Đâu là những nhóm ngành có cơ hội trên TTCK giai đoạn bất ổn Nga – Ukraine?

CTCK BIDV (BSC) vừa đưa ra những đánh giá tác động của chiến dịch quân sự giữa Nga – Ukraine đến nền kinh tế cũng như thị trường chứng khoán Việt Nam.

Kinh tế ít chịu ảnh hưởng trực tiếp

Trước hết, quan điểm của BSC dựa trên diễn biến đã xảy ra từ sự kiện Nga sáp nhập Crimea vào năm 2014. Theo đó, vào ngày 22/02/2014, Nga đã phát động chiến dịch quân sự trên bán đảo Crimea, chiến dịch kết thúc ngày 27/3/2014.

Trong giai đoạn này, thị trường chứng khoán (TTCK) Nga giảm 10,47% kể từ khi sự kiện bắt đầu cho đến khi kết thúc sau đó hồi phục trở lại sau 3 tháng.

TTCK Mỹ gần như đi ngang trong suốt giai đoạn diễn ra sự kiện và bước vào giai đoạn tăng điểm sau 3 tháng.

Trong khi đó TTCK Việt Nam hầu như không chịu tác động từ sự kiện này. Giá dầu có xu hướng đi ngang và tăng nhẹ (từ 1-3 tháng) do đang ở mức nền giá cao, trong khi một số giá hàng hóa khác lại có xu hướng giảm. Ở chiều ngược lại giá nhôm, lúa mì, lúa mạch phản ứng tương đối tiêu cực với diễn biến.

Nền kinh tế Việt Nam theo đánh giá của BSC cũng ít chịu tác động trực tiếp từ cuộc xung đột năm 2022 do Ukraine chỉ chiếm 0,1% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam trong khi với Nga là 1%.

Tuy nhiên, sự biến động giá các mặt hàng là nguyên vật liệu đầu vào quan trọng như: xăng, dầu, gas… sẽ là vấn đề cần theo sát trong thời gian tới. Mặt khác, các doanh nghiệp trong những lĩnh vực này có thể sẽ được hưởng lợi khi mặt bằng giá một số loại hàng hóa chung tăng lên trong đó bao gồm các doanh nghiệp Việt Nam.

Được và mất trên TTCK

Các cơ hội giao dịch trên TTCK tuy nhiên vẫn sẽ xuất hiện và nhóm ngành hưởng lợi nhất vẫn là Dầu khí.

Hiện Nga là quốc gia xuất khẩu dầu mỏ lớn thứ 3 thế giới sau UAE và Arap Xê út, với tổng sản lượng xuất khẩu dầu mỏ đạt khoảng 10 triệu thùng/ngày.

Sự gián đoạn trong các chuyến dầu từ Nga tới các đường ống ở Châu Âu sẽ ảnh hưởng tới nguồn cung năng lượng toàn cầu. Phía Mỹ đang lên kế hoạch ứng phó bằng cách xả kho dự trữ dầu, nhằm khắc phục nguồn cung trong ngắn hạn. Mặc dù vậy, đây chỉ là biện pháp tạm thời, và khó có thể duy trì trong thời gian dài. Do đó, giá dầu sẽ khó có thể điều chỉnh giảm, và sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao trong thời gian tới.

Biến động của một số cổ phiếu Dầu khí. (Nguồn Fiintrade)

Đối với nhóm thượng nguồn, BSC kỳ vọng các dự án thăm dò, khai thác sẽ sôi động trở lại nhờ nhu cầu khai thác tăng, và các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ khoan, xây lắp giàn khoan, kho nổi như PVS và PVD dự kiến có được các hợp đồng mới với giá trị cao hơn.

