(Xây dựng) – Theo dự kiến, ngày 02/11, tại kỳ họp 6, Quốc hội khóa XIV sẽ xem xét và cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung các luật có quy định liên quan đến quy hoạch (Dự án Luật).
Dự án Luật gồm 32 điều, trong đó 31 điều quy định việc sửa đổi các luật và 1 điều quy định hiệu lực thi hành. Về sửa đổi, bổ sung các luật thuộc lĩnh vực xây dựng, có 2 luật thuộc lĩnh vực xây dựng có liên quan đến quy hoạch được sửa đổi, gồm Luật Xây dựng và Luật Quy hoạch Đô thị. Các luật này quy định các quy hoạch thuộc hệ thống quy hoạch quốc gia và quy hoạch có tính chất kỹ thuật, chuyên ngành.
Đối với Luật Xây dựng, sửa đổi theo hướng xác định rõ các loại quy hoạch xây dựng (QHXD) để đảm bảo đồng bộ thống nhất với Luật Quy hoạch. Theo đó, QHXD bao gồm Quy hoạch đô thị, Quy hoạch nông thôn, QHXD khu chức năng, QHXD tỉnh, QHXD vùng liên huyện, QHXD vùng huyện.
Mặc dù trong tờ trình Quốc hội, Chính phủ đã giải trình rõ, QHXD tỉnh sẽ cụ thể hóa nội dung QH tỉnh, bao gồm thuyết minh, bản vẽ, chỉ dẫn áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật về QHXD, làm cơ sở triển khai lập các quy hoạch đô thị, QH nông thôn, QH các khu chức năng và các dự án hạ tầng kỹ thuật đô thị như cấp nước, thoát nước, chuẩn bị kỹ thuật, xử lý nước thải, nghĩa trang trên địa bàn tỉnh. Tuy nhiên, không ít đại biểu Quốc hội còn băn khoăn, liệu có sự trùng lặp giữa Quy hoạch tỉnh trong Luật Quy hoạch và QHXD tỉnh mà Dự án Luật đang đề cập?
Để làm rõ vai trò của QHXD tỉnh, Báo Xây dựng đã tham vấn ý kiến của một số chuyên gia và đại diện cơ quan quản lý nhà nước ngành Xây dựng ở địa phương.
ThS.KTS Nguyễn Thành Hưng – Phó viện trưởng Viện Quy hoạch đô thị nông thôn quốc gia – VIUP: QHXD tỉnh có nội hàm mang tính kỹ thuật, chuyên ngành
Nội dung QH tỉnh trong Luật QH và QHXD tỉnh trong Dự án luật là khác nhau. QH tỉnh trong Luật QH được hiểu giống như một bản kế hoạch vĩ mô, tích hợp các chiến lược, cũng như chính sách khung cho lãnh thổ tỉnh và thiên về phi vật thể. QHXD tỉnh là QH mang tính kỹ thuật, nhằm đưa ra những giải pháp cụ thể về không gian, các vật thể (đất đai, đô thị, hạ tầng…) và các giải pháp về quản lý, đầu tư xây dựng. Việc Chính phủ trình Quốc hội đề xuất tồn tại QHXD tỉnh theo mục tiêu như trên là rất cần thiết.
QHXD tỉnh (trước đây trong Luật Xây dựng gọi là QHXD vùng tỉnh) đã tồn tại lâu đời, song hành với sự phát triển của đất nước, nhưng phải đến năm 2003, khi Luật Xây dựng được ban hành, QHXD vùng tỉnh chính thức được có tên gọi. Lịch sử của ngành QH trên thế giới cũng chỉ rõ rằng QH được hiểu đó là quy hoạch vật thể.
