Vì sao chậm giải ngân gói tín dụng nông nghiệp công nghệ cao 100.000 tỷ?

Tại buổi họp báo Chính phủ thường kỳ chiều 3/8, phóng viên đặt câu hỏi liên quan đến việc vì sao gói tín dụng dành cho phát triển nông nghiệp công nghệ cao có tiến độ giải ngân rất chậm. Người dân, doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn rất khó khăn trong khi đó, hệ thống ngân hàng có rất nhiều tiền, thanh khoản dồi dào.

Làm rõ vấn đề này, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Thị Hồng cho biết: Sau khi có Nghị quyết 30 của Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước đã ban hành quyết định về chương trình cho vay khuyến khích phát triển nông nghiệp công nghệ cao.

Thống đốc Ngân hàng Nhà nước cũng đã có văn bản chỉ đạo các tổ chức tín dụng dành nguồn vốn để thực hiện cho vay chương trình này. Hiện nay, dư nợ của các ngân hàng thương mại cho vay theo chương trình này vào khoảng 32.000 tỷ đồng, bà Hồng thông tin.

Bà Hồng cho biết, qua phản ánh của các ngân hàng thì đây là chương trình mới, được triển khai từ tháng 3, hiện nay họ cũng đang hoàn thiện văn bản hướng dẫn đối với chi nhánh trong hệ thống để triển khai chương trình này.

“Về phía khách hàng, họ cũng đang tìm hiểu chương trình này, nên chưa nộp hồ sơ vay vốn do còn phải đối chiếu với tiêu chí nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp sạch theo Nghị quyết 30. Còn đối tượng khách hàng trong khu vực ứng dụng nông nghiệp công nghệ cao cũng chưa phát sinh vay ngân hàng”, bà Hồng nói.

Đề cập đến sự khó khăn khi triển khai chương trình này, bà Hồng cho biết, thứ nhất là số lượng doanh nghiệp được cấp giấy chứng nhận doanh nghiệp công nghệ cao, ở khu, vùng ứng dụng nông nghiệp công nghệ cao còn hạn chế.

“Do đối tượng hạn chế nên dư nợ cho vay lĩnh vực này chưa thể đẩy nhanh”, bà Hồng lý giải.

Thứ hai, theo bà Hồng, người dân và doanh nghiệp chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu tài sản hình thành trên đất nông nghiệp để phục vụ cho sản xuất nông nghiệp làm thủ tục đăng ký giao dịch bảo đảm vốn vay của ngân hàng. Tại Nghị quyết 30, Chính phủ đã giao Bộ Tài nguyên và môi trường ban hành hướng dẫn này.

“Đối với lĩnh vực cho vay nông nghiệp công nghệ cao và nông nghiệp sạch, xét về rủi ro, thì giá trị đầu tư rất lớn. Ở Việt Nam cũng chưa có công cụ phòng ngừa, chính sách bảo hiểm chưa rộng rãi, thị trường tiêu thụ chưa ổn định khiến doanh nghiệp và người dân còn e ngại trong việc đầu tư sản xuất vào lĩnh vực này”, bà Hồng nói.

Bà Hồng khẳng định, trong thời gian tới, Ngân hàng Nhà nước sẽ phối hợp với các bộ ban ngành để thúc đẩy triển khai chương trình này.

Trao đổi thêm về vấn đề này, Bộ trưởng – Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Mai Tiến Dũng nhấn mạnh, chủ trương về phát triển nông nghiệp công nghệ cao là một chủ trương rất lớn của Đảng, được khẳng định trong nghị quyết các Đại hội 11, 12 của Đảng.

“Thủ tướng có giao cho Ngân hàng Nhà nước và ngân hàng thương mại chuẩn bị một gói tín dụng 100.000 tỷ dành cho doanh nghiệp nông nghiệp công nghệ cao. Nhưng hiện nay số giải ngân chậm vì các lý do sau: Thứ nhất, xác định doanh nghiệp thế nào là doanh nghiệp nông nghiệp công nghệ cao để hưởng ưu đãi thì như Phó Thống đốc đã nói. Thứ hai, vấn đề khó khăn nhất là doanh nghiệp tiếp cận đất đai”, ông Dũng cho biết.

Theo ông Dũng, Chính phủ đã nhận được báo cáo đề xuất của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Hà Nam, của UBND tỉnh Thái Bình, cho các địa phương thí điểm thực hiện Nhà nước đứng lên thuê đất của dân sau đó Nhà nước cho doanh nghiệp thuê lại chính đất mà Nhà nước đã thuê của dân. Hiện nay, Ban Cán sự Đảng đã yêu cầu các bộ ngành báo cáo tập hợp sau đó báo cáo Bộ Chính trị. Đây là một chủ trương lớn để tháo gỡ.

Thứ ba, vì đất thuê, nên doanh nghiệp nông nghiệp không thể nào có sở hữu đất đai như mong muốn được, ngay cả vấn đề thế chấp để vay vốn, tài sản xây dựng trên đất thuê, ngân hàng thương mại cũng đang vướng mắc.

Theo ông Dũng, Thủ tướng đã giao cho Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn xây dựng tiêu chí xác định doanh nghiệp nông nghiệp công nghệ cao, giao Bộ Tài nguyên và môi trường đề xuất với Chính phủ sửa các thông tư liên quan đến tài sản đầu tư trên đất thuê để tạo điều kiện cho doanh nghiệp được thế chấp, cả vấn đề liên quan đến đất thuê của dân, cả vấn đề liên quan đến tài sản xây dựng trên đất và liên quan đến thị trường nữa. 

Các bộ, ngành, đặc biệt Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn vừa qua rất tích cực trong việc tìm kiếm thị trường để các doanh nghiệp đưa sản phẩm nông nghiệp ra nước ngoài. Ngay cả chuyến Thủ tướng đi thăm chính thức Hoa Kỳ, thì chính thức đã có sản phẩm của nông nghiệp Việt Nam xuất khẩu sang thị trường Mỹ, sang châu Âu, Đức, Hà Lan.

Đây là những tín hiệu thị trường rất tốt, chúng ta phải có sản phẩm, quy mô, và đặc biệt là vấn đề chế biến, ông Dũng thông tin.

Có mặt tại buổi họp báo, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Trần Hồng Hà cho biết, về vấn đề ghi giá tài sản đầu tư trên đất, hiện nay Bộ cho rằng đầu tư nông nghiệp công nghệ cao thì các tài sản trên đất cũng phải đầu tư rất lớn. 

Bộ đã dự thảo thông tư để khẳng định, ghi nhận tài sản có góc độ pháp lý đó. Hiện nay đang lấy ý kiến Bộ Tư pháp, và một số bộ, ngành, trong thời gian sớm sẽ ban hành thông tư hướng dẫn này. 

“Đương nhiên, như đồng chí Phó Thống đốc nói, cần theo các cơ chế khác, chẳng hạn như các quỹ rủi ro… nhưng đấy là yêu cầu đặt ra với ngân hàng. Còn đối với giác độ tài sản trên đất thì Bộ đã tiếp thu ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ và chúng tôi hoàn toàn thống nhất về sự cần thiết này và sẽ trình, ban hành sớm”, Bộ trưởng Trần Hồng Hà cho biết.