Ngành hàng không tăng trưởng cao nhờ sự tham gia của doanh nghiệp tư nhân


Chiều 26/7 Hội thảo “Phát triển hàng không – Chắp cánh du lịch Việt Nam” đã diễn ra tại Trung tâm hội nghị quốc tế FLC Sầm Sơn, Thanh Hóa.

Phát biểu mở đầu hội thảo, ông Nguyễn Anh Tuấn, Tổng biên tập BizLIVE cho biết, sự bùng nổ của ngành hàng không những năm vừa qua xuất phát từ tốc độ tăng trưởng kinh tế khá cao và sự phát triển mạnh mẽ của du lịch nội địa và quốc tế. Làm thế nào ngành hàng không đáp ứng nhu cầu phát triển du lịch – ngành mà Đảng và nhà nước đang chủ trương phát triển thành ngành kinh tế mũi nhọn trong bối cảnh kết cấu hạ tầng ngành hàng không chưa đáp ứng được yêu cầu, còn nhiều điểm nghẽn đặc biệt là kết cấu hạ tầng hàng không tại các khu vực đang được quy hoạch thành những trung tâm du lịch lớn của Quốc gia.

Ông Nguyễn Anh Tuấn, Tổng biên tập BizLIVE  

“Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của ngành hàng không, đâu là cơ hội cho những hãng hàng không mới, làm gì và làm thế nào để tạo môi trường đầu tư kinh doanh bình đẳng cho các thành phần kinh tế đặc biệt tư nhân tham gia kết cấu hạ tầng hàng không, kinh doanh dịch vụ hàng không đang là câu hỏi đặt ra”, ông Tuấn nói. 

Bamboo Airways là kịch bản tốt cho sự cạnh tranh phát triển ngành hàng không
Trình bày tham luận tại hội thảo, ông Huỳnh Thế Du, Giảng viên Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright, ĐH Fulbright cho biết, ngành hàng không đã tạo ra 2,7 tỷ nghìn USD trong năm 2014, chiếm 3% GDP toàn cầu. 1.400 hãng hàng không, 26.000 máy bay thương mại, thực hiện trên 32 triệu chuyến bay trên toàn cầu. Năm 2017, ngành hàng không đã tạo ra doanh thu 754 tỷ USD, lợi nhuận ròng là 34,2 tỷ USD.
Trong 20 năm qua, ngành hàng không đã tăng ngoạn mục, 16 lần, đặc biệt từ năm 2010 đến nay đã tăng đáng kể, trong khi đó, nhu cầu đường bộ cũng tăng lên rất nhiều. Đặt trong bức tranh toàn cầu, Việt Nam đang có mức tăng trưởng cao so với thế giới. Việt Nam có thị trường hàng không năng động, mức tăng trưởng ngành hàng không tương đương với Philipines.
Dự báo toàn cầu năm 2036 cho thấy, lượng khách sẽ tăng gấp đôi, và tăng trưởng năng động nhất trong 20 năm tới là các nước Châu Á Thái Bình Dương, đạt 2,1 tỷ người, mức tăng 4,6%/năm. Đối với Việt Nam, đến năm 2034 dự báo tổng dân số là 105 triệu người, GDP bình quân là 18-22 nghìn USD. Cũng theo dự báo, nếu trung bình các nước có thu nhập 18-24 nghìn USD thì khách hàng không sẽ đạt 58 triệu hành khách/năm. Còn nếu thu nhập tương đương với Thái Lan hiện tại thì khách hàng không có thể lên đến 110 triệu người. Ngành hàng không có tác động lan tỏa đến các hoạt động kinh tế nói chung, đối với ngành du lịch, tạo dựng môi trường cạnh tranh lành mạnh.

