Thú vui rong ruổi

Ông Lý Việt Cường, giám đốc công ty NP Tour trực tiếp dẫn đoàn caravan từ Việt Nam đi Tây Tạng và về. Ảnh: Phan Quang.

“Chuyến đi để đời,” bà Nguyễn Hoa nói ngắn gọn và dừng lại một lúc, đợi cho cảm xúc lắng dịu trước khi tiếp tục kể về chuyến lái xe hơn 13 ngàn cây số từ TP.HCM đi Tây Tạng và trở về. Hơn một năm sau, người phụ nữ ngoài 40 tuổi ấy vẫn có cảm giác mạnh về hành trình 38 ngày ôm vô lăng từ Việt Nam, qua Lào, Trung Quốc tới Tây Tạng, Everest Base Camp và trở về. “Sướng có, khổ có, đường chạy băng băng hơn 100 cây số/giờ có, bò như rùa cả trăm cây số cũng có,” bà Hoa kể.

Đoàn xe mà gia đình bà Hoa tham gia không phải là đoàn đầu tiên từ Việt Nam sang Tây Tạng, song là đoàn nhiều xe nhất từ trước đến này. Trong khi hai đoàn trước gồm năm, bảy xe, đoàn xe do NP Tour tổ chức lên tới 11 xe, chưa kể xe dẫn đường. Ông Lý Việt Cường, giám đốc công ty NP Tour cho biết: “Loại hình này gần đây được khách chú ý nhiều nhờ những trải nghiệm độc đáo, khó quên.” 20 năm làm tour chuyên nghiệp, NP Tour trong bảy năm trở lại đây được biết đến nhiều qua các tour caravan trong và ngoài nước.

Trong năm 2016, tổng thu từ du lịch là 400 ngàn tỉ đồng, theo số liệu của tổng cục Du lịch Việt Nam. Lượng khách quốc tế đến Việt Nam bằng đường bộ 1,46 triệu khách. Không có số liệu cụ thể về khách caravan đến Việt Nam và khách trong nước ra nước ngoài. Ông Cường cho rằng, cơ cấu khách caravan trong tổng lượng khách du lịch không quá lớn. “Trong tương lai nhu cầu về loại hình này sẽ tăng dần,” ông Cường quả quyết nói. Tour caravan, theo ông Cường, bên cạnh nghĩa là đoàn xe cùng đi với nhau, phải kèm thêm hai nghĩa quan trọng: Cùng chia sẻ gian khó trên đường đi để cùng tới đích. Caravan theo Wikipedia có nguồn gốc từ vùng Vịnh với các thương buôn cùng lạc đà thồ hàng đi thành đoàn băng qua sa mạc. Từ khi các cỗ máy hơi nước ra đời, nghĩa của từ này trong từ điển Merriam – Webster bên cạnh nghĩa gốc là đoàn hay nhóm người cùng đi, còn có thêm nghĩa đoàn xe đi cùng nhau. Loại hình du lịch này trong 10 năm trở lại đây bắt đầu phát triển, khi thu nhập người dân được nâng lên, người có khả năng sở hữu xe hơi cũng tăng lên.

Thu nhập bình quân đầu người ở Việt Nam tính đến tháng 10.2017, theo số liệu thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc trình bày trước Quốc hội, đạt 2.400 đô la Mỹ. Ước tính của các doanh nghiệp lắp ráp xe hơi cho thấy, lượng xe hơi tiêu thụ sẽ tăng đáng kể sau khi thu nhập đầu người đạt mức 2.200 đô la Mỹ. Thống kê của hiệp hội Lắp ráp xe hơi trong nước, riêng năm 2016, lượng xe tiêu thụ của cả nước là trên 300 ngàn chiếc. Trong đó, xe du lịch là 180 ngàn chiếc. Chỉ cần 5% trong tổng số hai triệu xe hơi do người Việt sở hữu tham gia caravan, mỗi năm có khoảng 100 ngàn xe tham gia.

Thông thường, mỗi xe tham gia tour thường từ hai người trở lên, theo tính toán của NP Tour. “Khách caravan thường chi cao hơn so với tour thông thường,” ông Cường chia sẻ. Chi tiêu bình quân ngoài tour của khách du lịch đường bộ trong nước năm 2013, theo số liệu từ tổng cục Du lịch là một triệu đồng/ngày. Còn đi các nước trong khu vực, khách Việt Nam chi tiêu ngoài tour mỗi ngày từ 144 đô la Mỹ với Campuchia, Thái Lan, có khi lên tới hơn 400 đô la Mỹ, với thị trường Singapore.

