Xét xử Huyền Như: Luật sư nêu 5 sự thật pháp lý hiển nhiên của vụ án

Cuối phiên xét xử sáng 9/2, trong phần tranh luận, luật sư Trần Minh Hải, bào chữa cho CTCK Phương Đông (ORS) nêu quan điểm cho rằng tiến trình giải quyết vụ án Huỳnh Thị Huyền Như có nguy cơ tiếp tục kéo dài với những sai lầm pháp lý khó sửa chữa nếu như 5 sự thật pháp lý hiển nhiên của vụ án này không được thừa nhận.

Thứ nhất, Huyền Như không chiếm đoạt được tiền gửi của khách hàng bằng thủ đoạn gian dối mà Cáo trạng mô tả

Theo luật sư Hải, khi gửi tiền vào VietinBank theo đề xuất của Huyền Như, ORS cũng như các nguyên đơn dân sự trong vụ án này không hề tin vào Huyền Như một cách vô căn cứ. Bởi Huyền Như chính là một cán bộ chính thức ngân hàng của Vietinbank. Chỉ vô căn cứ nếu Huyền Như là một kẻ mạo danh cán bộ của VietinBank.

Sau khi được Huyền Như mời chào gửi tiền tại VietinBank, các khách hàng không hề tin tưởng, mất thận trọng đến nỗi giao tiền cho Huyền Như. ORS cũng như các nguyên đơn dân sự trong vụ án này đã giao tiền cho VietinBank chứ không phải cho Huyền Như.

Về pháp lý, tiền được chuyển vào tài khoản của của khách hàng mở tại Vietinbank, thì vẫn đang là tiền gửi được ngân hàng quản lý, đâu thể coi là tiền của tội phạm đã chiếm đoạt được. Nếu coi đó là tiền tội phạm đã chiếm đoạt được, hóa ra đánh đồng các khoản tiền trong hệ thống VietinBank cũng là tiền trong túi của Huyền Như.

Tiền gửi đã bị Huyền Như chiếm đoạt bằng việc lợi dụng chức vụ, quyền hạn quản lý tiền gửi của Như tại VietinBank

Hành vi chiếm đoạt ở đây chính là hành vi của Huyền Như sử dụng chức vụ, quyền hạn tại Vietinbank để thao tác chuyển tiền trái pháp luật. Đó là việc Huyền Như có thể dễ dàng dùng Phòng Giao dịch Điện Biên Phủ mình quản lý, dùng chức vụ, quyền kiểm duyệt, thực hiện lệnh ngân hàng giao mà ép buộc nhân viên dưới quyền phải thực hiện chuyển tiền ra khỏi tài khoản Khách hàng trái với nguyên tắc nghiệp vụ, quy trình tác nghiệp, trái với ý chí của Khách hàng.

Cũng chính tại trang 9 Cáo trạng của VKS, mô tả chung về hành vi chiếm đoạt với các trường hợp khách hàng: “Khi các đơn vị chuyển tiền vào tài khoản thanh toán của họ mở tại Vietinbank, Như đã lập các chứng từ, ký giả chữ ký của chủ tài khoản, sử dụng quyền trên hệ thống (là Kiểm soát viên, Trưởng phòng giao dịch) trực tiếp thao tác chuyển tiền từ các tài khoản của khách hàng đi trả nợ cá nhân cho Như.”

Mô tả riêng về hành vi chiếm đoạt với ORS: “Từ ngày 11/8/2011 đến ngày 12/9/2011, Như đã tự thao tác trên hệ thống Vietinbank (không có Lệnh chi của chủ tài khoản) tự trích chuyển 380 tỷ đồng từ tài khoản thanh toán của Công ty Phương Đông chuyển cho Công ty Đức Minh Quang 100 tỷ đồng, Công ty Thịnh Phát 150 tỷ đồng, Công ty Phúc Vinh 130 tỷ đồng để trả nợ cá nhân.”.

Theo luật sư, nếu đem những hành vi này so sánh đối chiếu với cấu thành tội phạm của tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Điều 139, Bộ luật Hình sự, thì đúng là một sự so sánh khập khiễng, một sự khác nhau hoàn toàn giữa một bên là dấu hiệu gian dối chiếm đoạt tài sản người khác một bên là dấu hiệu lợi dụng chức vụ quyền hạn chiếm đoạt tiền mà mình quản lý.

Và luật sư Hải cho rằng chỉ cần đem đối chiếu hành vi lợi dụng chức vụ quyền hạn chiếm đoạt tiền mà mình quản lý của Huyền Như với quy định tại Điều 278, Bộ luật Hình sự năm 1999 về Tội tham ô tài sản, thì trùng khớp hoàn toàn với hành vi khách quan trong cấu thành tội phạm tham ô. Đó là hành vi “lợi dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản mà mình có trách nhiệm quản lý”.