Thực tế thì vai trò của QHXD tỉnh rất quan trọng. Đó chính là việc xác định hình hài, quy mô đô thị, khu dân cư nông thôn, các khu công nghiệp, khu nghỉ dưỡng, các vùng bảo tồn hệ thống hạ tầng kỹ thuật… Các giải pháp kết nối các vùng chức năng đấy với nhau, cân đối giữa chúng để các không gian trên không mâu thuẫn và cùng nhau phát triển hài hòa bền vững. Đặc biệt QHXD tỉnh chính là công cụ kỹ thuật quan trọng nhất để tiến hành quản lý và đầu tư tất cả các cơ sở hạ tầng kinh tế trong lãnh thổ một tỉnh.
Có thể khẳng định rằng hệ thống đô thị trên toàn quốc, hệ thống đô thị nông thôn và hạ tầng kỹ thuật của từng tỉnh hiện nay chúng ta có được, một phần là nhờ các hoạch định đã có trong đồ án QHXD.
TS.KTS Đào Ngọc Nghiêm – Phó Chủ tịch Hội QH Phát triển đô thị Hà Nội: Tán thành có QHXD tỉnh
Vấn đề QH tỉnh và QHXD tỉnh đã được bàn từ kỳ họp thứ 5 của Quốc hội và đến bây giờ là kỳ họp thứ 6, cũng có những ý kiến chưa thống nhất với nhau.
Theo quan điểm của tôi là người cũng đã làm QH và đã quản lý công tác QH thì thấy trước hết là chúng ta phải hiểu rằng QH tỉnh theo đề xuất trong Luật Quy hoạch và QHXD tỉnh được đề xuất trong dự thảo Luật Sửa đổi, bổ sung các luật có liên quan đến QH có những nội hàm khác nhau. Ai đó cho rằng, nội dung của QHXD tỉnh này đã tích hợp trong QH tỉnh thì tôi cho rằng chưa thực sự đầy đủ, chính xác. Vì QH tỉnh được xác định theo Luật Quy hoạch là những QH định hướng, QH chung. Còn QHXD tỉnh là QH cụ thể hóa của QH tỉnh. Đây là 1 nguyên tắc, 1 cách tiếp cận rất hợp lý.
Dự án Luật Sửa đổi, bổ sung các luật có liên quan đến QH có đề xuất QHXD tỉnh không trái với Luật Quy hoạch và không trái các luật khác. Nó chỉ là cụ thể hóa 1 cách tiếp cận rất khoa học và đồng bộ. Tôi tán thành phải có QHXD tỉnh đưa ra trong Luật Quy hoạch lần này. Nội hàm QHXD tỉnh cụ thể như thế nào, cần làm rõ. Tôi khẳng định cần có QHXD tỉnh.
QH tỉnh đề cập đến những định hướng lớn, QH không gian phi vật thể và không gian kinh tế. Còn QHXD tỉnh là QH không gian vật thể, cụ thể hóa các định hướng lớn của QH tỉnh. QHXD tỉnh là căn cứ để quản lý đô thị trong cấp tỉnh. 2 nội dung này khác nhau nhưng có sự tuân thủ, liên kết với nhau. Về tầng bậc thì QHXD tỉnh cụ thể hóa QH tỉnh.
QH tỉnh là QH tổng thể kinh tế – xã hội, nêu những định hướng lớn, những định hướng chúng ta vẫn gọi là phi vật thể. Còn QHXD tỉnh là chỉ ra những định hướng, những chỉ tiêu, những không gian rất cụ thể. QHXD tỉnh đưa ra những chỉ tiêu để quản lý. QHXD tỉnh phân các khu vực ra. Các khu vực này để thực hiện đạt được mục tiêu kinh tế – xã hội thì phải xây dựng như thế nào. Nói cách khác, QHXD tỉnh cụ thể hóa bằng những vật thể, là công cụ quản lý cấp tỉnh để thực hiện định hướng phát triển hệ thống đô thị – nông thôn.
KTS Trần Ngọc Chính – Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam QHXD vùng tỉnh và QH tỉnh: Nội hàm khác nhau
Luật QH được ban hành năm 2017, có hiệu lực từ ngày 01/01/2019, tác động đến nhiều luật hiện hành. Vì vậy, Quốc hội đang bàn việc xây dựng dự án luật để sửa đổi các luật có liên quan, trong đó có Luật Xây dựng.
