Phiên toà sáng 15/9: Đề nghị trả hồ sơ bổ sung tội danh Tham ô của Nguyễn Xuân Sơn

Luật sư tập trung bào chữa hai tội Tham ô tài sản với khoản tiền 49 tỷ và Lạm dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ chiếm đoạt tài sản với hai khoản 69 tỷ (từ công ty BSC) và 197 tỷ (trong khoản 246 tỷ Sơn nhận để chi lãi ngoài).

Luật sư đặt câu hỏi, với số tiền gửi tại OceanBank, công ty mẹ PVN có nhận được những khoản tiền tương tự không khi các đơn vị thành viên đều nhận được?

“Việc luận tội Nguyễn Xuân Sơn chiếm đoạt tài sản đồng nghĩa với việc công nhận lời khai chối tội của các lãnh đạo đơn vị kia. Vậy hà cớ gì còn cần thiết khởi tố vụ án tại các đơn vị thành viên của PVN?”, luật sư đặt câu hỏi.

Luật sư cho rằng cần xác định về khoản tiền được cho là do bị cáo Sơn chiếm đoạt và trả lại hồ sơ để điều tra bổ sung.

Theo luật sư, không có cơ sở kết luận Nguyễn Xuân Sơn có tư cách quản lý tiền gửi. Thời gian diễn ra việc chi khoản tiền 49 tỷ mà sau này ông Sơn bị cáo buộc tham ô, bị cáo này đã rời khỏi OceanBank nên không thể rút tiền của nhà băng này. Luật sư đặt nhiều câu hỏi: Căn cứ vào đâu mà kết luận Sơn có chức vụ để rút tiền của Oceanbank? Ai quản lý số tiền 246 tỷ?

Về số tiền 1.500 tỷ mà Oceanbank chi lãi ngoài, do đây không phải vốn điều lệ hay cổ tức nên trong số này không thể có tiền của PVN.

Liên quan tới hai khoản tiền 69 tỷ của công ty BSC và 197 tỷ nằm trong khoản tiền 246 tỷ bị cáo Sơn nhận từ Thắm chi lãi ngoài. luật sư cho rằng, ông Sơn không nhận nhiều tiền đến thế, con số không chính xác vì chưa được cơ quan điều tra làm rõ.

Luật sư Nguyễn Huy Thiệp bào chữa cho Hà Văn Thắm liên quan hai tội danh Tham ô tài sản và Lạm dụng chức vụ quyền hạn chiếm đoạt tài sản.

Theo luật sư, với tình trạng chứng cứ trong hồ sơ, diễn biến phiên tòa mà VKS lại đưa ra mức án cao nhất đối với các bị cáo và mức chung thân đối với Hà Văn Thắm là một việc hết sức vội vàng, dấu hiệu oan không thể tránh khỏi.

“Đơn cử, bây giờ vội vàng quy kết Nguyễn Xuân Sơn chiếm đoạt 246 tỷ, một ngày đẹp trời kết quả 3 vụ án khác khai có nhận số tiền từ Nguyễn Xuân Sơn thì chúng ta nghĩ sao đây vì phán xét rồi. Hậu quả của sự vội vàng liên quan sinh mạng của con người, sinh mạng chính trị của rất nhiều người”, luật sư nói.

Về căn cứ để quy kết Nguyễn Xuân Sơn chiếm đoạt 246 tỷ, theo luật sư, có lẽ vì trong quá trình điều tra Sơn không khai nhận số tiền nên không xác định được Sơn chi như thế nào, chi cho ai. Đây là căn cứ cơ bản để quy kết Sơn đã chiếm đoạt số tiền.

Tuy nhiên, luật sư Thiệp cho rằng, việc nhận tiền theo chủ chương chug là chi lãi suất vượt trần, hành vi của Sơn là hành vi của rất nhiều bị cáo khác tại Oceanbank. Hành vi không khác gì nhau, cùng mục đích nhưng lại bị truy tố hành vi chiếm đoạt, chưa thấy bất kỳ tài liệu nào chứng minh Sơn chiếm đoạt.

