Nhiều doanh nghiệp thủy sản ghi nhận được kết quả kinh doanh khả quan trong khi lợi nhuận của không ít cái tên lại thụt lùi do chi phí tăng cao trong năm 2021.
Năm 2021 là một năm đầy khó khăn đối với ngành thủy sản do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19, đặc biệt trong giai đoạn quý 3 khi hoạt động sản xuất và xuất khẩu đều tụt dốc vì các biện pháp hạn chế và giãn cách xã hội để phòng chống dịch. Tuy nhiên, sau khi nới lỏng giãn cách, xuất khẩu thủy sản đã nhanh chóng hồi phục và tăng mạnh vào quý cuối năm.
Theo báo cáo của Tổng cục Thủy sản, kim ngạch xuất khẩu thủy sản năm 2021 ước đạt 8,89 tỷ USD, tăng 5,7% so với cùng kỳ năm 2020. Các mặt hàng thủy sản xuất khẩu chủ lực của Việt Nam vẫn là tôm chiếm tới 43,87%, cá tra chiếm 17,32%.
Dù gặp nhiều khó khăn nhưng nhiều doanh nghiệp thủy sản vẫn ghi nhận được kết quả kinh doanh khả quan, thậm chí tăng trưởng mạnh. Mặt khác, lợi nhuận của không ít doanh nghiệp lại thụt lùi do chi phí tăng cao trong năm 2021.
 |
Quý 4/2021, Vĩnh Hoàn (mã VHC) ghi nhận doanh thu đạt 2.693 tỷ đồng, tăng 39% so với cùng kỳ năm 2020 nhờ thị trường xuất khẩu đều phục hồi mạnh vào cuối năm, đặc biệt là Mỹ. Doanh thu xuất khẩu sang Mỹ đạt hơn 1.200 tỷ đồng, tăng 91% so với cùng kỳ năm trước. Lợi nhuận sau thuế tăng đến 171% lên mức 455 tỷ đồng, cao nhất kể từ quý 3/2018.
Lũy kế cả năm 2021, doanh nghiệp đầu ngành cá tra ghi nhận doanh thu 9.054 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế đạt 1.110 tỷ đồng,lần lượt tăng trưởng 29% và hơn 54% so với năm trước đó.
Tương tự, Thực phẩm Sao Ta (mã FMC) cũng ghi nhận tăng trưởng cả về doanh thu và lợi nhuận trong quý cuối năm ngoái. Theo đó, doanh thu quý 4/2021 đạt hơn 1.400 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế hơn 110 tỷ đồng, lần lượt tăng 19% và 74% so với cùng kỳ. Nhờ thu hoạch tôm tự nuôi làm hạ giá thành sản phẩm, biên lãi gộp được cải thiện qua đó góp phần tăng lợi nhuận.
Tính chung cả năm 2021, FMC ghi nhận doanh thu đạt mức kỷ lục gần 5.200 tỷ đồng, tăng 17% so với cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế cũng tăng 27% lên 287 tỷ đồng, cao nhất kể từ khi hoạt động.
Camimex Group (mã CMX) cũng ghi nhận doanh thu quý 4/2021 tăng gấp 2,5 lần cùng kỳ lên mức 758 tỷ đồng. Lãi ròng cũng tăng 24% so với cùng kỳ, đạt 24 tỷ đồng. Lũy kế cả năm 2021, Camimex đạt 2.190 tỷ đồng doanh thu và 83 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế gần, lần lượt tăng 54% và 38% so với năm trước.
Trong quý 4/2021, Thủy sản Nam Việt (Navico – mã ANV) ghi nhận doanh thu thuần đạt 1.058 tỷ đồng, tăng 13% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, các chi phí phát sinh trong kỳ (đặc biệt là lãi vay và chi phí vận chuyển) tăng cao đồng thời lãi khác giảm mạnh đã khiến lợi nhuận sau thuế giảm 39% so với cùng kỳ xuống mức 53 tỷ đồng.
Luỹ kế cả năm 2021, ANV ghi nhận doanh thu thuần đạt 3.494 tỷ đồng, tăng nhẹ so với cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế thu về gần 128 tỷ đồng, giảm gần 37% so với năm 2020. Với kết quả đạt được, công ty mới thực hiện được 60% mục tiêu lợi nhuận cả năm đề ra.
“Vua tôm” Minh Phú (mã MPC) cũng gặp khó khăn trong quản lý chi phí dẫn đến lợi nhuận sau thuế trên BCTC công ty mẹ quý 4/2021 giảm hơn 11% xuống 122,6 tỷ đồng dù doanh thu tăng gần 8% so với cùng kỳ lên mức 2.931 tỷ đồng. MPC cho biết, chi phí tàu tăng cao và không nhận cổ tức từ các công ty con là nguyên nhân chủ yếu kéo lùi lợi nhuận.
