Nghị định số 116/2017 Quy định điều kiện sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu và kinh doanh dịch vụ bảo hành, bảo dưỡng ô tô được Chính phủ ban hành vào ngày 17/10 vừa qua nhằm cụ thể hóa quy định của Luật Đầu tư về ngành nghề kinh doanh có điều kiện gồm “sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu ô tô” và “bảo hành, bảo dưỡng ô tô”; đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người tiêu dùng và an toàn môi trường; bảo đảm nghĩa vụ, trách nhiệm của các nhà sản xuất, nhập khẩu trong việc bảo hành, triệu hồi sản phẩm bị lỗi kỹ thuật và thu hồi sản phẩm thải bỏ; thiết lập cơ chế hợp lý và có hiệu quả để hạn chế tối đa các sản phẩm kém chất lượng tham gia lưu thông trên thị trường.
Ngoài ra, một mục tiêu khác là nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, hạn chế các hành vi gian lận thương mại, tạo môi trường cạnh tranh minh bạch, lành mạnh; khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư dài hạn, tạo ra sản lượng đủ lớn nhằm tăng dung lượng thị trường cho ngành công nghiệp ô tô nội địa, hướng tới mục tiêu nâng cao hàm lượng giá trị gia tăng sản xuất trong nước đối với ô tô phù hợp với mục tiêu tỷ lệ nội địa hóa đặt ra trong Chiến lược, Quy hoạch ngành công nghiệp ô tô.
Nhiều chuyên gia cũng như doanh nghiệp đánh giá Chính phủ đã tỏ rõ quyết tâm cùng doanh nghiệp hành động để đưa ra những chính sách ổn định, nhất quán và dài hạn trong ngành công nghiệp ô tô, đồng thời thực hiện mục tiêu phát triển ngành công nghiệp ô tô trở thành ngành kinh tế chủ lực, góp phần tăng trưởng kinh tế của đất nước, đáp ứng nhu cầu của người dân, hướng đến xuất khẩu.
Nêu ý kiến về Nghị định 116, THACO cho hay, doanh nghiệp này hoàn toàn đồng thuận với các quy định được nêu trong Nghị định và mong muốn cùng với Chính phủ phát triển ngành sản xuất ô tô trong nước thành ngành kinh tế chủ lực và hướng đến xuất khẩu ô tô theo Chiến lược phát triển ngành công nghiệp ô tô Việt Nam đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2035 của Chính phủ.
Phân tích cụ thể, đại diện doanh nghiệp ô tô lớn này cho rằng, doanh nghiệp cung cấp Giấy chứng nhận chất lượng kiểu loại ô tô nhập khẩu khi làm thủ tục kiểm tra chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường đối với xe ô tô chưa qua sử dụng là cơ sở để chứng minh chất lượng của ô tô nhập khẩu, là một trong các căn cứ để cơ quan kiểm tra chất lượng tiến hành kiểm tra và chứng nhận về chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường theo quy định hiện hành, hạn chế ô tô kém chất lượng từ nước ngoài, bảo vệ người tiêu dùng và đồng thời cũng tạo sự bình đẳng với ô tô sản xuất, lắp ráp trong nước.
Về quy định mẫu ô tô đại diện cho từng kiểu loại ô tô trong lô xe nhập khẩu phải được kiểm tra, thử nghiệm về khí thải và chất lượng an toàn kỹ thuật, Tổng Giám đốc THACO Nguyễn Hùng Minh cho rằng, mỗi chiếc ô tô trước khi xuất xưởng phải được kiểm tra sự phù hợp các linh kiện (gương chiếu hậu, đèn chiếu sáng phía trước, kính an toàn, lốp, thùng nhiên liệu, vật liệu nội thất xe khách, vành hợp kim nhẹ) so với sản phẩm mẫu, kiểm tra từng ô tô trên dây chuyền thiết bị.
Nếu mỗi ô tô đó không có chứng nhận an toàn về linh kiện và đảm bảo an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường theo quy định thì sẽ không được Cơ quan có thẩm quyền cấp phiếu xuất xưởng. Trong khi đó, xe nhập khẩu chỉ thử nghiệm khí thải lần đầu tiên. Điều này dẫn đến không thể kiểm soát được chất lượng linh kiện trên xe của lô xe tiếp theo so với lô xe đầu tiên. Đồng thời, tạo sự không bình đẳng giữa xe sản xuất lắp ráp và xe nhập khẩu.
Về nội dung đường thử xe có chiều dài tối thiểu 800 m, bảo đảm yêu cầu kỹ thuật để kiểm tra được chất lượng của xe sản xuất, lắp ráp trước khi xuất xưởng, theo Tổng Giám đốc Nguyễn Hùng Minh, việc chạy thử xe sau khi được sản xuất, láp ráp là một việc rất quan trọng, đảm bảo cho xe chất lượng ổn định trước khi xuất xưởng. Nếu đường thử xe không đáp ứng được tiêu chuẩn, không bố trí được các địa hình thử theo quy định sẽ ảnh hưởng đến chất lượng của xe xuất xưởng.
“Quy định tại Nghị định này có thể sẽ giúp hạn chế các hành vi gian lận thương mại, tạo môi trường cạnh tranh minh bạch, lành mạnh và bình đẳng; đảm bảo quyền lợi hợp pháp, chính đáng cho người tiêu dùng; bảo đảm nghĩa vụ, trách nhiệm của các nhà sản xuất, nhập khẩu ô tô”, Tổng Giám đốc THACO nêu ý kiến.
Trong khi đó, mới đây, Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA) đã có 4 công văn liên tiếp trong vòng 1 tháng gửi lên Văn phòng Chính phủ và các bộ ngành kiến nghị về việc thực hiện Nghị định 116/2017 liên quan tới các quy định về nhập khẩu xe ô tô.
Theo đó, VAMA xin hoãn việc thi hành các quy định đối với việc nhập khẩu xe tại Nghị định 116 trong ít nhất 6 tháng với lý do quá trình từ khi đặt hàng, sản xuất, vận chuyển xe ô tô từ nước xuất khẩu đến Việt Nam sẽ mất một thời gian dài.
Ngoài ra, theo VAMA, mỗi doanh nghiệp nhập khẩu xe ô tô cũng cần thêm thời gian để xin giấy phép nhập khẩu xe ô tô theo yêu cầu của Nghị định 116.
VAMA cũng đề nghị sửa đổi quy định theo hướng chỉ áp dụng thử nghiệm an toàn và khí thải với lô hàng đầu tiên để lấy chứng nhận kiểu loại do Cục Đăng kiểm cấp và chấp nhận báo cáo thử nghiệp cho các lô hàng tiếp theo trong ít nhất 6 tháng như đề xuất trước đó của Bộ Công Thương hoặc trong 36 tháng giống như quy định đối với báo cáo thử nghiệm cho sản xuất xe trong nước tại Nghị định 116.
Hoài Phương