(Xây dựng) – Bộ Xây dựng đã có Văn bản gửi Ban Thường trực Ủy ban Trung ương Mặt Trận Tổ quốc Việt Nam về việc trả lời kiến nghị của Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
Ảnh minh họa. (Nguồn: Cafef)
Trước đó, Bộ Xây dựng nhận được Văn bản số 5547/MTTW-BTT ngày 29/9/2018 của Ban Thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đề nghị thông báo kết quả thực hiện các nội dung kiến nghị của Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tại kỳ họp thứ năm, Quốc hội khóa XIV. Nội dung kiến nghị như sau:
Cử tri và Nhân dân cho rằng, những dự án đầu tư khu chung cư, nhà cao tầng có quy mô lớn đã và đang triển khai ở khu vực trung tâm các thành phố lớn là nguyên nhân chính làm gia tăng mật độ dân cư, quá tải hạ tầng, gây tắc đường, ngập úng, ảnh hưởng nặng nề đến sinh hoạt, cuộc sống, sức khỏe của người dân và ô nhiễm môi trường. Đề nghị Chính phủ chỉ đạo chính quyền các tỉnh, thành phố tiến hành rà soát, điều chỉnh quy hoạch phù hợp, quản lý chặt chẽ việc cấp phép xây dựng, giám sát việc thực hiện các dự án, công trình xây dựng, xử lý nghiêm đối với các trường hợp chung cư xây dựng sai phép, sai quy hoạch, tránh tình trạng “việc đã rồi” mới giải quyết, khắc phục hậu quả.
Tại văn bản phúc đáp, Bộ Xây dựng trả lời như sau:
Về các tồn tại, bất cập trong quản lý quy hoạch, phát triển đô thị hiện nay
Bên cạnh những kết quả rất quan trọng đã đạt được trong công tác quy hoạch, phát triển đô thị, qua công tác theo dõi tình hình và kết quả kiểm tra theo chỉ đạo của Chính phủ tại các Nghị quyết số 103/NQ-CP ngày 05/12/2016 và Nghị quyết số 01/NQ-CP ngày 01/01/2017 (Bộ Xây dựng đã chủ trì, phối hợp với UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tổ chức kiểm tra công tác quản lý quy hoạch đô thị, nhất là việc quy hoạch, cấp phép xây dựng tại các khu đô thị mới, khu chung cư cao tầng; đã báo cáo Thủ tướng Chính phủ tại Văn bản số 91/BC-BXD ngày 20/11/2017), Bộ Xây dựng nhận thấy một số tồn tại hạn chế, trong đó có nội dung như cử tri và nhân dân phản ánh.
Cụ thể, việc cho phép đầu tư xây dựng một số khu chung cư, công trình cao tầng trong nội thành chưa tuân thủ đúng theo định hướng quy hoạch chung được duyệt và chủ trương di dời, sử dụng quỹ đất sau khi di dời các cơ sở sản xuất ra khỏi nội đô thành phố. Quy hoạch chi tiết một số dự án đầu tư xây dựng còn chưa phù hợp hoặc có thay đổi so với quy hoạch phân khu về mạng lưới và chỉ tiêu đất giao thông, cơ cấu và chỉ tiêu sử dụng đất như tăng hệ số sử dụng đất, mật độ xây dựng, tầng cao tối đa.
Ngoài ra, việc điều chỉnh quy hoạch, nhất là điều chỉnh cục bộ quy hoạch chung, điều chỉnh quy hoạch chi tiết còn tùy tiện, thường có xu hướng tăng tầng cao, mật độ xây dựng và hệ số sử dụng đất; giảm diện tích đất cây xanh công cộng, đất công trình hạ tầng kỹ thuật và thường diễn ra tại các thành phố lớn, có sức hấp dẫn và thu hút đầu tư cao. Đối với khu đô thị mới và chung cư, số liệu kiểm tra cho thấy có khoảng 50% số dự án đã được điều chỉnh quy hoạch chi tiết (trong số đó có khoảng 30% được điều chỉnh 2 – 3 lần). Nội dung điều chỉnh quy hoạch chủ yếu là tăng số tầng cao, mật độ xây dựng, hệ số sử dụng đất (dẫn tới gia tăng dân số), thay đổi công năng (văn phòng cho thuê sang nhà ở cho thuê, nhà ở để bán)… gây phá vỡ định hướng không gian tổng thể được đã phê duyệt.
Bên cạnh đó, việc lấy ý kiến cộng đồng dân cư về lập, điều chỉnh nội dung quy hoạch đô thị còn mang tính hình thức, chưa đúng đối tượng, chưa tổng hợp, giải trình đầy đủ, thấu đáo các nội dung góp ý của cộng đồng dân cư, chưa đảm bảo sự hài hòa lợi ích giữa nhà nước, chủ đầu tư và cộng đồng. Việc kiểm tra, giám sát thực hiện quy hoạch và đầu tư xây dựng chưa được thực hiện thường xuyên.
Không chỉ vậy, còn một số dự án đầu tư xây dựng không thực hiện đúng theo hồ sơ thiết kế đã được cơ quan quản lý nhà nước thẩm tra, thẩm định và giấy phép xây dựng được cấp.
