(TBTCVN) – Các hướng dẫn tại Thông tư số 132/2018/TT-BTC của Bộ Tài chính (Thông tư 132) hướng dẫn chế độ kế toán cho doanh nghiệp siêu nhỏ (DNSN) có hiệu lực từ ngày 15/2/2019 và áp dụng cho năm tài chính bắt đầu hoặc sau ngày 1/4/2019 được đánh giá là đơn giản, dễ áp dụng, rõ ràng, minh bạch, dễ kiểm tra, kiểm soát.
Lợi ích lớn cho nền kinh tế
Theo ông Vũ Đức ChínhCục trưởng Cục Quản lý giám sát kế toán, kiểm toán (Bộ Tài chính), hiện nay ở Việt Nam, DNSN chiếm số lượng rất lớn, hoạt động trong các lĩnh vực khác nhau, nhưng có số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm và tổng doanh thu của năm hoặc tổng nguồn vốn ở quy mô rất nhỏ.
Thông tư 133/2016/TT-BTC hướng dẫn kế toán cho các doanh nghiệp (DN) nhỏ và vừa cũng đã quy định áp dụng cho các DNSN với các biểu mẫu báo cáo đơn giản hơn. Tuy nhiên, đối với một số DN vẫn có những khó khăn nhất định trong việc triển khai áp dụng thông tư này.
Theo mục tiêu được Chính phủ đặt ra đến năm 2020, Việt Nam có 1 triệu DN. Việc ban hành chế độ kế toán đơn giản hơn cho DNSN là một trong những yếu tố quan trọng thúc đẩy sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân.
Nhằm hỗ trợ các DNSN tập trung nguồn lực vào hoạt động sản xuất kinh doanh, thực hiện các quy định của pháp luật và trên cơ sở yêu cầu của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tài chính đã nghiên cứu và ban hành chế độ kế toán theo hướng rất đơn giản, áp dụng cho các DNSN, quy định tại Thông tư 132.
Theo đánh giá của các chuyên gia, khi thực hiện Thông tư 132, DNSN được tự xây dựng biểu mẫu chứng từ kế toán phù hợp với đặc điểm hoạt động kinh doanh của mình, đảm bảo rõ ràng, minh bạch, dễ kiểm tra, kiểm soát (trừ hóa đơn bán hàng hóa, dịch vụ). Đối với sổ kế toán, DNSN được tự xây dựng biểu mẫu phù hợp với đặc điểm hoạt động kinh doanh của mình. Trường hợp DNSN không tự xây dựng được biểu mẫu sổ kế toán cho riêng đơn vị mình thì được áp dụng biểu mẫu và phương pháp ghi chép sổ kế toán hướng dẫn tại Thông tư 132.
Theo ông Vũ Đức Chính, việc ban hành Thông tư 132 sẽ đóng góp một phần nhất định cho việc cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia năm 2019 và những năm tiếp theo. Qua đó, thúc đẩy sự phát triển để kinh tế tư nhân trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa theo đúng tinh thần Nghị quyết số 10-NQ/TW của Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 5 khóa XII và Nghị quyết 19-2018/NQ-CP của Chính phủ.
Đơn giản hóa tối đa và phù hợp với nhu cầu của DN
Cũng theo ông Vũ Đức Chính, Thông tư 132 được xây dựng theo hướng rất đơn giản, nhưng vẫn đảm bảo cho các DNSN phản ánh và xác định nghĩa vụ thuế của DN đối với ngân sách nhà nước (NSNN), thể hiện qua các nội dung tại phần quy định chung và hướng dẫn cụ thể cho 2 đối tượng áp dụng. Trong đó: DNSN nộp thuế thu nhập DN (TNDN) theo phương pháp doanh thu trừ chi phí. Riêng phần tài khoản kế toán áp dụng cho DNSN chỉ còn có 7 tài khoản kế toán so với 49 tài khoản kế toán quy định tại Thông tư 133/2016/TT-BTC hướng dẫn kế toán DN nhỏ và vừa và so với 76 tài khoản kế toán quy định tại Thông tư số 200/2014/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán DN.
Bên cạnh đó, DNSN nộp thuế TNDN tính trên tỷ lệ doanh thu, trong đó về phương pháp kế toán không quy định tài khoản kế toán mà chỉ hướng dẫn đơn vị ghi đơn trên sổ kế toán; không quy định báo cáo tài chính mà chỉ quy định đơn vị lập báo cáo theo quy định của pháp luật về thuế.
“Như vậy, để đáp ứng được các yêu cầu về quản lý, đặc biệt là xác định nghĩa vụ thuế của DNSN với NSNN thì có thể đánh giá, chế độ kế toán cho các DNSN theo Thông tư 132 đã được đơn giản tối đa” – ông Vũ Đức Chính nhận xét.
Đề cập tới tổ chức bộ máy của DNSN theo quy định tại Thông tư 132, các chuyên gia đánh giá, việc không quy định bắt buộc kế toán trưởng đối với DNSN đem lại thuận lợi cho DN, cụ thể là chi phí nhân viên; đồng thời phù hợp với đặc điểm tình hình hiện nay ở Việt Nam vì các DNSN có những biến động nhất định. Theo quy định, trong năm 2018 DNSN bị ràng buộc một cách chặt chẽ cho việc phải dùng bảo hiểm. Vì vậy, nếu trong một DNSN mà lại bố trí nhân sự chỉ làm kế toán, sẽ không hiệu quả, thậm chí là lãng phí. Thường các DNSN dùng một người có thể vừa làm hành chính vừa làm kế toán cùng nhiều việc khác.
Nói về vấn đề trích lập các khoản dự phòng hay trích trước chi phí, đầu tư tài chính… có thể phát sinh trong thực tế nhưng không được hướng dẫn ở chế độ kế toán này, theo ông Vũ Đức Chính, đây cũng là vấn đề được nhiều người quan tâm, thể hiện sự băn khoăn là chế độ kế toán này chưa bao quát đầy đủ các nghiệp vụ kinh tế phát sinh.
Ông Chính lý giải, về lý thuyết hầu hết các giao dịch kinh tế có thể xảy ra đối với 1 DN. Tuy nhiên, thực tế là các giao dịch này thường ít khi phát sinh với các DNSN, việc ước tính tổn thất để lập các khoản dự phòng tương đối phức tạp nên rất ít DNSN thực hiện.
Trong khi đó, Thông tư 133/2016/TT-BTC cũng đã có hướng dẫn kế toán cho hầu hết các giao dịch kinh tế có thể phát sinh, kể cả việc dự phòng tổn thất đầu tư tài chính, dự phòng giảm giá chứng khoán kinh doanh,…. “Như vậy, trường hợp DNSN thấy cần thiết thì có thể áp dụng Thông tư 133 năm 2016 mà không áp dụng chế độ kế toán đơn giản cho DNSN” – ông Vũ Đức Chính cho biết.
Doanh nghiệp siêu nhỏ được bố trí phụ trách kế toán mà không bắt buộc có kế toán trưởng. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp siêu nhỏ được ký hợp đồng với đơn vị kinh doanh dịch vụ kế toán để thuê dịch vụ làm kế toán hoặc dịch vụ làm kế toán trưởng theo quy định của pháp luật. Các doanh nghiệp siêu nhỏ không cần phải bố trí kế toán toán trưởng như các doanh nghiệp lớn.
Đức Minh