Ông Huỳnh Thế Du   
Tóm lại, ngành hàng không đã tăng trưởng cao trong thời gian qua, nhờ có sự tham gia của các doanh nghiệp tư nhân vào ngành hàng không, giúp lĩnh vực này phát triển mạnh hơn. Hành khách so với dân số ở mức rất cao so với mức thu nhập hiện tại. Tiềm năng tăng trưởng của ngành hàng không thế giới trong khoảng 10-20 năm tới là ổn định. Nếu Việt Nam có thể đạt được mức khách hàng so với dân số như Thái Lan thì tiềm năng của ngành hàng không còn rất lớn. Thách thức và cách thức phát triển cơ sở hạ tầng, tác động lan tỏa của ngành hàng không là rất lớn.
Ông Du cho biết, việc phát huy vai trò của tư nhân, ví dụ kế hoạch của Bamboo Airways là kịch bản tốt cho sự cạnh tranh phát triển ngành hàng không.

Thảo luận trong phiên I “Tiềm năng phát triển hàng không”, ông Nguyễn Quý Phương, Vụ trưởng Vụ Lữ hành, Tổng Cục Du lịch nói: Chúng ta đều biết từ trước đến nay, hàng không và du lịch đều cần đến nhau để phát triển, vận tải hàng không là một trong những lĩnh vực vận chuyển nhiều khách du lịch nhất. Tổ chức du lịch thế giới: năm 2017 thành công nhất trong 7 năm qua. Toàn thế giới đón trên 1,2 tỷ khách, doanh thu đạt 1.330 tỷ USD. Châu Á Thái Bình Dương dẫn đầu, 4 tháng đầu 2017, tăng trưởng cao nhất, trên 6,8%, cao nhất trong 5 khu vực địa lý của thế giới. Việt Nam nằm trong khu vực phát triển năng động nhất của thế giới trong 5 năm qua.

Việt Nam Năm đầu tiên tăng trưởng khoảng 30%/năm. So với quy hoạch trước đây, đến năm 2020 mới đạt 10,5 triệu lượt khách quốc tế, nhưng trên thực tế đến 2017 đạt 13 triệu; 2020 sẽ đạt 21 triệu. Tăng trưởng khách quốc tế đến Việt Nam đang rất cần đến lực lượng phương tiện cả đường hàng không, đường sắt, đường bộ, đường thủy, khách đến bằng đường hàng không chiếm tỷ lệ lớn nhất. Mức độ đáp ứng còn thấp, theo ông Huỳnh Thế Du.

Có nhiều đường bay mở ra, chuyến bay nối chuyến mang lượng khách lớn đến Việt Nam, các hãng lữ hành lớn trên thế giới đều có đội máy bay riêng phục vụ cho chuyến bay cho các điểm đến. Sự đầu tư của các nhà đầu tư Việt Nam trong đó có FLC mang đến sản phẩm nghỉ dưỡng cao cấp, tạo ra hạ tầng phục vụ không chỉ khách nội địa mà còn cả khách quốc tế, tăng sức hấp dẫn, đáp ứng tăng trưởng của lượng khách thời gian qua.

Với sự đầu tư hiện nay, lượng khách sắp tới đến Việt Nam sẽ tăng trưởng tốt hơn, sản phẩm đã hình thành tốt, hạ tầng hình thành tốt, Vân Đồn (Hạ Long) phục vụ cho sự phát triển của phía Bắc, ngoài ra sân bay Cam Ranh, Phú Quốc sẽ tạo ra mức độ tăng trưởng tốt về hàng không và du lịch. Du lịch hàng không là 2 cánh máy bay, sự phát triển của ngành này mang đến sự phát triển của ngành kia.

“Đối với khách quốc tế, sự tăng trưởng ở các nước phát triển như Nhật Bản là khoảng 3 lần số lượng dân số. Hiện thu nhập người dân Việt Nam đã tăng cao, nhu cầu du lịch lớn, các khu như FLC Sầm Sơn đều quá tải vào cuối tuần, điều đó cho thấy sự gia tăng du lịch nội địa là rất cao, những năm qua đều tăng trưởng trên 20%, góp phần lớn vào tăng trưởng của địa phương. Chính vì vậy cùng với phát triển khách quốc tế, chúng tôi cũng hướng các địa phương tăng trưởng vào du lịch nội địa, thu hút khách nội địa”, ông Phương nói.

