Chắc chắn người Trung Quốc chưa quên những tác động tồi tệ của cuộc khủng hoảng đậu tương năm 2003 – 2004.
Ảnh: Benison.
Trung Quốc đã giảm bớt nhập khẩu đậu tương Mỹ trong những tháng gần đây. Trung Quốc đã chọn để hướng mục tiêu trả đũa vào loại hàng hóa quan trọng và đặc biệt những người nông dân sản xuất ra nó, đối tượng ủng hộ nhiệt tình của Tổng thống Donald Trump, để đáp trả các biện pháp trừng phạt thương mại từ phía Mỹ.
Tuy nhiên, việc có được một nguồn đậu tương ổn định hết sức quan trọng đối với Trung Quốc. Trước đây, Bắc Kinh cũng từng ngại ngần khi tính đến sử dụng “con bài” này với Mỹ. Mỹ hiện đang là nguồn nhập khẩu đậu tương lớn thứ 2 của Trung Quốc.
Theo các số liệu công bố mới nhất, nhập khẩu đậu tương của Trung Quốc tính đến hết tháng 4/2018 giảm liên tiếp 3 tháng so với cùng kỳ. Khối lượng nhập khẩu của tháng 4/2018 giảm 14% xuống 6,92 triệu tấn, giá trị nhập khẩu tương đương gần 3 tỷ USD, giảm 13%.
Số liệu nhập khẩu trên không đưa ra chi tiết về khối lượng nhập khẩu từ các nước khác nhau. Tuy nhiên, trong tháng 3/2018, nhập khẩu đậu tương từ Mỹ vào Trung Quốc giảm 27% trong khi nhập khẩu đậu tương Brazil tăng gần 30% và nhập khẩu đậu tương Nga vào Trung Quốc tăng gấp đôi. Xu thế tương tự được cho là tiếp diễn trong tháng 4/2018.
Cùng với hàng bán dẫn, đậu tương nằm trong nhóm những sản phẩm xuất khẩu chủ chốt của Mỹ vào Trung Quốc. Trung Quốc hiện đang mua khoảng 60% tổng sản lượng đậu tương xuất khẩu của Mỹ.
Như vậy, Trung Quốc có quyền gây sức ép không hề nhỏ đối với Mỹ. Đậu tương từng được đưa vào nhóm mặt hàng mà Trung Quốc đe dọa sẽ áp thuế cao hơn sau khi vào đầu tháng 4/2018, Mỹ đánh thuế 25% với hàng loạt mặt hàng nhập khẩu từ Trung Quốc.
Việc Mỹ cấm công ty công nghệ Trung Quốc ZTE mua công nghệ Mỹ trong 7 năm dường như đã khiến hoạt động sản xuất tại hãng sản xuất điện thoại thông minh lớn thứ 9 trên thế giới này ngưng lại. Cũng chính vụ việc này đã khiến Bắc Kinh phải chịu ngồi vào bàn đàm phán trong tuần trước. Dự kiến, trong các cuộc đối thoại vào những tuần sắp tới, Bắc Kinh sẽ đề nghị Washington nới lỏng lệnh cấm với ZTE để đổi lại việc Bắc Kinh không động đến đậu tương.
Việc ZTE không tuân thủ pháp luật của Mỹ mới chính là nguyên nhân đằng sau những rắc rối mà doanh nghiệp này đang đối mặt. Nhiều chuyên gia về Trung Quốc chỉ ra lệnh trừng phạt không có nguyên nhân từ căng thẳng thương mại. Trung Quốc sẽ gặp khó trong tham vọng trả đũa Mỹ.
Khi mà cuộc bầu cử Quốc hội Mỹ đang đến gần, các chính trị gia đến từ những bang nông nghiệp vốn ủng hộ mạnh mẽ Tổng thống Trump đang cảm nhận rõ áp lực. Trong các cuộc đàm phán vào ngày thứ Năm và thứ Sáu tuần trước tại Bắc Kinh, phái đoàn Mỹ đã yêu cầu phía Trung Quốc không động đến nông dân và nông sản Mỹ.
Tuy nhiên, Trung Quốc có thể sẽ phải trả giá đắt. Trong tổng lượng tiêu thụ 110 triệu tấn đậu tương của Trung Quốc mỗi năm, Mỹ cung cấp đến 30%. Việc mua hàng Mỹ giúp Trung Quốc tiết kiệm được nhiều chi phí hơn rất nhiều nếu so với mua hàng từ Nga hay Brazil hoặc tự mở rộng sản xuất. Đậu tương Trung Quốc sản xuất có giá cao hơn đến 40% so với hàng Mỹ, còn đậu tương Brazil cũng đắt hơn đậu tương Mỹ từ 20% đến 30%.
Giảm nhập khẩu Mỹ có thể đồng nghĩa với việc giá đậu tương nội địa sẽ tăng lên. Dầu đậu nành được dùng nhiều trong ẩm thực Trung Quốc và đậu tương cũng được dùng để sản xuất thức ăn chăn nuôi cho lợn.
Các số liệu liên quan đến thịt lợn có vai trò quan trọng trong quyết định biến động của giá cả tiêu dùng, chính vì vậy chính phủ Trung Quốc coi nó như vấn đề nhạy cảm.
Chắc chắn người Trung Quốc chưa quên những tác động tồi tệ của cuộc khủng hoảng đậu tương năm 2003 – 2004, khi đó hoạt động sản xuất tại Mỹ gặp khó khiến giá đậu tương trên toàn thế giới tăng. Trung Quốc vội vã mua gom đậu tương, nhưng rồi sau đó giá giảm sâu khiến một số công ty nhập khẩu khó khăn.
Chính bởi cái giá phải trả khi đánh vào mặt hàng đậu tương không hề rẻ, vì thế Trung Quốc từng tránh đánh thuế mặt hàng này vào năm 2009 khi Mỹ áp thuế phòng vệ với sản phẩm lốp xe Trung Quốc.
TRUNG MẾN
Trung Mến