Trong phiên 11/1, gây chú ý tại tòa là phần xét hỏi các bị cáo liên quan của luật sư Trần Minh Hải, bào chữa cho bị cáo Phạm Công Danh về một số cáo buộc hành vi gửi tiền của VNCB tại Sacombank cũng như hành vi cấp bảo lãnh cho các công ty.
Vấn đề gửi tiền giữa hai ngân hàng là sai hay đúng?
Luật sư Trần Minh Hải dẫn lại cáo trạng. Trong cáo trạng, Viện Kiểm sát coi hành vi gửi tiền của VNCB tại Sacombank vi phạm các quy định của Thông tư số 01/2013 ngày 7/1/2013 sửa đổi bổ sung một số điều Thông tư 21/2013 ngày 18/6/2012 của Thống đốc NHNN quy định hoạt động cho vay, đi vay, mua bán có kỳ hạn giấy tờ có giá giữa các TCTD… quy định “TCTD không được thực hiện các hoạt động tiền gửi, nhận tiền gửi (trừ tiền gửi thanh toán và các giao dịch gửi tiền, nhận tiền gửi có kỳ hạn tối đa 3 tháng) tại TCTD kể từ ngày thông tư này có hiệu lực”.
Luật sư Hải hỏi bị cáo Phan Thành Mai, nguyên TGĐ ngân hàng VNCB, tại thời điểm thực hiện giao dịch tiền gửi theo nhận thức của bị cáo thì 2 ngân hàng có được thực hiện giao dịch tiền gửi không? Bị cáo Mai trả lời theo nhận thức của bị cáo thì được gửi, theo hạn mức tiền gửi không kỳ hạn hoặc tiền gửi có kỳ hạn dưới 3 tháng.
Luật sư tiến hành hỏi bị cáo Phan Huy Khang, nguyên TGĐ Sacombank, thời điểm xác lập giao dịch tiền gửi, theo quan điểm của anh giữa VNCB và Sacombank có được thực hiện các giao dịch tiền gửi không? Ông Khang trả lời việc gửi tiền vẫn thực hiện được và Sacombank nhận tiền gửi này làm tài sản đảm bảo.
Luật sư hỏi ông Khang còn nhớ tên gọi hợp đồng tiền gửi giữa Sacombank và VNCB? Ông Khang khai là hợp đồng tiền gửi thanh toán không kỳ hạn.
Luật sư xác nhận lại hợp đồng tiền gửi thanh toán không kỳ hạn tức là có thể rút 3 tháng, 5 tháng hay 6 tháng đúng không? Nguyên TGĐ Sacombank trả lời đúng.
Luật sư Hải cho rằng vậy nếu là hợp đồng tiền gửi thanh toán không kỳ hạn thì có thuộc dạng hợp đồng được quyền giao dịch mà không hạn chế bởi Thông tư 01 và Thông tư 21 không? Ông Khang trả lời được quyền giao dịch và hợp đồng tiền gửi này mục đích là làm tài sản đảm bảo cho các khoản vay.
Luật sư Hải cũng tiến hành hỏi đại diện giám định NHNN liên quan tới kết luận hành vi vi phạm của ông Phạm Công Danh liên quan Thông tư 01 và Thông tư 21. Quan điểm của NHNN về vấn đề gửi tiền giữa hai ngân hàng là sai hay đúng?
Ông Bình, đại diện cơ quan giám định NHNN cho biết, việc VNCB gửi tiền tại Sacombank thời điểm đó là được. Trong giấy phép hoạt động của VNCB có nội dung VNCB được phép thực hiện đầy đủ các nghiệp vụ của ngân hàng thương mại trong đó có việc gửi tiền tại các ngân hàng khác.
Luật sư Hải cho rằng trang 91 cáo trạng có đưa ra điều luật này trong Thông tư 1 và Thông tư 21 làm cơ sở quy buộc Phạm Công Danh nên đề nghị HĐXX lưu ý và xem xét.
