(TBTCVN) – Tiễn năm cũ, đón năm mới là thời điểm thích hợp để chúng ta suy ngẫm về những gì đã qua và đón đợi điều tốt đẹp đang tới.
Việc thí điểm khoán xe công đối với một số chức danh đã gây ấn tượng tốt đối với xã hội, nhận được sự đồng tình ủng hộ rộng rãi
Là người nhiều năm gắn bó trong ngành Tài chính, với cách tiếp cận thẳng thắn vốn có, chuyên gia kinh tế Vũ Đình Ánh đã chia sẻ về những thành công cũng như những trở ngại, thách thức của ngành Tài chính. Bên chén trà đầu Xuân, ông đã trò chuyện với phóng viên TBTCVN những điều tâm huyết của mình.PV: Công tác tài chính – ngân sách nhà nước (NSNN) năm 2017 có những điểm sáng nổi bật như: Bội chi được kiểm soát, thu ngân sách vượt dự toán, Bộ Tài chính chủ trì soạn thảo trình Quốc hội thông qua 2 dự án luật quan trọng để quản lý tài sản công và nợ công… Ông đánh giá như thế nào về nỗ lực điều hành trong năm qua của Bộ Tài chính?Ông Vũ Đình Ánh: Có thể nói, năm 2017 là năm thành công trong điều hành công tác tài chính – ngân sách của Bộ Tài chính. Đối với công tác thu NSNN, dự toán thu dựa trên tốc độ tăng trưởng kinh tế và lạm phát do Quốc hội quyết định nên với số thu ngân sách vượt 5,9% là thành công đáng ghi nhận của ngành. Chi ngân sách được điều hành theo sát mục tiêu tại nghị quyết Quốc hội, củng cố và nâng cao kỷ luật tài chính, cơ bản đảm bảo các nhiệm vụ chi trong dự toán.
Ông Vũ Đình Ánh
Bội chi được điều hành theo hướng siết chặt, đồng thời cơ cấu lại nợ công theo hướng tăng kỳ hạn vay và giảm dần lãi suất bình quân đi vay, phù hợp hơn với nguyên tắc thị trường. Bội chi NSNN giữ ở mức 3,5% GDP, đảm bảo trong dự toán và cũng là mức thấp nhất trong vòng 10 năm qua, góp phần duy trì quy mô nợ công trong giới hạn an toàn cho phép.
Trong công tác xây dựng chính sách pháp luật, năm 2017 Bộ Tài chính chủ trì soạn thảo trình Chính phủ trình Quốc hội thông qua 2 dự án gồm: Luật Quản lý, sử dụng tài sản công và Luật Quản lý nợ công (sửa đổi). Đây là 2 luật hết sức quan trọng, nhằm đảm bảo quản lý chặt chẽ, hiệu quả tài sản công và nợ công, góp phần giữ vững an ninh tài chính quốc gia. PV: Hai công cụ quan trọng nhất của chính sách tài khóa là thuế và chi tiêu ngân sách. Trong điều hành ngân sách, cân đối được ngân sách là mục tiêu bất cứ quốc gia nào cũng hướng tới. Tuy nhiên, với Việt Nam những năm gần đây, tỷ lệ thu đang dần co hẹp, chi tiêu lại không ngừng tăng lên. Dường như đây vẫn như một vòng luẩn quẩn làm khó Bộ Tài chính thời gian qua. Ông nhận định về vấn đề này như thế nào?Ông Vũ Đình Ánh: Nói đến cân đối ngân sách là nói đến cân đối giữa tổng thu và tổng chi. Quan điểm xuyên suốt mà Bộ Tài chính phải thực hiện đó là phấn đấu giảm bội chi ngân sách. Với bất cứ quốc gia nào, nếu có bội chi, thì phải đi vay để bù đắp. Hiện quy mô nợ công của chúng ta đã tiến sát giới hạn trần cho phép nên nếu không muốn nới trần nợ công thì phải giảm bội chi.
Kinh nghiệm thực tế cho thấy, có không ít quốc gia đã thành công trong việc chuyển từ trạng thái thâm hụt sang cân đối, thậm chí thặng dư ngân sách chỉ sau một vài năm. Đối với Việt Nam hiện nay, muốn giảm bội chi và tiến tới cân bằng thu chi NSNN thì phải có lộ trình cụ thể và khả thi.