Vấn đề cần làm rõ ở đây là nội dung QH tỉnh trong Luật Quy hoạch và QH vùng tỉnh trong Luật Xây dựng. Theo tôi, đây là 2 QH khác nhau, đề cập đến 2 nội hàm khác nhau. Nói đến QH tỉnh trong Luật Quy hoạch là đề cập đến QH vấn đề phi vật thể. Đấy chỉ là con số, như chỉ số GDP, chỉ số phát triển của tỉnh, các chỉ số dân số, lao động, nông nghiệp, lâm nghiệp, hải sản…
Còn QHXD trong Luật Xây dựng, bao gồm QH vùng tỉnh, hoặc QH vùng liên tỉnh, QH cụm dân cư nông thôn là tổ chức không gian, hay nói cách khác là QH vật thể. Vật thể ở đây là các điểm đô thị, hệ thống đô thị và các điểm dân cư, các khu công nghiệp, khu chức năng đô thị, cảnh quan đô thị…
QHXD còn liên quan đến tổ chức kết cấu hạ tầng, giao thông, cấp điện, cấp nước, rác thải, nghĩa trang… Hay trong QH đô thị phải xác định tính chất đô thị như thế nào, quy mô phát triển, định hướng phát triển không gian, quy định tầng cao, khích thước, khối tích và phần ngầm của công trình ở các khu vực trong đô thị… Các nội dung này không thể tích hợp trong QH tỉnh chung chung được, mà phải nằm riêng trong QHXD.
Tất cả các đô thị trên thế giới đều triển khai QHXD, nhằm kiểm soát quá trình phát triển đô thị. Hiện 63 tỉnh, thành trong cả nước đều có QHXD vùng tỉnh. QHXD vùng tỉnh này tích hợp rất khoa học tất cả các ngành, dựa trên dự báo phát triển kinh tế xã hội của từng địa phương. Như vậy, QHXD sao có thể tích hợp vào QH tỉnh được?
Vì như tôi vừa đề cập, QH tỉnh chỉ là QH phi vật thể, với số liệu là chính. Các chỉ số phát triển chứ không thể làm rõ được các nội dung mà QHXD đề cập.
Tôi chưa nhìn thấy một bản đồ, hay một đồ án nào mà QH tích hợp một tỉnh hay một vùng tỉnh cả. Không ai trên thế giới có thể làm được bản đồ QH tỉnh hoặc QH liên tỉnh, bởi vì bản vẽ không thể tích hợp được tất cả mọi thứ.
Lâu nay chúng ta có QH kinh tế ngành, QHXD riêng, nay nếu tích hợp trong một đồ án thì không thể. Hơn nữa, ký hiệu từng bản đồ cũng khác nhau. Nếu tích hợp tất cả các QH ở trong một bản đồ chung trong QH tỉnh thì tôi nghĩ chẳng có một hệ thống quy chuẩn nào có thể vẽ thể hiện được hết tất cả các chỉ dẫn.
Việt Nam cũng chưa có trường nào đào tạo được cán bộ có thể làm được tất cả những QH tích hợp đó trong QH tỉnh. Chúng ta cũng không biết học ở đâu vì thế giới cũng không làm thế.
Thực tiễn cho thấy chúng ta đang triển khai hiệu quả QHXD tỉnh nhằm định hướng phát triển không gian cho các khu đô thị, các khu công nghiệp, của các điểm dân cư, cũng như xác định các hệ thống hành lang kỹ thuật…
Căn cứ các đồ án QHXD được duyệt, các địa phương kêu gọi đầu tư. Và các nhà đầu tư nhìn vào các đồ án QHXD để ra quyết định đầu tư.