Tính chung cả năm 2021, MPC ghi nhận doanh thu đạt 10.141 tỷ đồng và lãi ròng 532,5 tỷ đồng, lần lượt tăng 8,6% và giảm 2,6% so với cùng kỳ. Không những lợi nhuận giảm, dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh năm 2021 của MPC còn âm 132,5 tỷ đồng trong khi cùng kỳ dương hơn 229 tỷ đồng.
Bết bát hơn, Thủy sản Bạc Liêu (mã BLF) thậm chí còn lỗ ròng hơn 7 tỷ đồng trong năm 2021, con số tệ nhất sau gần 14 năm niêm yết trên sàn. Riêng trong quý 4, lợi nhuận sau thuế của doanh nghiệp thủy sản này đã giảm gần 48% xuống còn 309 triệu đồng.
RỘNG CỬA XUẤT KHẨU NHỜ CÁC FTA
Nhận định về triển vọng năm 2022, Chứng khoán VCBS cho rằng, ngành thủy sản còn có tiềm năng lớn từ các FTA mới như EVFTA và CPTPP. EU là thị trường xuất khẩu thủy sản lớn thứ 3 của Việt Nam, sau Mỹ và Nhật Bản, chiếm trên 17-18% trong tổng giá trị xuất khẩu thủy sản của Việt Nam. Trong đó riêng sản phẩm tôm, EU chiếm 22% tỷ trọng, cá tra chiếm 11%, các mặt hàng hải sản chiếm 30-35%.
Theo Hiệp định EVFTA, có khoảng 220 số dòng thuế các sản phẩm thủy sản có thuế suất cơ sở 0-22%; trong đó phần lớn thuế cao từ 6-22% được về 0% ngay khi Hiệp định có hiệu lực, số dòng thuế còn lại sẽ được cắt giảm về 0% theo lộ trình 3-7 năm.
Bên cạnh đó, Hiệp định RCEP có hiệu lực từ ngày 1/1/2022 cũng được kỳ vọng tạo cú hích cho xuất khẩu thuỷ sản, đặc biệt là tại các thị trường Nhật bản, Hàn quốc, Australia…
SSI Research cũng kỳ vọng nhu cầu phục hồi tại châu Âu và Trung Quốc sẽ mạnh hơn do 2 năm liên tiếp ở mức thấp, nhờ tác động của Hiệp định EVFTA và nới lỏng hạn chế thủy sản tại các cảng của Trung Quốc. Theo đó, nhu cầu phục hồi sẽ hỗ trợ giá bán bình quân tiếp tục xu hướng tăng.
Tuy nhiên, theo quan sát của SSI Research, giá cá nguyên liệu đã tăng 13% so với cùng kỳ và 8% so với quý trước trong quý 4/2021 do nguồn cung thiếu hụt do diện tích nuôi giảm khi áp dụng các biện pháp giãn cách xã hội trong quý 3/2021.
Theo VASEP, diện tích nuôi cá tra giảm 30-50% so với cùng kỳ, dẫn đến tình trạng thiếu hụt nguồn cung tạm thời trong quý 1/2022. Điều này sẽ làm tăng thêm chi phí cho cá nguyên liệu và có thể làm giảm biên lợi nhuận của các doanh nghiệp sản xuất trong quý 1/2022 vì rất khó để chuyển hoàn toàn sang giá bán bình quân. Do chu kỳ nuôi cá tra là 6 tháng và giá cá nguyên liệu đã tăng nên tình trạng thiếu hụt nguồn cung sẽ giảm dần trong quý 2/2022.
Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) cũng nhận định, chi phí cước tàu hạ nhiệt sẽ là yếu tố tích cực cải thiện lợi nhuận của các doanh nghiệp thủy sản và đẩy nhanh xuất khẩu sang các thị trường có chi phí vận chuyển cao như châu Âu. Theo World Composite Index, chi phí vận tải hàng hóa bắt đầu giảm vào tháng 11/2021 sau khi đạt đỉnh trong tháng 9 và tháng 10/2021.
Ngoài ra, khi giá cước cao trở nên có thể chấp nhận được ở “mức bình thường mới”, các doanh nghiệp đầu ngành có nhiều kinh nghiệm làm việc với các hãng tàu, sẽ có thêm năng lực đàm phán để giảm chi phí logistics bằng cách chuyển hợp đồng từ CIF sang FOB (người mua trả chi phí vận chuyển).