Đồng tình với những ý kiến được ông Phương nêu ra, bà Vũ Thị Thu Thủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh cho biết, nhờ du lịch mà bộ mặt của Quảng Ninh thay đổi rất đáng kể. Kết thúc năm 2017, Quảng Ninh đã đón trên 9,5 triệu lượt khách. Quảng Ninh giống như các địa phương có nguồn tài nguyên du lịch phong phú, với chiều dài bờ biển trên 200km và 1200 km tiếp giáp với Trung Quốc. Ngoài ra chúng tôi tiếp giáp cả 3 đường biển, đường bộ và đường không. Từ đầu năm chúng tôi đã đạt con số 7,5 triệu lượt khách với 3,5 triệu lượt khách ngoài Việt Nam.

 Bà Vũ Thị Thu Thủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh 

Năm nay Quảng Ninh được lựa chọn là năm du lịch quốc gia. Vai trò của Tập đoàn FLC với Quảng Ninh là rất lớn với việc đầu tư sân golf đẹp nhất. Ngoài ra chúng tôi còn có Sun Group đầu tư sân bay tư nhân ở Vân Đồn.

“Chúng tôi mong hãng hàng không của FLC và sân bay của Sun Group sẽ giúp Quảng Ninh vừa có thể phát triển vận tải hàng không, vừa đóng góp vào du lịch”, bà Thuỷ nói.

Riêng du lịch đã đóng góp 15% vào GDP toàn tỉnh Quảng Ninh. Dự kiến 12 triệu khách đến Quảng Ninh, trong đó lượng khách nước ngoài 5 triệu khách. Kết nối sân bay Vân Đồn vào khai thác, sự kết hợp với các hãng bay, lữ hành, đặc biệt là sự ra đời của Bamboo Airways, Quảng Ninh kỳ vọng lượng khách sẽ tăng lên.

Trước vấn đề được đặt ra là hạ tầng chưa đáp ứng, ông Nguyễn Thiện Tống, Nguyên Chủ nhiệm bộ môn Kỹ thuật hàng không, Đại học Bách Khoa TP.HCM cho biết, cần có chính sách quốc gia về hàng không dân dụng, chúng ta đang thiếu, phải giải quyết từng vấn đề riêng lẻ, Chính phủ, Quốc hội phải có hội thảo để đóng góp ý kiến quốc gia về hàng không dân dụng, trong đó có những vấn đề mà chúng ta đã nêu.

Hàng không tác động lớn đến nền kinh tế. Tôi đã từng là trưởng nhóm nghiên cứu về việc mở rộng sân bay Thống Nhất, chúng tôi thấy rằng bình quân khách hàng không nội địa đóng góp cho phát triển kinh tế là 100 USD, 1.000 khách nội địa đóng góp 1 tỷ USD cho nền kinh tế còn khách quốc tế là 500 USD, 200 triệu khách quốc tế đóng góp 10 tỷ USD cho kinh tế.

Thứ hai, phải có chính sách mạnh, rõ ràng để lôi kéo đầu tư phát triển hàng không. Trước đây, ta nói hàng không là quốc gia, không có tư nhân, nhưng bây giờ tư nhân tham gia rất nhiều. Hiện nay trên thế giới có 14% sân bay là có sự tham gia của tư nhân, và các sân bay tư nhân này chuyên chở đến 41% khách quốc tế. Những chỗ nào đông khách, tạo ra nghẽn hạ tầng thì mới cần đầu tư, như Tân Sơn Nhất, Nội Bài… trong khi cái ta thiếu là cần phát triển hạ tầng ở những nơi thiếu.