Nhưng tại toà, Sơn đã thay đổi lời khai, thừa nhận đã chăm sóc khách hàng, như vậy là hành vi đã trở về giống các bị cáo khác.

“Với hành vi chi lãi ngoài, các bị cáo đều thừa nhận chi sai nhưng trong hoàn cảnh họ phải đứng giữa một bên là sẽ đổ bể, sẽ chết, một bên là phát triển, thì họ nên chọn bên nào.? Đây là con đường không thể khác. Chi khách hàng nằm trong chủ trương chung, lợi ích chung chứ không phải gây hại”.

“Lời khai đã được thay đổi, tại sao không xem xét lại để đảm bảo sự bình đẳng, công bằng? Đây là điều khiến tôi ngỡ ngàng”, luật sư Thiệt nói.

Theo luật sư, quy kết như vậy dẫn đến thực trạng bất cập là từ hành vi chi lãi ngoài Nguyễn Xuân Sơn bị truy tố thêm 2 tội 278 và 280 còn Hà Văn Thắm cũng bị quy kết đồng phạm, giúp sức cho Sơn.

Trong phần kết luận trong hành vi phạm tội cố ý làm trái, ngân hàng OJB chi lãi ngoài 1.576 tỷ đồng. Số tiền 246 tỷ Sơn bị quy kết chiếm đoạt nằm trong số tiền 1.576 tỷ, số tiền 49 tỷ nằm trong 246 tỷ.

“Tôi xin nhấn mạnh, bị cáo Nguyễn Xuân Sơn không chiếm đoạt, thậm chí không thể chiếm đoạt, nhất là khoản 49 tỷ của PVN”, luật sư nói.

Theo luật sư, 49 tỷ là của PVN là phép tính số học thuần tuý, nhưng để xem xét đánh giá dưới góc độ tài chính, pháp lý thì phép tính đã phù hợp hay chưa cần phải xem xét lại trước khi dùng để kết tội, thậm chí mức án tử hình.

“Cơ quan điều tra đã rất hồn nhiên đưa ra phép tính mà không dựa trên nguồn gốc phát sinh số tiền này. Thậm chí PVN được xác định nguyên đơn dân sự trong vụ án này cũng không xác định được mức bồi thường và cũng không có đơn đòi bồi thường, PVN chỉ yêu cầu bồi thường căn cứ vào cơ quan điều tra và phán xét của HĐXX”, luật sư cho hay.

Theo luật sư, việc xác định PVN có bị chiếm đoạt rõ ràng là do cơ quan điều tra tự đặt phép tính, xét về tính khách quan cần phải xem xét lại, PVN có mất số tiền này không? Hồ sơ cho thấy không thấy có căn chứ chứng tỏ PVN bị mất số tiền này, không xác định đây là tiền gì? Tiền vốn hay là cổ tức của mình?

Trong khi đó, số tiền 1.576 tỷ hoàn toàn không lấy từ vốn điều lệ vì theo quy định, vốn điều lệ chỉ dùng để mua tài sản, mở công ty con, đầu tư chứng khoán…

Nếu xác định đây là lợi nhuận, thì trước khi chia cổ tức còn phải trích dự phòng, nộp thuế, phần còn lại mới được chia, mà trước khi chia còn phải qua kiểm toán, không ai được tự ý xác định lợi nhuận, rồi tự ý xác định nó là của mình.

“Tóm lại không có căn cứ, cơ sở xác định 49 tỷ là của PVN vì không phải vốn góp, không phải cổ tức, lợi nhuận đã được chia, theo đó không có cơ sở để quy kết Sơn chiếm đoạt của PVN”, luật sư nói.

Với Hà Văn Thắm, theo luật sư, về dấu hiệu chung ý chí, hồ sơ cho thấy không đủ chứng cứ quy kết Sơn chiếm đoạt 246 tỷ, trong đó có 49 tỷ PVN thì không thể kết luận Thắm đồng phạm, giúp sức.