Tiền gửi đã bị Huyền Như chiếm đoạt bằng việc lợi dụng chức vụ, quyền hạn quản lý tiền gửi của Như tại VietinBank. Đây chính là một sự thật hiển nhiên nữa bị ẩn dấu sau những suy luận thiếu cơ sở pháp lý về cách đánh giá hành vi phạm tội trong vụ án này.

Người bị chiếm đoạt tiền là Vietinbank chứ không phải khách hàng gửi tiền

Luật sư Hải nêu, sau khi tiền gửi đã được đưa vào hệ thống ngân hàng, thì quyền sở hữu tiền thuộc về ngân hàng, nằm dưới trách nhiệm quản lý của ngân hàng chứ không phải Khách hàng. Chính vì đã là quyền sở hữu của ngân hàng, nên thực tế nếu khách hàng muốn lấy lại tiền, cũng buộc phải thực hiện hàng loạt, thủ tục, chứng từ theo yêu cầu của ngân hàng một cách rất rõ ràng, bài bản, như phải có lệnh, chứng từ hợp lệ, đã qua giao dịch viên xác nhận, qua kiểm soát viên giám sát, qua trưởng đơn vị kinh doanh ngân hàng duyệt.

Nếu coi tiền gửi sau khi đã gửi vào ngân hàng, thuộc sở hữu của ngân hàng, thì thủ đoạn rút ruột tiền qua các tài khoản của Khách hàng mà Huyền Như thực hiện trong vụ án này, cần phải coi là hành vi lấy tiền của Vietinbank. Cơ sở pháp lý này đã làm sáng tỏ một sự thật pháp lý hiển nhiên khác trong vụ án. Đó là sự nhầm lẫn về xác định quyền sở hữu, khiến cho Cáo trạng xác định các khách hàng gửi tiền (gồm ORS) là người mất tiền phải đi đòi lại từ Huyền Như, trong khi người thực sự mất tiền, bị chiếm đoạt tiền chính là Vietinbank.

Các lỗi sai sót của khách hàng không phải là căn cứ để trút bỏ thiệt hại mất tiền vào khách hàng

Tại trang 10 Cáo trạng ghi nhận việc xác định các lỗi dưới đây của khách hàng gửi tiền là những cơ sở để Cáo trạng phủ nhận dấu hiệu hành vi tham ô của Huỳnh Thị Huyền Như được nêu tại Bản án phúc thẩm số số 02/2015/HSPT, đồng thời cho rằng đó là hành vi lừa đảo.

Luật sư nêu, số tiền gửi 380 tỷ đồng của ORS trong vụ án này được chuyển vào Vietinbank bằng phương thức chuyển tiền hợp pháp, ngân hàng huy động hợp pháp, nguồn tiền hợp pháp, tài khoản hợp pháp, thủ tục hợp pháp, chữ ký hợp pháp và con dấu hợp pháp.

Nếu như gửi tiền vượt trần lãi suất là sai, trái quy định của NHNN, thì chỉ có phần lãi suất vượt trần là bất hợp pháp. Vậy thì sai đến đâu, pháp luật chỉ được xử lý đến đấy. Nếu VietinBank trả lãi suất vượt trần thì không được phép hạch toán hợp pháp vào chí phí. Nếu như khách hàng gửi tiền vượt trần lãi suất thì không được phép hưởng phần lãi suất vượt quá.

Như vậy, việc gửi tiền vượt trần lãi suất và không tuân thủ quy định của Nhà nước về quản lý vốn (nếu có), thì cũng không phải là nguyên nhân dẫn đến việc số tiền 380 tỷ đồng trong tài khoản tiền gửi của ORS tại Vietinbank bị chiếm đoạt.

Nhân viên ngân hàng rút trái pháp luật tiền gửi, thì đương nhiên ngân hàng phải bồi hoàn cho Khách hàng

Theo luật sư Hải, nếu như tiền gửi của khách hàng đang nằm trong sự quản lý an toàn của cả hệ thống ngân hàng Vietinbank bao gồm các yếu tố công nghệ, con người, quy trình … mà bị thất thoát do lỗi của ngân hàng, thì đương nhiên ngân hàng Vietinbank phải gánh chịu trách nhiệm.

Về nguyên tắc từ quy định của văn bản luật cho đến văn bản dưới luật chuyên ngành đều xác định, cán bộ ngân hàng làm sai, thì trước hết ngân hàng phải chịu trách nhiệm.

Gần 7 năm từ khi khởi tố vụ án, sau hơn 4 năm xét xử qua 3 phiên tòa, đến nay sự việc trên vẫn chưa được giải quyết bằng một phán quyết phù hợp có hiệu lực pháp luật. Tất cả chỉ bởi 5 sự thật pháp lý hiển nhiên nêu trên đã không được xem xét, diễn giải và thừa nhận đúng pháp luật. Mong HĐXX xem xét.