách… Chính vì vậy, tại diễn đàn Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tài chính đã nhiều lần kiến nghị các bộ, ngành, địa phương phải cùng vào cuộc, thực hiện quyết liệt các nghị quyết của Đảng về tinh gọn bộ máy hoạt động hiệu lực, hiệu quả, tinh giản biên chế để giảm chi thường xuyên.
Trả lời phóng viên TBTCVN, chuyên gia kinh tế Nguyễn Minh Phong cho biết cả nước có đến 240.000 viên chức sự nghiệp (gồm cả Hợp đồng 68) là con số rất lớn. Nếu không giảm biên chế sẽ không giảm được chi thường xuyên. Trong đó, cần đẩy nhanh việc tự chủ tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập để giảm quỹ lương, giảm chi thường xuyên cho bộ máy. Đây có thể coi là giải pháp căn cơ để giảm gánh nặng cho NSNN.
Minh Anh