Caravan bằng xe hơi bắt đầu rộ lên ở Việt Nam từ năm 2006, với sự có mặt của các công ty du lịch tên tuổi. Bên cạnh các tour trong nước, đoàn caravan mang biển số Việt Nam xuất hiện trên các cung đường của các nước trong vùng như Lào, Campuchia, Thái Lan. Các đoàn caravan nước ngoài cũng thử nghiệm khám phá Việt Nam. Năm 2007, 38 xe của đoàn caravan Malaysia đầu tiên đến Đà Nẵng, sau khi trải qua cung đường qua Thái Lan, Lào. NP Tour của ông Cường mở tour caravan từ năm 2009, muộn ba năm so với các doanh nghiệp cùng ngành, với các chuyến caravan từ 3 – 4 ngày đi Đà Lạt, Phan Thiết, Nha Trang. Mở tour ở thời điểm thị trường bắt đầu sàng lọc các doanh nghiệp tổ chức, ông Cường nhờ kinh nghiệm lăn lộn với các nhóm chơi xe trên các diễn đàn nên phần nào hiểu được nhu cầu của người tham gia tour caravan. “Họ có cá tính riêng khá mạnh, đam mê khám phá cái mới nên mỗi chuyến đi phải đáp ứng nhu cầu này ít nhất một lần,” ông Cường nói. “Quan trọng nhất là tinh thần đồng đội, cùng tiến, cùng lùi.”

  Con đèo 99 tầng cua trước khi vào Everest Base Camp (EBC). Ảnh: tư liệu

Cách thức “cùng tiến, cùng lùi” như vậy đồng nghĩa với việc khi có chuyện phát sinh trên đường, thường là liên quan đến hỏng hóc xe cộ, cả đoàn phải dừng lại cùng giải quyết. “Ban đầu khách phản ứng nhiều, nhưng ban tổ chức đoàn phải giải thích rằng ‘một ngày nào đó anh gặp phải tình trạng đó, anh em không ở lại chờ, anh sẽ phản ứng thế nào,’” ông Cường nói. Chuyện phát sinh trên đường là điều khó tránh, nhất là với các chuyến du lịch dài ngày, cho dù chuẩn bị kỹ lưỡng đến đâu. Bà Nguyễn Hoa nhớ rõ lần nằm đèo gần ba tiếng của cả đoàn trong đoạn từ Vang Vieng lên Luang Phrabang, Lào khi một xe trong đoàn bị bể bánh. Trước chuyến đi, ban tổ chức yêu cầu các xe đều phải có bánh dự phòng, có cùng kích cỡ với bánh chính. Chủ xe BMW X1 tuy có mua bánh dự phòng cùng kích cỡ, nhưng lại của X3 nên không thể lắp vào được. “Anh chị chủ xe có cảm giác áy náy như thể mình là gánh nặng của đoàn,” bà Hoa kể lại. Ba tiếng ngồi đợi giữa đèo trôi nhanh khi cả đoàn cùng đợi, nói chuyện vui. “Đi đoàn phải chia sẻ, cảm thông. Hôm nay là xe người khác, biết đâu ngày mai là xe của mình,” bà Hoa nói.

Tuy tham gia sau, NP Tour tạo được dấu ấn qua sự năng động, nhanh nhạy trong tổ chức ba sự kiện caravan lớn. Tháng 10.2010, họ kết hợp với hội Doanh nhân TP.HCM để làm tour từ Nam ra Bắc dự 1.000 năm Thăng Long. Tháng 11.2011, nhân đợt vận động nhắn tin bình chọn Việt Nam nằm trong bảy kỳ quan thế giới mới, họ tổ chức tour caravan đến các điểm du lịch, kết hợp với tổ chức địa phương để cùng nhắn tin bình chọn. Tháng 12.2012, đoàn 30 xe trong tour Sắc màu cuộc sống từ TP.HCM ra Phú Quốc, ở lại một đêm trên đảo nhỏ.

