Giai đoạn những năm 60-70, xe đạp được coi là tài sản, phương tiện đi lại duy nhất của đại đa số người dân. Thời đó, xe đạp Thống Nhất là niềm mơ ước của nhiều người và niềm tự hào của người dân Việt Nam, đúng như Slogan "Nghĩ đến xe đạp, nghĩ về Thống Nhất".
Công ty Cổ phần Thống Nhất Hà Nội tiền thân là nhà máy xe đạp Thống Nhất, được thành lập ngày 30/6/1960. Lúc mới thành lập Công ty có địa chỉ tại 10B phố Tràng Thi, Quận Hoàn Kiếm, một trong những con phố trung tâm sầm uất nhất của Thủ đô Hà Nội. Sau đó, để mở rộng sản xuất, Công ty được Thành phố giao tiếp quản thêm cơ sở 198B Tây Sơn, Đống Đa, Hà Nội.
Chuyển đổi mô hình sản xuất, tháng 10/2004, Công ty xe đạp Viha và Công ty Xe đạp xe máy Đống Đa sáp nhập thành Công ty Xe máy xe đạp Thống Nhất. Công ty đã di rời về Lô A2CN3 cụm công nghiệp tập trung vừa và nhỏ quận Bắc Từ Liêm, từ chỗ hơn 1000 công nhân, giờ chỉ còn 79 người với 4 Phân xưởng khung, sơn, phụ tùng, lắp ráp.
Thời hoàng kim, Công ty này sản xuất 100.000 xe đạp một năm. Xã hội phát triển, đời sống người dân được nâng cao, xe đạp đã nhường chỗ cho xe máy, ô tô, nên giờ công suất cầm chừng chỉ 3000 xe/tháng, 30.000 xe/năm.
Tới thăm Công ty vào một ngày trung tuần tháng 8.2017, chúng tôi cũng không khỏi ngỡ ngàng bởi bên trong cánh cổng cao là một công xưởng cơ khí khang trang, bề thế, tuy không hiện đại băng chuyền chạy vòng quanh như nhiều nhà máy khác, bởi ở đây sức người là chủ yếu.
Qua tìm hiểm chúng tôi được biết để sản xuất ra một chiếc xe đạp có tới 4 công đoạn.
Công đoạn chế tạo khung phuốc: Từ nguyên vật liệu là thép, inox… trải qua các công đoạn gia công cắt gọt, uốn và hàn (trên công nghệ hàn Tig) để hình thành khung, phuốc và các loại phụ tùng lắp vào xe đạp.
Công đoạn sơn bề mặt: Khung, phuốc và các loại phụ tùng xe đạp sau khi được chế tạo được chuyển qua công đoạn làm sạch bề mặt để đưa vào sơn màu theo yêu cầu (sơn trên dây chuyền sơn tĩnh điện 3 sơn 3 sấy, bảo đảm bề mặt căng mịn, bóng đẹp, sau đó được dán đề can, loại đề can chìm vĩnh cửu không phai, không bong dưới tác động của môi trường)
Công đoạn lắp ráp: Khung, phuốc và các loại phụ tùng sau khi sơn bề mặt theo yêu cầu được tiến hành lắp ráp trên hệ thống băng tải, các chi tiết chuyển động như: bi, xích, líp, moay ơ, đề zay ơ… được nhập khẩu tại Đài Loan, Nhật Bản và UE.
Tùy vào những lứa tuổi và sở thích Công ty xe đạp Thống nhất đã sản xuất ra nhiều loại xe đáp ứng nhu cầu thị trường từ xe người lớn, xe trẻ em, xe thể thao, xe tuần tra trong phố cho công an, xe tuần tra biên giới cho lực lượng biên phòng….