“Tôi cho rằng cần tham khảo chính sách như ở Ấn Độ, họ có chủ trương có những sân bay 100% tư nhân đầu tư. Để khai thác tiềm năng, có nhu cầu đến thì hạ tầng cơ sở là điểm nghẽn lớn nhất nên làm sao gắn sự khai thác sân bay và máy bay”, ông Tống nói. 

Ông Nguyễn Anh Tuấn đặt câu hỏi với ông Đào Việt Long, Giám đốc Công ty Fanasea Travel từ thực tiễn cung cấp dịch vụ cho khách du lịch theo ông có những yếu tố nào ảnh hưởng tới du lịch?

Theo ông Long, có những yếu tố ảnh hưởng tới du lịch thứ nhất là mùa vụ, du lịch có mùa thấp điểm, cao điểm và đỉnh điểm, cao điểm và đỉnh điểm thì hàng không không đáp ứng được. Về điểm đến thì đường bay không đáp ứng được, ví dụ Phú Quốc, Phan Thiết. Yếu tố thứ 3 là thị trường, trước đây các anh chị thường nghĩ đến khách từ TP.HCM hay Hà Nội nhưng nhu cầu ở các tỉnh cũng rất tốt.

Dư địa cho phát triển ngành hàng không là rất lớn
Đánh giá về tiềm năng phát triển ngành hàng không, ông Lê Anh Tuấn, Trưởng ban Kết cấu hạ tầng, Viện Chiến lược phát triển cho biết, chủ trương của Đảng và nhà nước, xuất phát từ chiến lược phát triển xã hội, kết cấu hạ tầng xác định nhiệm vụ đầu tư các kết cấu hạ tầng cho hàng không nhiều nguồn lực. Hạ tầng giao thông chiếm 30% tổng công trình ưu tiên, hàng không chiếm gần 20% hạ tầng giao thông. Nhà nước rất quan tâm phát triển hạ tầng hàng không.
Xác định trong quy hoạch của chính phủ, tiềm năng là rõ ràng trong xu thế hội nhập, việc tăng cường giao lưu thương mại, phát triển du lịch, việc đầu tư phát triển nâng cao kết cấu hạ tầng. Thủ tướng phê duyệt quy hoạch phát triển hàng không: hiện nay chúng ta có 20 cảng hàng không và phấn đấu đến năm 2020 có 23 cảng hàng không, và 28 cảng hàng không năm 2030.

Ngoài hạ tầng cơ sở, đội ngũ tàu bay đạt 220 năm 2020 và nâng gần gấp đôi 2030. Sự quan tâm và dư địa cho phát triển ngành hàng không là rất lớn đặc biệt cho các hãng và nhà đầu tư. Khẳng định điều này, nhà nước quan tâm tập trung nguồn lực đầu tư. Từ nay đến 2020 việc tập trung đầu tư gặp nhiều khó khăn. Nguồn ODA tiếp tục khó khăn bởi trần nợ công.

Ông Nguyễn Văn Phúc, Nguyên Phó Chủ nhiệm Uỷ ban kinh tế Quốc hội đã đề cập về góc độ khác của tiềm năng. Anh Nguyễn Thiện Tống đã nói về phát triển ngành hàng không dân dụng, Quốc hội và chính phủ rất quan tâm đến sự phát triển của ngành này, phải kể đến sự ra đời đạo luật 1991 Đạo luật hàng không dân dụng. Tôi trực tiếp tham gia và thẩm tra luật này. Đạo luật liên tục được cập nhật cho phù hợp với tình hình và tiềm năng của ngành. Lần sửa đổi gần nhất là 2006 rồi đến 2014. Quốc hội sửa đổi để tạo điều kiện chính sách thông thoáng. Các thành phần kinh tế có thể tham gia vào khai thác hạ tầng như vận tải hàng không, chứ không chỉ tập trung vào khu vực nhà nước như trước đây.

