“Con quá nhỏ bé để có thể chiến đấu chống lại chúng”, một người phụ nữ 31 tuổi hiện sống tại tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc, viết trong thư gửi cha mẹ cô vào đầu tháng 9/2018. Trước đó, cô đã mất 50.000USD khi một công ty cho vay ngang hàng trực tuyến phá sản.
Cô buồn bã viết trong thư: “Công ty cho vay ngang hàng biến mất, cổ đông không thể chịu bất kỳ trách nhiệm nào, cơ quan điều tra đang cố gắng truy bắt họ. Con cảm thấy quá mệt mỏi và không nhìn thấy tia hy vọng nào cả”. Sau đó cô treo cổ tự tử. Thông tin về cái chết của cô được người ta bàn tán khắp trên mạng xã hội Weibo rất phổ biến ở Trung Quốc.
Theo Bloomberg, hàng trăm người Trung Quốc đã trở thành nạn nhân của chung một công ty có tên PPMiao. Trong tháng 8/2018, họ đã cùng nhau đến trước trụ sở của một công ty đối tác với PPMiao để biểu tình. Một người đàn ông tên Chen nói: “Chúng tôi đã mất tất cả tài sản và tháng sau tôi còn phải đóng học phí cho con trai 3 tuổi của mình”.
Khi công ty PPMiao sụp đổ, ước tính khoảng 4.000 người mất đến 117 triệu USD, nhiều người mất sạch toàn bộ tài sản. Nhiều người lang thang đến các thành phố lớn để mong tìm kiếm được cơ hội được hoàn tiền.
Theo tổ chức nghiên cứu Yingcan trụ sở tại Thượng Hải, trong khoảng thời gian từ tháng 6/2018 đến tháng 8/2018, hơn 400 công ty cho vay ngang hàng tại Trung Quốc đã sụp đổ. Đáng tiếc, những gì đang diễn ra được dự báo mới chỉ là sự khởi đầu.
Tại Mỹ, hoạt động cho vay ngang hàng được cung cấp bởi một số công ty ví như Prosper Marketplace và Lending Corp, thế nhưng hoạt động này chả thấm vào đâu so với toàn bộ hoạt động đầu tư tại Mỹ.
Tại Trung Quốc, hoạt động cho vay ngang hàng thu hút đến 50 triệu người, tương đương với tổng dân số của bang New York và bang Texas, những người tham gia tìm kiếm lợi suất ước khoảng 10% hoặc hơn nữa, cao gấp đôi mức lợi suất mà họ có thể có được từ ngân hàng. Tổng giá trị các khoản đầu tư vào hoạt động cho vay ngang hàng này tăng lên mức cao kỷ lục 200 tỷ USD trong tháng 6/2018.
Chính phủ Trung Quốc đã rất nỗ lực để tăng cường kiểm soát mảng hoạt động kinh doanh còn thiếu sự quản lý của nhà nước này, nhóm các công ty cho vay ngang hàng trên thuộc về hệ thống mà người ta hay gọi nó là ngân hàng trong bóng tối.
Đầu mùa hè năm nay, nhà chức trách từng cảnh báo những người tham gia về khả năng mất sạch tiền khi tham gia vào hoạt động cho vay ngang hàng. Dù tất nhiên không nói rằng tất cả các sàn cho vay ngang hàng đều có vấn đề nhưng nhà chức trách cảnh báo nhiều sàn cho vay ngang hàng cần thêm nguồn tiền mới có thể có tiền chi trả cho nhà đầu tư, hoặc nói cách khác, nó giống như kế hoạch lừa đảo kiểu Ponzi. Một số trang cung cấp dịch vụ cho vay ngang hàng khác thu hút nhà đầu tư trong khoảng vài tuần sau đó người chủ chạy trốn và ôm theo tiền của nhà đầu tư.
Hoạt động cho vay trực tuyến trở nên phổ biến tại Trung Quốc sau khi Trung Quốc thắt chặt tín dụng ngân hàng vào năm 2010 sau 2 năm kích cầu không ngừng nhằm ứng phó với cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu. Năm 2012, tổng giá trị các khoản vay ước tính chưa đầy 1 tỷ USD. Sẽ không hề khó để tìm được người muốn sử dụng dịch vụ này.
Một cặp đôi tìm kiếm ai đó cho họ vay tiền làm đám cưới, sau đó họ sẽ trả lại cho bạn số tiền kèm theo lãi suất khi họ nhận được tiền mừng của khách. Một số doanh nghiệp nhỏ cần tiền mua máy móc mà không vay được tiền ngân hàng nên họ vay của người khác có dư tiền, sau này họ trả lại tiền khi bán được hàng.
Khi mà PPMiao bắt đầu sụp đổ vào mùa hè năm nay, công ty chuyển địa chỉ hợp pháp từ Hàng Châu, một thành phố gần Thượng Hải sang một địa chỉ cách đó đến 900 dặm ở thành phố Nam Ninh gần biên giới Việt Nam. Ngày 6/8/2018, công ty ngừng trả tiền cho các nhà đầu tư và thông báo sẽ đóng cửa. Công ty cho biết sẽ trả lại dần tiền cho nhà đầu tư trong 3 năm. Một số nhà đầu tư đóng vào công ty chưa đến 1.500USD đã được hoàn tiền.
Thế nhưng với người phụ nữ đến từ tỉnh Chiết Giang nói trên, lời hứa của công ty đã quá muộn màng. Trong lá thứ tuyệt mệnh gửi cha mẹ mình, cô viết: “Cha mẹ đừng buồn. Con ra đi nhưng bố mẹ cần phải tiếp tục sống. Con đã mất niềm tin vào xã hội này. Con không sợ chết, nhưng con sợ phải tiếp tục sống”.
TRUNG MẾN