Do nhu cầu khám phá, trải nghiệm trên đường của khách tham gia tour, nên các nhà tổ chức tour caravan không chỉ phát triển các tour trong nước, mà còn phải tổ chức các tour đường dài ở nước ngoài. Các đoàn xe caravan cắm cờ Việt Nam bon bon trên các tuyến đường của Lào, Campuchia, Thái Lan, qua Myanmar, lên Tây Tạng hay lái xe xuyên nước Mỹ. Hai chuyến tour đầu tiên lên Tây Tạng từ các hội chơi xe như Otosaigon.com và hội xe Mercedes.

Tổ chức tour caravan ở nước ngoài đòi hỏi nhà tổ chức phải giàu kinh nghiệm, chọn lọc khách hàng phù hợp. Từng có tour đi về, các chủ xe không nhìn mặt nhau. Bà Hoa kể: “Khi mở tour đi Tây Tạng, ban tổ chức yêu cầu khách đăng ký phải từng đi tour với họ. Làm như vậy, họ tránh được mâu thuẫn phát sinh khi đi đường dài.” Tổ chức tốt, chu đáo, nhưng các nhà tour vẫn luôn lo lắng về các chuyện phát sinh trên đường. Đó có thể là yêu cầu từ chủ xe, cũng có khi từ trở ngại đường sá, thời tiết. Ông Cường nhớ mãi chuyến đi “Trung Hoa Cẩm Tú” cách Cửu Trại Câu 60 cây số nhưng phải quay về vì kẹt đường do đá lở. “Gần trưa, quãng đường không xa, cảnh sát địa phương báo phải chờ khoảng một tiếng, cảm giác không an tâm lắm tôi vẫn quyết định quay về, dù một số thành viên trong đoàn cự nự,” ông Cường kể.

 Điểm nghỉ chân cách EBC 5km. – Ảnh: tư liệu

Đoàn gần 30 chiếc vừa xuống đèo “thì nghe báo sạt lở núi, xe kẹt lại bị chặn cả hai đầu.” Trong cơ cấu doanh thu của NP Tour, caravan chiếm khoảng 10%. Bù lại, khách quen là chính. “Tôi thấy có những anh chị đăng ký tour quanh năm với NP,” bà Hoa cho biết. Loại hình “kén khách” này như lời ông Cường nói, cũng “kén luôn nhà tổ chức” như lời bà Hoa. “Kén khách là vì khách phải yêu thích lái xe, thích sự trải nghiệm trên đường, bên cạnh trải nghiệm tại điểm đến và đoàn phải có sự hòa hợp, thông hiểu,” bà Hoa giải thích. Còn “kén” nhà tổ chức là vì “khách đòi hỏi cao, bài bản, chuyên nghiệp,” như lời ông Cường cho biết. “Chẳng hạn, hướng dẫn viên phải có kỹ năng, kinh nghiệm mới có thể cảm nhận được đòi hỏi chỉ qua giọng nói trên bộ đàm của khách trong đoàn,” ông Cường dẫn chứng. “Caravan là tour không có tướng, chỉ có những người bạn,” ông Cường đúc kết kinh nghiệm.

Đánh giá thị trường còn nhiều tiềm năng tăng trưởng, ông Cường cho rằng, dù mở cửa, nước ngoài cũng phải dựa vào các nhà tour địa phương để cùng tổ chức. “Bản thân NP Tour cũng phải dựa vào các nhà tổ chức địa phương khi ra nước ngoài,” ông nói. Đầu năm nay, đoàn du lịch Thái Lan đến Việt Nam để tìm cơ hội hợp tác tổ chức tour caravan trong khu vực. Tiềm năng thị trường cũng được các nhà tour trong nước nhìn ra. Viettravel mới công bố thành lập trung tâm Caravan để khai thác thị trường. Thăng Long tour ở Hà Nội cũng đang chào tour dài ngày đi Tây Tạng.

Để tạo sân chơi cho người yêu thích trải nghiệm sau tay lái, ông Cường cũng lập ra diễn đàn caravanvn.com để mọi người tham gia sinh hoạt. “Họ tổ chức dạng ‘we care, we share’ – nghĩa là chi phí chia đều, đặt phòng qua NP Tour để có giá ưu đãi nhất, nên chi phí khá hợp lý,” bà Hoa nói. Cách tổ chức như vậy cũng giúp nhà tổ chức có thể sắp xếp được các tour của những người có nhiều điểm tương đồng. Bởi “đích đến đôi khi không quan trọng, quan trọng lại là những nỗi buồn hay niềm vui trên đường, và tình cảm những người bạn đem đến cho mình,” một người tham gia tour Tây Tạng viết.