Đầu năm 2017, Bộ Chính trị ra Nghị quyết 08 du lịch phát triển thành ngành mũi nhọn, sau đó đến 2017 Luật du lịch 2017 cũng đặt mục tiêu phát triển du lịch với nhiều điểm mới, đồng thời đáp ứng nhu cầu về du lịch của người dân và khách quốc tế, gắn bó với tiềm năng phát triển của ngành hàng không.

Vậy để phát triển được ta cần tập trung giải quyết vấn đề gì? Trước hết, cần kinh tế xã hội phát triển, cần phải hội nhập hợp tác, làm ăn với quốc tế, tăng cường đầu tư để nhu cầu đi lại tăng cao, khách vào Việt Nam du lịch thăm quan, làm ăn. Ngoài ra, người dân trong nước cũng cần phải có thu nhập, vì có thu nhập mới làm ăn được. Ngày xưa ở Hà Nội, đi tàu chợ về Hà Tĩnh mất 2 ngày, nhưng giờ đi máy bay mất 30 đến 45 phút, đó là lựa chọn rất tốt cho người có thu nhập.

Cần phải phát triển các cảng hàng không. Nếu không phát triển được cảng hàng không, có nhiều trường hợp máy bay phải bay lòng vòng vì sân đỗ không có, thậm chí ngay cả TP.HCM hay Vinh có sân bay mới cũng như vậy. Cần phải huy động nguồn vốn khác nhau, phát triển cảng hàng không mới.

Cần phải phát triển du lịch lữ hành, nếu không phát triển du lịch, không thể phát triển hàng không. Hiện tại, Tổng cục du lịch đặt trong Bộ Văn hóa Thể thao Du lịch, khi sắp xếp lại bộ máy, có nên chăng thành lập Bộ Giao thông Vận tải và du lịch như các nước. Đó là giải pháp tổ chức bộ máy nhà nước để phát triển du lịch.

Trong phiên 2: “Lời giải cho điểm nghẽn hạ tầng”, ông Nguyễn Văn Vịnh, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược phát triển (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), người chắp bút đánh giá tổng kết về phát triển kết cấu hạ tầng, đặc biệt các cảng hàng không nói: Chúng ta đang tìm kiếm lời giải cho hàng không, đó không chỉ là câu hỏi trong khán phòng này mà còn là của cả Chính phủ vì nghẽn là vấn đề rất lớn.

Trong phiên trước chúng ta đã nói đến nhiều tiềm năng và cả khó khăn nhưng mọi điều đều là từ chúng ta. Có thể đó không phải là tiềm năng nhưng chúng ta năng động và biến nó thành tiềm năng.

Với câu hỏi trong thời gian gần đây, chúng ta đã có Chủ trương 13. Tôi xin tóm tắt đó là về tính thống nhất hạ tầng và huy động năng lực xã hội. Vừa rồi chúng ta mới chỉ nói đến đường bay, sân bay nhưng vẫn còn những hạ tầng khác. Ví dụ hạ tầng trong sân bay hay những kết nối tới điểm đến từ sân bay.

Nói về xã hội hoá chỉ không chỉ đơn giản là thu hút nguồn lực bên ngoài. Về phía nhà nước thì vấn đề là thu hút nguồn lực và cách phân phối nguồn lực đó như thế nào? Cái cần là tạo ra một thị trường đầu tư sinh lời, hiệu quả mới thu hút được đầu tư hạ tầng.

Trong chính sách phải làm thế nào để hài hoà lợi ích của nhà đầu tư. Chúng ta đặt vấn đề phát triển kinh tế tư nhân để phát triển đất nước.

