Theo Thống đốc Lê Minh Hưng, thực tiễn vừa qua cũng cho thấy một điều, sở hữu chéo cũng là một vấn đề khá phức tạp và rất khó phát hiện và kiểm soát đối với những trường hợp cố tình nhờ người đứng tên hộ…
Tại phiên chất vấn Thống đốc Ngân hàng Nhà nước ngày 17/11, đại biểu Bùi Thành Tùng (Hải Phòng) cho biết sở hữu chéo chưa được xử lý dứt điểm. Đại biểu đề nghị Thống đốc đưa ra nguyên nhân và giải pháp trong thời gian tới để xử lý vấn đề này.
Về vấn đề này, Thống đốc Lê Minh Hưng cho biết trong thời gian vừa qua NHNN đã chỉ đạo và giám sát các tổ chức tín dụng để đẩy nhanh tiến độ xử lý các vi phạm về giới hạn sở hữu cổ phần, sở hữu chéo thông qua yêu cầu chuyển nhượng, thoái vốn, sáp nhập, hợp nhất và mua lại cổ phần của các tổ chức tín dụng. Đến nay tình hình sở hữu cổ phần và sở hữu chéo đã giải quyết được cơ bản, tình hình của các ngân hàng cũng minh bạch và đại chúng hơn.
Tình trạng của cổ đông và nhóm cổ đông lớn thao túng, chi phối ngân hàng đã được nhận diện và xử lý, kiểm soát một bước quan trọng. Các nhóm chi phối hoạt động ngân hàng đã giảm mạnh.
Cụ thể, Thống đốc cho biết, cho đến nay không còn các cá nhân sở hữu trên 5% vốn điều lệ tại các ngân hàng thương mại cổ phần. Số cặp tổ chức tín dụng sở hữu chéo trực tiếp lẫn nhau đã giảm từ 7 cặp năm 2012, đến nay còn 2 cặp. Sở hữu cổ phần trực tiếp lẫn nhau giữa ngân hàng và doanh nghiệp từ 56 cặp năm 2012, hiện nay còn 2 cặp.
Số tổ chức tín dụng có cổ đông sở hữu chiếm trên 15% từ năm 2012 là 19 tổ chức tín dụng, hiện nay còn 4 tổ chức.
Tuy nhiên, theo Thống đốc thực tiễn vừa qua cũng cho thấy một điều, sở hữu chéo cũng là một vấn đề khá phức tạp và rất khó phát hiện và kiểm soát đối với những trường hợp cố tình nhờ người đứng tên hộ.
“Điều này là vi phạm pháp luật, đòi hỏi thanh tra pháp nhân và thanh tra rất kỹ lưỡng mới có thể phát hiện, hoặc là các cơ quan chức năng có quá trình điều tra mới phát hiện được những hành vi sở hữu chéo này”, ông Hưng nói.
Cũng theo Thống đốc, các vi phạm về giới hạn sở hữu cũng như sở hữu chéo đã được xử lý một bước, tuy nhiên vẫn còn một số hạn chế.
Nguyên nhân là do việc thoái vốn của các cổ đông thời gian qua cũng có những khó khăn nhất định do chưa tìm được đối tác để mua lại phần vốn đó.
Việc thoái vốn đầu tư ngoài ngành với quy mô lớn có thể gây tổn thất cho các tổ chức tín dụng và các doanh nghiệp nhà nước vì có nhiều doanh nghiệp nhà nước sở hữu cổ phần tại các tổ chức tín dụng này.
Ngoài ra, theo ông Hưng việc thoái vốn cũng liên quan đến điều kiện thị trường và hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp và nhiều nhà đầu tư cũng có khó khăn về nguồn vốn cho nên cũng cản trở việc đẩy nhanh tiến độ thoái vốn.
Để khắc phục và xử lý vấn đề sở hữu chéo, Thống đốc cho biết tại dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Các tổ chức tín dụng đang trình Quốc hội đã sửa đổi, bổ sung một số quy định liên quan như khái niệm người có liên quan để tạo cơ sở xác định được cổ đông đích thực và cổ đông hưởng lợi cuối cùng.
Cùng với đó là tăng thẩm quyền và trách nhiệm của NHNN trong việc kiểm soát các cổ đông và nhóm các cổ đông lớn. Rà soát, sửa đổi, bổ sung các tiêu chuẩn, điều kiện đối với chức danh Chủ tịch hội đồng quản trị, hội đồng thành viên và ban điều hành của các tổ chức tín dụng theo hướng rất chặt chẽ.
“Chúng tôi tin rằng nếu dự thảo luật được Quốc hội thông qua thì việc sở hữu chéo sẽ được xử lý một cách triệt để và chặt chẽ, minh bạch hơn”, Thống đốc nói.
Bên cạnh đó, nhằm xử lý có hiệu quả tình trạng sở hữu chéo và nắm cổ phần không đúng các quy định của pháp luật Thống đốc cho biết cũng đã tăng cường công tác thanh tra và kiểm tra việc chấp hành các quy định của pháp luật về góp vốn, sở hữu vốn, chuyển nhượng vốn, đầu tư tài chính, cho vay để qua đó nâng cao hiệu quả giám sát của cổ đông và người có liên quan trong việc sở hữu và chuyển nhượng cổ phần của tổ chức tín dụng. Đồng thời, với việc đó, NHNN cũng tiến hành kiên quyết xử lý nghiêm những vi phạm về sở hữu cổ phần, cổ phiếu của các tổ chức tín dụng.
Linh Linh