Nguyên nhân những tồn tại trong quản lý, quy hoạch đô thị
Phải kể đến hệ thống hạ tầng kỹ thuật khung của toàn đô thị và từng khu vực chưa được xây dựng đầy đủ, chưa đồng bộ, thiếu tính kết nối. Một số nội dung trong Quy chuẩn về quy hoạch xây dựng không còn phù hợp nhưng chưa được sửa đổi, bổ sung, ảnh hưởng đến việc thẩm định quy hoạch và thiết kế cơ sở của dự án đầu tư xây dựng. Trong quá trình thẩm định dự án đầu tư xây dựng, chưa xem xét đầy đủ sự phù hợp của quy hoạch chi tiết dự án với quy hoạch phân khu, quy hoạch chung đô thị đã được cấp có thẩm quyển phê duyệt.
Hơn thế, một số Chủ đầu tư công trình đã không tuân thủ đúng Giấy phép xây dựng được cấp, ý thức chấp hành pháp luật còn hạn chế.
Cuối cùng, công tác quản lý nhà nước về xây dựng (trong đó có việc xây dựng và quản lý hoạt động xây dựng theo quy hoạch xây dựng) đã được phân cấp cho cơ quan chuyên môn tại địa phương song một số cơ quan chức năng có trách nhiệm quản lý trật tự xây dựng trên địa bàn theo quy định của pháp luật chưa thực hiện tốt chức trách đối với một số công trình, không cương quyết và không áp dụng kịp thời các biện pháp hữu hiệu khi Chủ đầu tư thực hiện không đúng giấy phép xây dựng, vi phạm quy định về hoạt động xây dựng.
Những biện pháp để khắc phục những tồn tại, bất cập trong công tác quản lý quy hoạch xây dựng, quản lý trật tự xây dựng ở đô thị
Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã và đang chỉ đạo thực hiện một số nhóm giải pháp như: Tiếp tục hoàn thiện thể chế, quy định pháp luật về công tác quy hoạch, quản lý đầu tư phát triển đô thị theo quy hoạch và có kế hoạch. Hiện nay, Bộ Xây dựng đang xây dựng dự án Luật Quản lý phát triển đô thị để báo cáo Chính phủ trình Quốc hội; Xây dựng Đề án đổi mới lý luận, phương pháp quy hoạch, phát triển đô thị; Bổ sung, điều chỉnh quy chuẩn, tiêu chuẩn liên quan đến quy hoạch và nhà ở.
Nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về xây dựng, phát triển đô thị: Chính quyền các địa phương phải rà soát, củng cố, kiện toàn đội ngũ cán bộ công chức ngành xây dựng; thực hiện đầy đủ, nghiêm túc chức năng quản lý nhà nước về xây dựng theo quy định pháp luật. Tăng cường sự phối hợp chặt chẽ giữa Bộ Xây dựng với các Bộ, ngành, cơ quan Trung ương, giữa các Bộ với chính quyền địa phương trong việc tổ chức thực hiện, quản lý xây dựng theo quy hoạch. Phối hợp chặt chẽ với UBND các thành phố Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh trong việc tổ chức thực hiện Quy hoạch xây dựng vùng Thủ đô Hà Nội, Quy hoạch xây dựng vùng thành phố Hồ Chí Minh nhằm tăng cường liên kết không gian vùng, chia sẻ chức năng giữa các đô thị trong vùng, tạo động lực, sức hấp dẫn cho các đô thị vệ tinh, khai thác tiềm năng đô thị trung tâm nhằm giảm áp lực gia tăng dân số, giảm quá tải hạ tầng tại đô thị lớn.
Đồng thời, Bộ Xây dựng, các địa phương tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm các vi phạm: tổ chức kiểm tra công tác quản lý quy hoạch đô thị, nhất là việc quy hoạch, cấp phép xây dựng tại các khu đô thị mới, khu chung cư cao tầng tại các thành phố lớn, kịp thời phát hiện những vi phạm, bất cập để ngăn ngừa và xử lý nghiêm các sai phạm trong hoạt động xây dựng. Tập trung và nâng cao hiệu quả công tác thanh tra chuyên ngành xây dựng .
Đáng chú ý, Bộ Xây dựng đã trình Thủ tướng Chính phủ đang xem xét ban hành các chỉ thị về tăng cường công tác quy hoạch xây dựng, quản lý phát triển đô thị theo quy hoạch được duyệt và tăng cường công tác quản lý trật tự xây dựng đô thị.
Theo đó, đã xác định các nhiệm vụ, giải pháp rất cụ thể mà các Bộ, ngành, địa phương và các cơ quan có liên quan phải tập trung triển khai thực hiện, như: Triển khai lập, thẩm định, phê duyệt các quy hoạch đô thị (chung, phân khu, chi tiết), quy hoạch chuyên ngành hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội đô thị đảm bảo sự đồng bộ trong việc quản lý sử dụng đất, mở rộng phát triển không gian đô thị và hạ tầng kỹ thuật, xã hội; Rà soát quy hoạch, kịp thời điều chỉnh hoặc hủy bỏ quy hoạch đã quá thời hạn và không có tính khả thi;
Cần xây dựng kế hoạch thực hiện quy hoạch, công khai quy hoạch; kế hoạch đầu tư trung hạn và hàng năm, trong đó có lĩnh vực đầu tư phát triển đô thị, hạ tầng đô thị. Xây dựng chương trình đô thị, khu vực phát triển đô thị và kiểm soát chặt chẽ tốc độ, chất lượng phát triển đô thị. Cụ thể hóa các quy định các văn bản pháp luật phù hợp với điều kiện đặc thù của địa phương trong việc tham gia của cộng đồng dân cư; việc giám sát của người dân và các tổ chức chính trị xã hội ở địa phương; phố biến và tuyên truyền sự tham gia của người dân trong quá trình thực hiện quy hoạch. Kiểm tra, thanh tra kịp thời xử lý các vi phạm trong việc thực hiện quy hoạch.