Đồ án QHXD đồng thời là công cụ quan trọng nhằm quản lý đầu tư xây dựng, qua đó chính quyền địa phương kiểm soát được quá trình phát triển. Chính vì vậy, theo tôi, chẳng có lý do gì để tích hợp QHXD tỉnh vào QH tỉnh.
QH tỉnh không thể đề cập được cụ thể các nội dung như QHXD phát triển đô thị, nông thôn. Các nội dung này phải nằm ở QHXD tỉnh.
Tôi rất mong Quốc hội xem xét và nhìn nhận QHXD tỉnh và QH tỉnh là 2 QH khác nhau. Và cần phải có song song tồn tại 2 QH để phục vụ phát triển đất nước.
Giám đốc Sở Xây dựng Bắc Ninh Nguyễn Tiến Tài: QHXD có ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển KT-XH
Khi làm QHXD vùng tỉnh Bắc Ninh năm 2013, một trong những yếu tố quan tâm đặc biệt là đô thị và công nghiệp. Về công nghiệp, QHXD vùng tỉnh đã định hướng hình thành 16 KCN tập trung trong toàn tỉnh, với diện tích gần 6.400ha phân bố trên các địa bàn của các huyện, thị xã TP thuộc tỉnh, đảm bảo định hướng phát triển tỉnh công nghiệp theo hướng hiện đại và công nghiệp sạch, công nghiệp công nghệ cao.
Hiện nay 9/16 KCN đã đi vào hoạt động. Trong đó có những KCN rất thành công như VSIP, Yên Phong… Các KCN này đã và đang thu hút được những nhà đầu tư nước ngoài lớn như Samsung (đầu tư hơn 10 tỷ USD), mang lại giá trị xuất khẩu rất lớn cho tỉnh Bắc Ninh và quốc gia.
Đóng góp rất lớn vào thành công của các KCN này là QHXD đặt vị trí KCN, kết nối hạ tầng không gian, đất đai, cũng như khả năng cung cấp nguồn nhân lực và các đô thị dịch vụ cho KCN đó. Phát triển công nghiệp mà đặt sai vị trí KCN thì KCN đó sẽ không thu hút được đầu tư. Như vậy vai trò của QHXD vùng tỉnh, các QH chung đô thị có ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển KT-XH.
QHXD vùng tỉnh tổ chức không gian vật thể, cụ thể là các đô thị, công nghiệp, các khu vực phát triển nông thôn, khu vực phát triển khu chức năng đặc thù, hạ tầng giao thông, công trình hạ tầng kỹ thuật. Đồ án QHXD vùng tỉnh có trí tuệ của cả 1 tập thể rất nhiều nhà khoa học, các cấp lãnh đạo từ tỉnh ủy, HĐND, UBND, các sở ngành và được lấy ý kiến đóng góp cộng đồng nhân dân, đảm bảo được định hướng phát triển lâu dài, bền vững của tỉnh.
Mới đây nhất, ngày 17/9/2018, tại Quyết định 1369/QĐ-TTg, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt đồ án Điều chỉnh QHXD vùng tỉnh Bắc Ninh đến năm 2035 tầm nhìn đến 2050, trong đó có định hướng mở rộng đô thị loại I TP Bắc Ninh để đạt tiêu chuẩn đô thị loại I trực thuộc Trung ương và Bắc Ninh trở TP trực thuộc Trung ương; Điều chỉnh quy mô của đô thị lõi, từ phạm vi địa giới hành chính 3 huyện, thị xã, TP trước đây lên 5 huyện, thị xã, TP, với quy mô dân số dự kiến đến năm 2035 là khoảng 1,39 triệu dân, tổng diện tích khoảng 490km2.
Đồ án điều chỉnh QHXD vùng tỉnh lần này sẽ là tiền đề quan trọng để phấn đấu xây dựng tỉnh Bắc Ninh để trở thành TP trực thuộc Trung ương vào năm 2022, theo hướng hiện đại, văn hóa, sinh thái, tri thức và đô thị thông minh.