Trước mắt theo tôi, cần cơ cấu lại nguồn thu ngân sách theo hướng đảm bảo tính bền vững, hiệu quả, công bằng, đồng thời nghiên cứu tính toán đến việc điều tiết lại thu nhập thông qua bổ sung chỉnh sửa một số chính sách thuế như thuế tài sản, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân,… đi đôi với tăng cường công tác chống thất thu, tạo môi trường thuế bình đẳng giữa các doanh nghiệp, giữa cá nhân và hộ gia đình. Bên cạnh đó, việc thực hiện tiết kiệm và cơ cấu lại chi NSNN đóng vai trò quyết định giảm dần bội chi. Chúng ta phải mạnh dạn và kiên quyết cắt bỏ các khoản chi không cần thiết, bất hợp lý, thực hành tiết kiệm chống lãng phí, tăng cường kỷ luật kỷ cương trong chi tiêu ngân sách. PV: Về quy mô chi ngân sách, ông đã từng đưa ra một hình ảnh ví von rất đáng suy ngẫm, đó là: Những bất cập trong quy mô chi ngân sách giữa nhu cầu chi NSNN, cả ngân sách trung ương (NSTW) và ngân sách địa phương (NSĐP) với khả năng đáp ứng giống như “bà mẹ nghèo nuôi đàn con khát sữa”. Vậy những bất cập nảy sinh cần tháo gỡ là gì và phải làm thế nào để giải quyết trong thời gian tới, thưa ông?Ông Vũ Đình Ánh: Tình trạng này có thể được giải quyết theo hai hướng. Một là người mẹ ấy phải nỗ lực trở nên rất giàu và có thể nuôi đàn con một cách thoải mái, chứ không phải lo cho đứa này lại lo mất phần của đứa kia. Nói cách khác, quy mô NSNN phải rất lớn, đủ để sẵn sàng đáp ứng hầu như tất cả các nhiệm vụ chi, từ kinh tế, an ninh quốc phòng, văn hóa – xã hội,…
Nguyên tắc ưu tiên trong điều kiện hiện nay là phải giảm số lượng đối tượng thụ hưởng, nhờ đó tăng quy mô chi cho những đối tượng còn lại, đảm bảo tối đa hóa hiệu quả từng khoản chi NSNN.
Nguyên tắc thứ hai là chi NSNN phải đảm bảo cho một số “đứa con” lớn lên, có thể tự nuôi lấy mình, thậm chí không chỉ nuôi mình mà có đóng góp nuôi cả “em” mình, thì “bà mẹ nghèo” sẽ đỡ phần nặng gánh. Đẩy mạnh phân cấp quản lý NSNN, tăng quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm, tăng tính chủ động, sáng tạo về ngân sách cho chính quyền địa phương chính là chìa khóa thực hiện nguyên tắc này.
Mỗi địa phương phải chủ động khai thác nguồn thu trên địa bàn, nuôi dưỡng nguồn thu cũ, tạo nguồn thu mới nhằm đáp ứng nhu cầu chi của mình, giảm sự trông chờ vào hỗ trợ cân đối và hỗ trợ có mục tiêu từ NSTW. Đẩy mạnh thực hiện cổ phần hóa các doanh nghiệp nhà nước, sắp xếp tinh giản bộ máy, giảm đầu mối thụ hưởng ngân sách, thực hiện cơ chế tự chủ tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp công lập,… chính là các biện pháp cụ thể thúc đẩy các tổ chức, đơn vị không được dựa mãi vào “bầu sữa” ngân sách, mà phải tự đứng trên đôi chân của mình. PV: Thưa ông, chủ trương thực hiện tiết kiệm, chống lãng phí của Bộ Tài chính được dư luận đánh giá cao, trong đó có việc thí điểm khoán xe công. Ông bà ta từng nói: “Khéo ăn thì no khéo co thì ấm”, theo ông câu nói ấy hiện có đúng với thực trạng quản lý “túi tiền” quốc gia hiện nay không?Ông Vũ Đình Ánh: Là một nước có thu nhập trung bình, nhiều năm khó cân đối ngân sách, trong khi các nhu cầu chi cho đầu tư phát triển, chi cho an sinh xã hội đang cấp thiết, nên càng cần phải thực hiện tiết kiệm, chống lãng phí và chi tiêu công hiệu quả. Thời gian qua, nhiều chủ trương thực hành tiết kiệm, chống lãng phí của Chính phủ, của Bộ Tài chính đã đạt được những kết quả tích cực. Điển hình là việc nhiều bộ, ngành, địa phương chủ động nguồn để cải cách tiền lương từ nguồn tiết kiệm 10% chi thường xuyên, kết hợp với cân đối từ nhiều nguồn khác.
Ngay từ đầu nhiệm kỳ, Thủ tướng Chính phủ đã làm gương trong tiết kiệm như nói không với việc mua xe mới, hay chủ trương không chúc tết,… Đặc biệt, Bộ Tài chính đã đi đầu, “nói đi đôi với làm” trong việc thí điểm khoán xe công đối với một số chức danh. Điều này đã gây ấn tượng tốt đối với xã hội, nhận được sự đồng tình ủng hộ rộng rãi và sẽ phát huy hiệu quả to lớn nếu tấm gương sáng của Bộ Tài chính lan rộng ra tất cả các bộ, ngành và địa phương chứ không chỉ dừng lại ở một vài tỉnh, thành như hiện nay. Có thể nói Bộ Tài chính đã và đang làm tốt vai trò “tay hòm chìa khóa” của quốc gia, không chỉ trong quản lý điều hành NSNN mà còn gương mẫu đi đầu trong thực hiện tiết kiệm, chống lãng phí. PV: Xin cảm ơn ông
Minh Anh