Đối với nhóm trung nguồn, nhu cầu vận tải dầu năm 2022 dự kiến sẽ gia tăng khi nhu cầu tiêu thụ sản phẩm hóa dầu từ các dự án Dung Quất, Nghi Sơn hồi phục. Ngoài ra, nhu cầu nhập khẩu LNG sẽ tiếp tục thúc đẩy việc xây dựng hệ thống kho chứa. PVT hiện chiếm toàn bộ thị phần vận tải dầu thô và LPG trong nước, còn GAS đang đầu tư vào các dự án LNG Thị Vải GĐ 2 và LNG Sơn Mỹ GĐ 1 nhiều tiềm năng trong thời gian tới.

Đối với nhóm hạ nguồn, PLX, OIL được đánh giá khả quan nhờ kỳ vọng sản lượng xăng dầu phục hồi cùng giá bán tăng, và triển vọng thoái vốn tại PGBank. Bên cạnh đó, BSR cũng sẽ được hưởng lợi nhờ chênh lệch giữa giá sản phẩm và giá dầu thô nguyên liệu (crack spread) tăng, giúp cải thiện lợi nhuận.

2 nhóm ngành cũng hưởng lợi là Phân bón và Thép. Với ngành Phân bón, động thái cấm xuất khẩu Amoni nitrat (NH4NO3) của Nga có thể đẩy giá phân đạm trên toàn cầu tiếp tục tăng.

Hiện nay, sản lượng Amoni nitrat xuất khẩu của Nga đạt khoảng 15 triệu tấn/năm, chiếm 75% nguồn cung toàn thế giới. Bên cạnh đó, Trung Quốc vẫn duy trì chính sách hạn chế xuất khẩu phân bón nhằm đảm bảo nguồn cung nội địa, trong bối cảnh thiếu hụt năng lượng và chi phí nguyên liệu đầu vào (khí, than) tăng cao.

Biến động của các cổ phiếu Hóa chất & Phân bón. (Nguồn Fiintrade)

Điều này sẽ khiến tình trạng thiếu hụt nguồn cung nghiêm trọng thêm, và đẩy giá các loại phân bón tiếp tục duy trì ở mức cao, qua đó giúp các cổ phiếu DPM và DCM hưởng lợi.

Trong khi đó, Nga đang xếp thứ 2 về xuất khẩu thép vào EU, tỷ trọng khoảng 14,1% đối với thép dẹt và 19% đối với thép dài. Còn Ukraine chiếm tỷ trọng 8% thép dẹt và 7,4% thép dài, Belarus là 14,4% thép dài

Nếu lượng xuất khẩu này bị cắt giảm do cấm vận thì sẽ tạo cơ hội cho các nhà xuất khẩu khác vào thị trường này, đặc biệt với nhóm tôn mạ hiện đang xuất nhiều sang thị trường này (NKG, HSG). Hiện tại HPG không xuất nhiều thép xây dựng sang sang EU.

Điểm cần lưu ý: EU vẫn áp hạn ngạch nhập khẩu (> 3% sẽ tăng bước thuế) lên các quốc gia xuất khẩu vào đây, hiện Việt Nam đang chiếm tỷ trọng 2% nhập khẩu thép dẹt của khối này.

Dù vậy, ngành Chăn nuôi trong nước sẽ chịu ảnh hưởng tiêu cực khi khi giá nguyên vật liệu thức ăn chăn nuôi tiếp tục tăng cao trong khi đặc thù ngành khó có thể chuyển mức tăng chi phí vào giá bán.

Hiện Nga và Ukraine lần lượt là hai nước xuất khẩu lúa mì thứ nhất là thứ ba thế giới, cả hai nước chiếm gần 1/3 thương mại thế giới về lúa mì khiến giá lúa mì tăng +17,8% so với thời điểm trước chiến tranh.

Ngoài ra, Ukraine cũng đứng thứ tư trong số các nước xuất khẩu ngô, chiếm 22% kinh ngạch thương mại thế giới của nông sản này khiến giá của sản phẩm ngô tăng 8,4% so với giai đoạn trước sự kiện này.

Một số cổ phiếu như DBC, VLC do đó sẽ chịu tác động mạnh.