Dù có kết luận Sơn chiếm đoạt thì Thắm cũng không có cùng ý chí, vì việc chi chăm sóc là chủ trương chung của toàn ngân hàng, không riêng với PVN, Thắm chi cho Sơn mà không biết Sơn chiếm đoạt, mà không biết thì làm sao chung ý chí được.

Thắm đồng tình cho Sơn để chi lãi ngoài nhằm huy động tiền gửi, nếu Sơn không chia mà chiếm đoạt tức Sơn lừa dối Thắm, mà lừa dối thì không phải giúp sức. Sơn nếu chiếm đoạt thì khách hàng không gửi tiền vào nữa, tức là thiệt hại cho Thắm.

Về dấu hiệu chung hành động giúp sức, có lẽ hành vi duy nhất của Thắm là đưa tiền cho Sơn chăm sóc khách hàng.

“Tài liệu hồ sơ quy kết là Sơn tận dụng ảnh hưởng của PVN, Thắm đưa tiền cho Sơn để Sơn chủ động chuyển tiền chăm sóc PVN, còn chi cho ai, như thế nào thì Thắm không theo dõi mà chỉ cân đối dựa trên lượng tiền huy động được, khi lượng tiền được duy trì và tăng trưởng thì mục đích chi chăm sóc lãi ngoài đã được thực hiện”, luật sư cho hay.

Về khoản tiền 69 tỷ qua BSC, theo luật sư, việc ký các hợp đồng dịch vụ của BSC là phù hợp với đăng ký doanh nghiệp, chỉ những khách hàng không đủ điều kiện giao dịch với ngân hàng mới thực hiện qua BSC. Trước khi BSC được thành lập, các khách hàng phải thực hiện qua các doanh nghiệp tương tự.

“Thế nào là sân sau, mối quan hệ pháp lý. BSC có phải là của Oceanbank không? Kết luận 4605 đã đánh đồng BSC và Oceanbank là một. Đây kết luận đánh đồng về tư cách pháp nhân của BSC”, luật sư nói.

Theo luật sư, việc đồng nhất thiệt hại của BSC và OceanBank là không hợp lý. Công ty BSC không hề có mối quan hệ sở hữu tại Oceanbank mà chỉ là đơn vị trung gian vay tiền của OceanBank để cho vay lại đối với các khách hàng không đủ tiêu chuẩn.

Tại toà đại diện NHNN và giám định NHNN cũng đã né tránh trả lời câu hỏi về hai thiệt hại này là một hay không. Việc né tránh này cũng là do có căn cứ.

“Trang 28 kết luận giám định phi pháp lý, căn cứ nào buộc ngân hàng cho vay bán ngoại tệ với giá trần quy định. Giá trần tức là không vượt quá. Làm gì có quy định buộc phải cho vay với giá kịch trần mà không cho điều chỉnh ở mức dưới. Dựa vào đâu việc cho vay mua bán dưới giá trần tối đa là vi phạm? Quyền tự chủ trong hoạt động doanh nghiệp chưa kể là quyền tự do thương lượng, với quy kết hoàn toàn áp đặt, vậy tính khách quan có được đảm bảo không?”

Theo luật sư, việc mua bán dưới giá trần không hề vi phạm quy định của NHNN thì không thể nói đây là thiệt hại của ngân hàng.

Thứ hai, đây là hợp đồng dân sự giữa hai bên, trong khi về phía khách hàng cũng không có ai ý kiến về khoản thu phí.

253 khách hàng của BSC, không có khách hàng nào kêu thiệt hại và bồi thường. Do vậy việc ký kết thỏa thuận của các khách hàng và BSC là tự nguyện.

Theo luật sư, Hà Văn Thắm là chủ công ty này nếu có thiệt hại ở BSC thì là thiệt hại cho Hà Văn Thắm chứ không thể đánh đồng được.

BSC thu được 69 tỷ qua các dịch vụ, đây là doanh thu ngoài ra còn nộp thuế, chi phí lương, quản lý điều hành, số tiền còn lại mới thuộc về BSC thì làm sao mà đưa cả 69 tỷ cho Nguyễn Xuân Sơn.