Trao đổi với chúng tôi, ông Vũ Đức Lĩnh, TGĐ Công ty cổ phần Thống nhất Hà Nội cho biết: Công ty Cổ phần Thống Nhất Hà Nội là doanh nghiệp cổ phần nhà nước , chuyên sản xuất chuyên sản xuất kinh doanh, xuất nhập khẩu xe đạp; xe đạp điện; phụ tùng xe đạp, xe máy; các sản phẩm nội thất và sản phẩm cơ kim khí khác. Công ty có truyền thống hơn 57 năm xây dựng và trưởng thành. “Nghĩ đến xe đạp – nghĩ về Thống Nhất” đã trở nên thân thuộc và là địa chỉ tin cậy được nhiều người tiêu dùng VN mến mộ.
Với những thành tích đạt được, Công ty đã được trao tặng Huân chương Lao động hạng Nhất vì đã có thành tích xuất sắc trong công tác, góp phần vào sự nghiệp xây dựng Chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc; được tặng Cờ thi đua của Chính phủ cho đơn vị dẫn đầu phong trào thi đua; được Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen; nhiều năm liền được Bộ Công thương tặng danh hiệu “Doanh nghiệp xuất khẩu uy tín”; Thương hiệu sản phẩm của công ty liên tục đạt danh hiệu “Thương hiệu Quốc gia” từ 2010 đến nay; Sản phẩm của công ty được công nhận “Sản phẩm công nghiệp chủ lực của Thành phố”; được người tiêu dùng bình chọn danh hiệu “Hàng Việt Nam chất lượng cao”, “Thương hiệu mạnh Việt Nam”, “Sản phẩm Việt Nam tốt nhất”, “Hàng Việt Nam được người tiêu dùng yêu thích”…
Triển khai thực hiện chủ trương của Chính phủ và Thành phố Hà Nội về tái cơ cấu doanh nghiệp, Công ty Thống Nhất đã thực hiện cổ phần hóa doanh nghiệp, từ ngày 27/2/2017, Công ty Thống Nhất chính thức chuyển đổi từ loại hình doanh nghiệp nhà nước sang hoạt động theo mô hình công ty cổ phần.
Khó khăn lớn nhất của Công ty trong những năm gần đây là thị trường xe Trung Quốc phát triển ồ ạt, các hãng xe lắp ráp cạnh tranh về mẫu mã, giá cả, đặc biệt một số hàng giả hàng nhái của xe Thống Nhất tại các thị trường Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Vĩnh phúc…
Vẫn biết, thương hiệu Thống Nhất có từ năm 1960, tuy nhiên để hiện thực hóa slogan “Nghĩ đến xe đạp là nghĩ về Thống Nhất” thì vẫn còn nhiều việc phải làm, đòi hỏi CBCNV Công ty phải nỗ lực cố gắng không ngừng, tiếp tục đầu tư xây dựng nhà xưởng, đầu tư thêm máy móc thiết bị hiện đại, làm chủ công nghệ sản xuất các loại xe đạp cao cấp, vật liệu siêu nhẹ, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường trong nước và xuất khẩu.
“Xe đạp Thống Nhất” không chỉ là thương hiệu gắn với lịch sử hình thành và phát triển của một doanh nghiệp mà còn gắn với lịch sử phát triển của mảnh đất và con người Thủ đô. Trải qua hơn nửa thế kỷ, xe đạp giờ đây không được coi là một tài sản có giá trị, và thương hiệu xe đạp Thống Nhất vẫn còn đó nhưng đã lựa chọn những ngã rẽ mới để tồn tại.
Hiện nay, người dân trên thế giới có xu hướng sử dụng xe đạp nhiều hơn. Đây là loại phương tiện giao thông không tiêu tốn nhiên liệu, thân thiện với môi trường, tăng cường sức khỏe và thể lực cho người sử dụng… Thậm chí, xe đạp được coi là biểu hiện của xã hội văn minh. Ở Việt Nam, nhu cầu xe đạp của người dân cũng đang dần tăng lên. Xe đạp không chỉ phục vụ cho đi lại mà còn cho các hoạt động vui chơi, giải trí, thể thao…