Cấp tín dụng không nhất thiết có tài sản bảo đảm
Luật sư Hải cũng nêu quan điểm để HĐXX xem xét. Theo đó, luật sư xác định thân chủ của mình là ông Phạm Công Danh đã nhận ý thức trách nhiệm cũng như hành vi sai phạm. Tuy nhiên mức độ đánh giá hành vi sai phạm cần phải xem xét một cách hợp lý để cho thấy tính chất không nghiêm trọng và có rất nhiều cáo buộc liên quan tới pháp luật cần phải làm rõ.
Theo đó, luật sư Hải tiếp tục làm rõ một vấn đề nữa ở trong cáo trạng liên quan tới việc cấp bảo lãnh cho VNCB dùng tiền gửi để bảo đảm cho các doanh nghiệp vay vốn tại Sacombank.
Trang 91 cáo trạng có nội dung kết luận các hành vi do không có tài sản bảo đảm nên việc cấp bảo lãnh cho các doanh nghiệp không có tài sản bảo đảm là vi phạm Nghị định 163 và Thông tư 28 về bảo lãnh ngân hàng.
Luật sư Hải hỏi bị cáo Phan Thành Mai, nguyên TGĐ VNCB, trong hoạt động cấp tín dụng có phải mọi khoản cấp tín dụng ngân hàng phải bắt buộc phải có tài sản bảo đảm mới được cấp tín dụng không? Bị cáo Mai trả lời không nhất thiết vì một số trường hợp có thể cho vay tín chấp. Và trên thực tế nhiều ngân hàng sử dụng như vậy.
Luật sư Hải đề cập đến quy định hạn chế cấp tín dụng trong Luật TCTD chỉ có một số đối tượng nhất định thuộc về hạn chế cấp tín dụng thì ngân hàng mới phải bắt buộc cho vay có tài sản bảo đảm đúng không? Bị cáo Mai trả lời đúng.
Luật sư xác nhận nằm ở Điều 127 của Luật TCTD, ngân hàng cấp tín dụng phải có tài sản bảo đảm áp dụng với đối tượng là tổ chức kiểm toán, kiểm toán viên thì các trường hợp cấp bảo lãnh thuộc trường hợp này không? Bị cáo Mai trả lời là không.
Luật sư hỏi có doanh nghiệp nào trong nhóm đấy (nhóm 6 công ty vay vốn Sacombank) là kế toán trưởng của chính VNCB hay chi nhánh của VNCB không? Mai trả lời không.
Có doanh nghiệp nào trong nhóm thuộc cổ đông lớn, cổ đông sáng lập hay không? Mai trả lời xét trên hồ sơ là không. Có doanh nghiệp nào VNCB sở hữu trên 10% không? Mai trả lời không có.
Tất cả trường hợp viện dẫn là không phải, tức là trong trường hợp này không thuộc trường hợp bắt buộc phải có tài sản bảo đảm? Mai trả lời đúng vậy.
Luật sư tiến hành hỏi đại diện Cơ quan giám định NHNN, liên quan cáo trạng buộc tội cho vay là phải có tài sản bảo đảm, việc cấp bảo lãnh không có tài sản bảo đảm là vi phạm liên quan tới Thông tư 28.
Luật sư viện dẫn Khoản 1, Điều 16, Thông tư 28, về bảo lãnh ngân hàng quy định, TCTD, chi nhánh ngân hàng nước ngoài và bên được bảo lãnh có quyền thỏa thuận áp dụng biện pháp bảo đảm hoặc không áp dụng biện pháp bảo đảm.
Xin hỏi trong hoạt động cấp tín dụng bao gồm có cho vay bảo lãnh của các ngân hàng thì các ngân hàng có bắt buộc trong mọi trường hợp phải có tài sản bảo đảm hay không? Đại diện Cơ quan giám định NHNN trả lời đương nhiên là không nhất thiết là phải bắt buộc có tài sản bảo đảm.
Huyền Trâm