Từ nay đến năm 2020 chúng ta cũng chỉ giải quyết được 60-65% nhu cầu đầu tư, hướng tới năm 2035, khoảng cách còn lớn hơn rất nhiều. Thị trường đầu tư kết cấu hạ tầng rất lớn. Khả năng huy động từ các tổ chức tín dụng trong nước, nguồn lực nhà nước, ODA, ngân sách khá cao và bị giới hạn tạo ra thách thức vô cùng lớn điểm nghẽn quan trọng nhất là cải cách thể chế, làm rõ trách nhiệm của các bên.
Theo quan điểm của giới nghiên cứu toàn bộ quá trình đầu tư chưa tiến tới cải thiện được dịch vụ để phát triển lâu dài. Trong thể chế cần quy định rạch ròi trách nhiệm của các bên để thu hút các nhà đầu tư tư nhân tham gia vào lĩnh vực đầu tư công.
Do đó, ông Vịnh đề xuất, cần tạo thị trường chung hơn làm rõ trách nhiệm của các bên. Tạo cơ chế đầu tư rạch ròi và tìm kiếm mô hình mới.
Các diễn giả tham gia hội thảo:

Đóng góp của hàng không cho phát triển kinh tế đặc biệt là du lịch trong thời gian tới như thế nào, dư địa của ngành hàng không còn hay không, liệu có cơ hội cho các hãng hàng không mới … Tất cả những nội dung này sẽ được bàn luận tại hội thảo “Phát triển hàng không – Chắp cánh du lịch Việt Nam” với 3 phiên thảo luận:

– Phiên 1: Tiềm năng phát triển ngành hàng không 

– Phiên 2: Lời giải cho điểm nghẽn hạ tầng 

– Phiên 3: Cơ hội mở cho các hãng hàng không mới.

Hội thảo “Phát triển hàng không – Chắp cánh du lịch Việt Nam” sẽ được diễn ra tại Trung tâm hội nghị quốc tế FLC Sầm Sơn, Thanh Hóa vào 13h30, thứ Năm, ngày 26/07/2018. 

Hội thảo có sự tham gia của đại diện lãnh đạo các cơ quan quản lý, lãnh đạo các tỉnh/thành, các chuyên gia kinh tế, đại diện các doanh nghiệp hàng không, du lịch, bao gồm:

Phía cơ quan trung ương:

Ông Nguyễn Quý Phương, Vụ trưởng Vụ Lữ hành, Tổng cục Du lịch Việt Nam

Ông Nguyễn Văn Vịnh, Phó Viện trưởng Viện chiến lược phát triển, Bộ Kế hoạch và Đầu tư

Ông Đỗ Đức Tú, Vụ Kết cấu hạ tầng và Đô thị, Bộ Kế hoạch và Đầu tư

Ông Lê Anh Tuấn, Trưởng ban Kết cấu Hạ tầng, Viện Chiến lược phát triển Bộ Kế hoạch và Đầu tư

Lãnh đạo địa phương:

Ông Nguyễn Đức Quyền, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy – Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Thanh Hóa

Bà Vũ Thị Thu Thủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh

Ông Lê Minh Ngân, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Bình 

Các chuyên gia kinh tế:

Ông Huỳnh Thế Du, Giảng viên Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright, ĐH Fulbright

Ông Nguyễn Văn Phúc, Nguyên Phó Chủ nhiệm Uỷ ban kinh tế Quốc hội

Ông Nguyễn Thiện Tống, Nguyên Chủ nhiệm bộ môn Kỹ thuật hàng không, Đại học Bách Khoa TP.HCM

Ông Ngô Trí Long, chuyên gia kinh tế

Ông Phan Thế Hải, chuyên gia kinh tế

Đại diện Doanh nghiệp đồng thời là các diễn giả tham gia thảo luận

Ông Trịnh Văn Quyết, Chủ tịch Tập đoàn FLC 

Ông Đặng Tất Thắng, Tổng giám đốc Bamboo Airways

Ông Đào Việt Long, Giám đốc công ty Fantasea Travel.

Ngoài ra, Hội thảo còn có sự tham gia của đại diện hơn 500 doanh nghiệp và đại lý du lịch cùng hơn 50 cơ quan thông tấn, báo chí – truyền hình.

Nội dung hội thảo đang được tường thuật trực tiếp trên BizLIVE.

 

BIZLIVE