Đây là một con số khá khiêm tốn theo dữ liệu khảo sát của Kantar Worldpanel Việt Nam gần đây. Theo đó, thị trường các ngành hàng dinh dưỡng tiêu dùng nhanh cho tiêu dùng tại nhà đạt mức tăng trung bình 10% mỗi năm trong 5 năm qua và được dự đoán sẽ đạt mốc 6 tỷ đô vào năm 2020.
Thị trường đầy tiềm năng
Theo như định nghĩa Oxford, “Nutrition” hay “Dinh dưỡng” là một khái niệm rất đơn giản, là quá trình những cá thể sống nhận được nguồn thức ăn cần thiết cho việc phát triển và khỏe mạnh. Dinh dưỡng vẫn luôn được chú trọng nhưng ngày càng trở thành chủ đề “nóng” hơn trong các cuộc thảo luận ngày nay khi mà có rất nhiều vụ bê bối thực phẩm xảy ra, tỉ lệ béo phì gia tăng trên toàn cầu, và những lo ngại về sức khỏe ngày càng leo thang.
Kantar Worldpanel Việt Nam cho rằng còn nhiều cơ hội để phát triển hơn nữa đối với các doanh nghiệp thực phẩm và thức uống dinh dưỡng tại thị trường Việt Nam.
Trước tiên, những ngành hàng thực phẩm và thức uống dinh dưỡng là những ngành hàng cung cấp năng lượng và các chất dinh dưỡng như bánh quy các loại, sữa nước, sản phẩm từ sữa hoặc các ngành hàng có khả năng thay thế cho bữa ăn như bánh mềm (soft cakes), mì ăn liền, thực phẩm đóng hộp hay đã qua chế biến. Tới thời điểm hiện tại, có rất nhiều ngành hàng dinh dưỡng tăng trưởng tốt liên tục trong vòng 5 năm qua đặc biệt như sữa bột pha sẵn cho trẻ em, thức uống lúa mạch dạng nước, bánh quy, bánh mềm, sữa đậu nành và sữa chua uống.
Theo dữ liệu gần đây của Kantar Worldpanel Việt Nam, thị trường các ngành hàng dinh dưỡng tiêu dùng nhanh cho tiêu dùng tại nhà đạt mức tăng trung bình 10% mỗi năm trong 5 năm qua và được dự đoán sẽ đạt mốc 6 tỷ đô vào năm 2020. Trung bình, một hộ gia đình Việt chi hơn 3% trong tổng thu nhập mỗi tháng cho các loại thực phẩm, thức uống dinh dưỡng tiêu dùng tại nhà. Cứ mỗi năm, các hộ gia đình ở thành thị lại tăng chi thêm 10% cho ngành hàng này trong khi đó ở nông thôn, chi tiêu cho ngành hàng cũng đang tăng tốc cùng với nền giáo dục tốt hơn và có ý thức hơn đến sức khỏe. Điều này gợi lên một số câu hỏi thú vị từ các nhà sản xuất đang tìm kiếm cơ hội giành thêm thị phần trong “miếng bánh” béo bở này đó là tại sao thị trường dinh dưỡng lại tiềm năng đến vậy và làm thế nào để “nhảy vào”.
Lấy một ví dụ so sánh đơn giản giữa lượng tiêu thụ sữa nước của một hộ gia đình Việt so với Thái Lan. Trung bình 1 tháng, một hộ gia đình bình thường ở khu vực Thành thị Thái uống khoảng 13 lít sữa nước trong khi con số đó tại Việt Nam chỉ mới khoảng 7 lít đối với hộ gia đình có trẻ em. Sự chênh lệch này cũng tương tự ở rất nhiều ngành hàng dinh dưỡng khác.
Tương lai của thị trường thực phẩm và thức uống dinh dưỡng?
Việc xây dựng niềm tin người tiêu dùng là điều tối quan trọng, với hình ảnh đáng tin cậy cùng việc quản lý chất lượng sản phẩm tốt sẽ góp phần giúp doanh nghiệp chiếm được trái tim của người tiêu dùng. Tuy nhiên, tới thời điểm này, mới chỉ có 1/3 người tiêu dùng Việt tại cả thành thị và nông thôn cho rằng họ tin vào những lợi ích được quảng cáo từ sản phẩm.
Một cách giúp chiếm được niềm tin của người tiêu dùng đó là gắn kết sản phẩm với các thành phần tự nhiên và an toàn. Theo nghiên cứu, với nhu cầu cao hơn trong việc tìm kiếm các sản phẩm an toàn hơn (sản phẩm hữu cơ, không chất bảo quản, không chất độc hại và biến đổi gen), người tiêu dùng thậm chí sẵn sàng trả với mức giá cao hơn. Hiện nay, chúng ta đang nhìn thấy xu hướng hoán đổi giữa sữa tươi 100% với sữa hoàn nguyên, bánh gạo thay cho bánh quy thông thường và sản lượng tiêu thụ mì ăn liền làm từ bột gạo cũng gia tăng nhanh chóng. Có thể thấy, sản phẩm có thành phần “tự nhiên và tốt cho sức khỏe” cũng như có nguồn gốc minh bạch rõ ràng là cách hiệu quả nhất để gia tăng lượng tiêu dùng.
