Chuẩn Basel II của OCB còn phải chờ Ngân hàng Nhà nước “xác thực”

Tại hội thảo “Cơ hội đột phá tăng trưởng kinh doanh” tổ chức tại TP.HCM mới đây, ông Nguyễn Đình Tùng, Tổng giám đốc ngân hàng TMCP Phương Đông (OCB), chia sẻ về việc ngân hàng này “đau khổ” khi áp dụng các chuẩn quốc tế trong hoạt động ngân hàng theo Basel II, vì chi phí vốn của ngân hàng “đội” lên rất cao.

Theo ông Nguyễn Đình Tùng, việc OCB hoàn thành các tiêu chí hoạt động an toàn theo Basel II thì OCB còn phải chờ Ngân hàng Nhà nước (NHNN) có đánh giá chính thức về việc này.

Tuy nhiên, tuân thủ các tiêu chí Basel II là điều đương nhiên mà các ngân hàng Việt phải đạt đến, nhưng trong nội bộ OCB cũng rất “đau khổ”. Thứ nhất, để đạt các tiêu chuẩn quốc tế về hoạt động ngân hàng theo Basel II thì hội đồng quản trị OCB phải tăng vốn cho dù vốn này chưa sử dụng vào kinh doanh, tức là phải tăng dự phòng vốn lên phòng trừ bối cảnh khó khăn nhất của thị trường.

Chẳng hạn, lấy bối cảnh những năm 1997-1998 và năm 2008-2009 khi thị trường tài chính khu vực Châu Á và thế giới khủng hoảng. Trong bối cảnh này, OCB vẫn phải đứng vững với vốn dự phòng của mình, nghĩa là tiền tăng vốn không phải phục vụ mục đích cho vay kinh doanh hiện tại, nó là nguồn vốn dự phòng cho khủng hoảng tài chính có thể xảy ra bất cứ lúc nào (đây gọi là “tấm đệm vốn”). Như vậy, chi phí vốn của ngân hàng sẽ phải tăng.

Thứ hai, chuẩn bị cho các ngân hàng thương mại tiến tới tuân thủ các chỉ số an toàn hoạt động theo Basel II, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã kịp thời ban hành Thông tư 36 và Thông tư 19 (sửa đổi, bổ sung Thông tư 36). Đã có nhiều tổ chức tín dụng cho rằng tuân thủ các chỉ số theo Thông tư 36 rất khó khăn.

Nhưng đối với OCB khi đang thực hiện tuân thủ Basel II thì việc tuân thủ các tiêu chí theo Thông tư 36 sẽ phải cao hơn so với mặt bằng chung. Ngay quy định trong Thông tư 19 của NHNN cho phép các ngân hàng dùng vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn không quá 45%, nhưng hiện OCB đã tự đặt ra tiêu chuẩn không vượt quá 30%. Như vậy, chi phí vốn phải tăng lên, rất “đau khổ”.

Trước đó, ngày 6/12/2017, OCB đã chính thức công bố hoàn thành dự án Basel II sau 2 năm nỗ lực triển khai, trở thành ngân hàng Việt đầu tiên tiến tới chuẩn hoạt động ngân hàng quốc tế. Ngân hàng Phát triển Singapore (DBS) là đơn vị tư vấn triển khai dự án Basel II cho OCB.

Ba trụ cột trong Basel II Ngày 26/6/2004, Ủy ban Basel về giám sát ngân hàng đã ban hành Hiệp ước vốn Basel II, nhằm lành mạnh hơn kỷ luật thị trường tài chính (hiệu lực 2007), với 3 trụ cột chính: Yêu cầu vốn tối thiểu dựa trên Basel I; Xem xét giám sát quá trình đánh giá nội bộ và sự đủ vốn của các tổ chức tài chính; Sử dụng hiệu quả công bố thông tin nhằm lành mạnh kỷ luật thị trường. Trụ cột thứ I: Liên quan đến tỷ lệ vốn bắt buộc tối thiểu (CAR) vẫn là 8% của tổng tài sản có rủi ro như Basel I, nhưng rủi ro được tính toán theo ba yếu tố chính mà ngân hàng phải đối mặt: rủi ro tín dụng, rủi ro vận hành (hay rủi ro hoạt động) và rủi ro thị trường. Trọng số rủi ro của Basel II bao gồm nhiều mức (từ 0%-150% hoặc hơn) và rất nhạy cảm với xếp hạng. Trụ cột thứ II: Liên quan tới việc hoạch định chính sách ngân hàng. Trụ cột này cung cấp một khung giải pháp cho các rủi ro mà ngân hàng đối mặt, như rủi ro hệ thống, rủi ro chiến lược, rủi ro danh tiếng, rủi ro thanh khoản và rủi ro pháp lý, mà hiệp ước tổng hợp lại dưới cái tên rủi ro còn lại (residual risk). Trụ cột thứ III: Các ngân hàng cần phải công khai thông tin một cách thích đáng theo nguyên tắc thị trường. Basel II đưa ra một danh sách các yêu cầu buộc các ngân hàng phải công khai thông tin, từ những thông tin về cơ cấu vốn, mức độ đầy đủ vốn đến những thông tin liên quan đến mức độ nhạy cảm của ngân hàng với rủi ro tín dụng, rủi ro thị trường, rủi ro vận hành và quy trình đánh giá của ngân hàng đối với từng loại rủi ro này.