VietinBank tăng vốn: “Ngóng” phương án cuối cùng!

Thời điểm áp dụng Basel II đang đến gần, và áp lực tăng vốn đối với các nhà băng lại càng trở nên căng thẳng hơn bao giờ hết.

Theo báo cáo mới nhất của Ngân hàng Nhà nước (NHNN), tính đến cuối tháng 5/2018, tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu (CAR) của toàn hệ thống đạt mức 12,14%, trong đó, riêng CAR nhóm ngân hàng TMNN đang ở mức 9,39%, thấp hơn rất nhiều so với nhóm NHTMCP là 11,34%.

Nếu không khẩn trương tăng vốn điều lệ, khi áp dụng theo Basel II, hệ số CAR của các ngân hàng TMNN không đạt được yêu cầu tối thiểu về an toàn vốn theo quy định mới là 8%. Theo tính toán của Ủy ban Giám sát Tài chính Quốc gia (NFSC), để đạt chuẩn Basel II, đến năm 2020, các ngân hàng này cần tăng vốn tự có gấp 1,8-2 lần so với cuối năm 2017.

Để tăng vốn tự có, các ngân hàng có hai phương án. Thứ nhất là tăng vốn cấp 1 thông qua phát hành cổ phiếu cho cổ đông, trả cổ tức bằng cổ phiếu, giữ lại lợi nhuận hoặc bán cổ phiếu quỹ. Các thứ hai là tăng vốn cấp 2 bằng việc phát hành trái phiếu kỳ hạn dài.

Trong số 3 ngân hàng có vốn Nhà nước đã cổ phần hóa, VietinBank đang là ngân hàng gặp khó khăn hơn cả trong việc tăng vốn. 

Thứ nhất, do tỷ lệ sở hữu Nhà nước tại VietinBank đã xuống mức 64,46% trong khi tỷ lệ sở hữu nước ngoài cũng đã được lấp đầy (30%). Trong khi đó, theo như Quyết định 58/2016/QĐ-TTG của Thủ tướng Chính Phủ, trong giai đoạn 2016-2020, tỷ lệ sở hữu của Nhà Nước trong các ngân hàng không được giảm dưới 65%.

Theo đó, việc phát hành cổ phiếu tăng vốn đối với VietinBank là một điều không hề dễ dàng bởi nguồn lực ngân sách Nhà nước có hạn, khó bố trí để đầu tư vào ngân hàng thương mại trong khi điều này có thể làm giảm tỷ lệ sở hữu Nhà nước tại ngân hàng nếu chỉ có cổ đông ngoài Nhà nước tham gia.

Đối với phương án giữ lại lợi nhuận hoặc trả cổ tức bằng cổ phiếu, từ nhiều năm nay, không chỉ VietinBank mà cả BIDV đã từng đề nghị nhiều lần với Cơ quan Nhà nước nhưng vẫn chưa được phê duyệt.

Thứ hai, theo quy định, tỷ lệ vốn cấp II không được quá 50% vốn cấp 1, đến nay cũng đã được ngân hàng khai thác tới hạn. Theo chia sẻ của ông Lê Đức Thọ, Chủ tịch HĐQT ngân hàng tại ĐHĐCĐ bất thường tổ chức mới đây, hiện dư địa vốn cấp 2 của ngân hàng chỉ còn khoảng 600 – 700 tỷ đồng.

Theo đó, ông Thọ cho biết, biện pháp tăng vốn khả thi nhất của ngân hàng tới đây chính là phải tăng vốn dựa vào các cổ đông, xin giữ lại cổ tức để tăng vốn.

“Trong phương án kế hoạch kinh doanh và phân phối lợi nhuận, lợi nhuận năm 2017 sau khi phân phối các quỹ theo đúng quy định sẽ được xem xét phân phối chia cổ tức hay giữ lại. Chúng tôi đang đề xuất cho phép giữ lại cổ tức hàng năm hoặc chia cổ tức bằng cổ phiếu, hoặc chia một phần cổ tức bằng tiền, một phần bằng cổ phiếu. Hiện đề xuất này đang được các cơ quan có thẩm quyền xem xét. Chúng tôi sẽ thực hiện sau khi có văn bản phê chuẩn chính thức”, ông Thọ cho biết.

Cũng theo Chủ tịch VietinBank, theo chiến lược phát triển, sau năm 2020, một hoặc một số ngân hàng sẽ được lựa chọn để IPO trên thị trường quốc tế, giảm sở hữu Nhà nước xuống mức 51%. Theo đó, VietinBank sẽ tiếp tục đề xuất với Chính phủ để cho ngân hàng thí điểm đi trước trong việc thay đổi cơ chế sở hữu, để cổ đông ngoài Nhà nước tham gia nhiều hơn.

Vẫn chưa rõ đề xuất của VietinBank có được thông qua hay không. Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, có thể thấy việc vốn điều lệ “dậm chân tại chỗ” tới 6 năm qua (mức vốn 37.234 tỷ đồng đã được duy trì từ năm 2013) đã ảnh hưởng không ít tới ngân hàng khi các chỉ tiêu tăng trưởng đều đã được khai thác tới gần giới hạn, đặc biệt là chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng. Và trong khi thu nhập lãi thuần vẫn đang chiếm tới hơn 80% tổng thu nhập của nhà băng, điều này sẽ có tác động không nhỏ tới lợi nhuận của ngân hàng trong ngắn hạn.

Tại ĐHĐCĐ bất thường vừa tổ chức, một trong những nội dung được cổ đông ngân hàng chú ý là việc VietinBank trình cổ đông thông qua kế hoạch kinh doanh mới. 

Theo đó, HĐQT trình kế hoạch tổng tài sản có năm 2018 tăng trưởng 6%-8% so với cuối năm 2017, dư nợ tín dụng tăng 8%-9%, nguồn vốn huy động tổ chức kinh tế và dân tăng trưởng từ 9-10%, tỷ lệ nợ xấu nội bảng dưới 3%, lợi nhuận trước thuế riêng lẻ đạt 6.200 tỷ đồng, lợi nhuận trước thuế hợp nhất đạt 6.700 tỷ đồng, giảm 27% so với kết quả đạt được năm 2017.

Trong khi đó, kết thúc 9 tháng đầu năm, ngân hàng đạt lợi nhuận trước thuế 7.596 tỷ đồng. Như vậy, với kết quả này, ngân hàng đã vượt 13,3% so với kế hoạch lợi nhuận cho cả năm.

Kế hoạch kinh doanh năm 2018 của VietinBank được công bố khi chỉ còn chưa đầy một tháng nữa sẽ kết thúc năm tài chính. Nguyên nhân là vì VietinBank mới được phê duyệt phương án cơ cấu lại gắn với xử lý nợ xấu giai đoạn 2016 – 2020 vào ngày 27/11 vừa qua.