Vấn đề về chiều cao và cân nặng cũng được người Việt khá quan tâm. So với các nước khác trong khu vực Đông Nam Á, Việt Nam được xem là “thấp bé nhẹ cân” đặc biệt là trẻ em. Chẳng những muốn con thông minh hơn, các yếu tố về thể chất như chiều cao, cân nặng cũng là mối quan tâm chính của các bà mẹ Việt, dẫn đến việc họ có nhu cầu tìm kiếm các sản phẩm dinh dưỡng cho con cái mình.
Trong thời gian gần đây, tỷ lệ béo phì và tiểu đường tại Việt Nam đang tăng lên. Đây là lý do tại sao các sản phẩm không đường, ít béo hay ít calo bắt đầu có nhiều lượt mua hơn trước. Hiện nay, có đến 74% hộ gia đình thành thị và 65% hộ gia đình nông thôn cho rằng “ưu tiên mua các loại thức uống không hoặc ít đường” và điều này đang được phản ánh qua hành vi mua sắm của họ. Xu hướng này có thể chuyển thành cơ hội nếu các doanh nghiệp có thể tạo ra những chủng loại sản phẩm mới, tốt hơn cho sức khỏe.
Ngày nay, các sản phẩm dinh dưỡng được chào đón nhiều hơn ở tất cả các nhóm tuổi. Nó không còn là vấn đề chỉ dành riêng cho con trẻ. Vì vậy chúng ta cần phải làm mới mình và sẵn sàng tiếp cận những nhu cầu cá nhân ở những nhóm tuổi khác. Dễ dàng thấy dân số già ngày càng tăng và các sản phẩm dinh dưỡng cho nhóm tuổi này cần được chú ý. Nhóm dân số trên 50 tuổi đang tăng qua các năm và ước tính sẽ chiếm 22% tổng dân số Việt Nam vào năm 2020. Việc hỗ trợ nhóm này chăm sóc bản thân cũng như cung cấp các giải pháp cho con cháu họ thể hiện sự quan tâm, chăm lo cho họ là một chiến lược khả thi để đầu tư dài hạn. Hiện nay tại Việt Nam, các sản phẩm nhắm đến nhóm tuổi này chưa nhiều và nhu cầu đón nhận các mặt hàng đa dạng đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng ở nhóm tuổi này là thực sự có. Đây sẽ là phân khúc tiềm năng cho các doanh nghiệp thực phẩm và thức uống nhảy vào!
Bên cạnh đó, Việt Nam với lượng dân số trẻ chiếm phần lớn, những người sẵn sàng thử, trải nghiệm cái mới, cũng sẽ là phân khúc hứa hẹn cho những sản phẩm mới, ý tưởng mới. Tuy vậy thách thức là làm sao giữ chân được nhóm tuổi này vì họ là những người dễ dàng thay đổi.
Tóm lại, việc đầu tư hơn đến các nhóm tuổi khác không đồng nghĩa với việc phớt lờ nhóm trẻ em. Mặc dù thị trường thức uống dinh dưỡng ở phân khúc trẻ em gần như đã bão hòa với hơn 90% trẻ có uống ít nhất 1 loại thức uống dinh dưỡng trong 1 tuần và trung bình 1 tuần uống hơn 10 lần, nhưng đây hiện là phân khúc quan trọng nhất. Không có gì ngạc nhiên, khi lượng tiêu thụ của một hộ gia đình có trẻ em cao hơn so với mức trung bình. Hơn nữa, mặc dù tỷ lệ sinh ngày càng giảm đi khiến phân khúc này bị giới hạn tăng trưởng theo chiều ngang nhưng cơ hội nằm ở chỗ càng ít trẻ trong một gia đình, thì ba mẹ sẽ càng có nhiều khả năng đầu tư cho từng bé hơn. Theo đó, tương lai để phát triển phân khúc này hơn nữa là tạo ra tăng trưởng về mặt giá trị thay vì về mặt sản lượng. Những sản phẩm dinh dưỡng cho trẻ mà có bổ sung thêm dưỡng chất, cung cấp nhiều chất tốt hơn, cao cấp hơn, cải tiến hơn sẽ có cơ hội.
“Thậm chí trong thế giới đầy phức tạp về dinh dưỡng, việc không khó để thấy đó là con người vẫn luôn muốn ăn ngon, dùng những thứ tiện lợi và mua những sản phẩm đáng tiền. Nghĩ xa hơn việc chỉ cung cấp những chất dinh dưỡng cơ bản sẽ giúp mở ra thêm tiềm năng cho ngành hàng thực phẩm và thức uống. Các nhà sản xuất nên đầu tư vào việc mang đến những sản phẩm cải tiến hơn vừa bổ dưỡng nhưng vẫn hấp dẫn người tiêu dùng. Chẳng hạn như các sản phẩm có bổ sung thêm dưỡng chất với mức giá cạnh tranh, thức uống dạng nước tiện cho việc dùng ngay, hay thậm chí sản phẩm có bao bì chức năng tốt hơn, thông minh hơn” – Ông David Anjoubault, Giám đốc điều hành Kantar Worldpanel Việt Nam nhận định.
Dinh dưỡng sẽ không chỉ giới hạn trong việc cung cấp nguồn năng lượng thiết yếu mà còn là những thứ tốt cho sức khỏe. “Tôi không còn cảm thấy giải pháp cho tất cả các vấn đề của thế giới là những loại thuốc tốt hơn, mà tôi nghĩ đó thật sự phải là một chế độ dinh dưỡng tốt hơn.” – Jeffrey Blumberg, Giáo sư dinh dưỡng của đại học Tufts University cho biết.