(TBTCO) – Sáng 14/11, Quốc hội đã nghe tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự thảo Nghị quyết về thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP.Hồ Chí Minh. Dự thảo Nghị quyết đã đề xuất nhiều chính sách theo hướng tạo ưu đãi hơn, hỗ trợ thành phố này phát triển, củng cố vai trò “đầu tàu” KT-XH cả nước.
Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng trình bày Tờ trình dự thảo Nghị quyết về thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP. HCM tại Quốc hội sáng 14/11.
Xuất phát từ yêu cầu thực tế phát triển
Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Tờ trình dự thảo Nghị quyết về thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù phát triển Thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM), Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng cho biết, việc xây dựng dự thảo Nghị quyết này xuất phát từ yêu cầu thực tế phát triển của TP. HCM.
Thời gian qua, Thành phố đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng về phát triển kinh tế – xã hội, đóng góp lớn cho sự phát triển kinh tế – xã hội và thu NSNN của cả nước, chia sẻ những khó khăn chung với Trung ương và các địa phương trên tinh thần “Thành phố vì cả nước”.
Việc thực hiện Nghị quyết có ảnh hưởng đến Kế hoạch tài chính 5 năm Quốc gia, Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2016-2020 đã được Quốc hội phê chuẩn. Tuy nhiên, về tổng thể các ảnh hưởng này không lớn, cơ bản không làm thay đổi các cân đối lớn về NSNN và nợ công, trước mắt và trong trung hạn; không ảnh hưởng đến phân bổ kế hoạch đầu tư công trung hạn cho các bộ và các địa phương. Cụ thể, ngân sách trung ương giảm khoảng 20.000 tỷ đồng nguồn thu từ cổ phần hóa, thoái vốn; nhưng đồng thời giảm 18.800 tỷ đồng bổ sung chi đầu tư của ngân sách trung ương cho Thành phố.
Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng
Tuy nhiên, vai trò đầu tàu trong phát triển kinh tế – xã hội của TP. HCM đang chậm lại. Thành phố đang phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức,… khả năng thu hút vốn đầu tư mới giảm, cản trở sự phát triển bền vững của Thành phố. Vì vậy, cần có cơ chế, chính sách đặc thù phù hợp với yêu cầu phát triển của TP. HCM.
Theo đó, dự thảo Nghị quyết quy định cho TP. HCM được thí điểm áp dụng cơ chế, chính sách đặc thù về quản lý đất đai; quản lý đầu tư; quản lý tài chính – ngân sách; cơ chế ủy quyền giữa các cấp chính quyền và thu nhập của cán bộ, công chức, viên chức thuộc Thành phố quản lý.
Theo Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng, việc quy định thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù sẽ giúp TP. HCM có điều kiện huy động thêm nguồn lực để giải quyết các bức xúc về cơ sở hạ tầng, giải quyết các vấn đề về xã hội, môi trường, cải thiện môi trường đầu tư,… tạo động lực cho Thành phố tiếp tục phát triển nhanh, bền vững hơn, xứng đáng là “đầu tàu”, động lực của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, đóng góp lớn hơn vào sự phát triển kinh tế – xã hội và ngân sách chung của cả nước.
Đề xuất nhiều ưu đãi đặc thù
Dự thảo Nghị quyết cho thí điểm giao HĐND TP. HCM quyết định chủ trương đầu tư đối với các dự án nhóm A sử dụng ngân sách của Thành phố theo quy định của Luật Đầu tư công, trừ dự án quy định tại điểm a, b, c và d khoản 1 Điều 8 của Luật này, bởi nội dung này theo quy định tại Điều 8 của Luật Đầu tư công, thuộc thẩm quyền của Thủ tướng. Đồng thời, quy định về trình tự, thủ tục quyết định thực hiện như đối với dự án nhóm B đã giao cho Thành phố thực hiện, nhưng bổ sung thêm điều kiện phải có báo cáo tiền khả thi.
Cùng với đó, về quản lý tài chính – NSNN, dự thảo Nghị quyết giao cho TP. HCM được thực hiện thí điểm đối với Luật Thuế tài sản; tăng thuế suất đối với các sắc thuế khác (trừ thu từ hoạt động xuất nhập khẩu); tăng mức phí, lệ phí; ban hành chính sách thu phí, lệ phí mới. Đồng thời, quy định UBND Thành phố phải lập đề án để trình HĐND Thành phố xem xét báo cáo Chính phủ để trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định.
Các khoản thu tăng thêm do điều chỉnh chính sách thu trên, ngân sách Thành phố được hưởng 100% và không dùng để xác định tỷ lệ phần trăm (%) đối với các khoản thu phân chia giữa ngân sách trung ương và ngân sách Thành phố.
Dự thảo cũng nêu rõ, Thành phố được vay thông qua phát hành trái phiếu chính quyền địa phương, vay từ các tổ chức tài chính trong nước, các tổ chức trong nước khác và từ nguồn Chính phủ vay ngoài nước về cho Thành phố vay lại với mức dư nợ vay không vượt quá 90% số thu ngân sách Thành phố được hưởng theo phân cấp. Tổng mức vay và bội chi ngân sách của TP. HCM hằng năm do Quốc hội quyết định theo quy định của Luật NSNN.
Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng cho rằng, theo quy định hiện hành mức dư nợ vay của TP. HCM không quá 70% thu ngân sách Thành phố được hưởng theo phân cấp. Việc tăng giới hạn mức dư nợ vay sẽ tạo điều kiện cho TP. HCM có thêm dư địa huy động thêm nguồn lực cho đầu tư phát triển Thành phố. Đồng thời, việc tăng giới hạn dư nợ vay vẫn được kiểm soát trong giới hạn cho phép, vì kết hợp với quy định tổng mức vay và bội chi ngân sách của TP. HCM hằng năm do Quốc hội quyết định theo quy định của Luật NSNN.
Tiếp đó, hằng năm, Thành phố được bổ sung có mục tiêu từ ngân sách trung ương tương ứng 70% số tăng thu ngân sách trung ương từ các khoản thu phân chia giữa ngân sách trung ương và ngân sách thành phố so với dự toán Thủ tướng Chính phủ giao và số tăng thu từ các khoản thu ngân sách trung ương hưởng 100% theo quy định tại điểm b, c, d, g, h, i, q khoản 1 Điều 35 Luật NSNN.
Cùng với đó, ngân sách Thành phố được hưởng 50% khoản thu tiền sử dụng đất khi bán tài sản nhà nước gắn với tài sản trên đất theo quy định của Luật Quản lý, sử dụng tài sản nhà nước do các cơ quan, tổ chức, đơn vị thuộc trung ương quản lý trên địa bàn Thành phố. Theo quy định tại khoản k Điều 35 của Luật NSNN khoản thu trên ngân sách trung ương hưởng 100%.
Bên cạnh đó, ngân sách Thành phố được hưởng số thu từ cổ phần hóa của các DNNN do UBND TP. HCM quản lý và phần thu được từ thoái vốn nhà nước tại các tổ chức kinh tế do UBND Thành phố làm đại diện chủ sở hữu.
“TP. HCM sử dụng nguồn thu này và ngân sách Thành phố để đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng kinh tế – xã hội, kể cả đầu tư cho các dự án chống ngập và 2 bệnh viện tuyến cuối của Thành phố; ngân sách trung ương sẽ không bổ sung cho Thành phố 18.800 tỷ đồng từ nguồn thu cổ phần hóa để thực hiện các dự án này như dự kiến trong Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2016 – 2020”, Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng cho biết thêm.
Ủng hộ, nhưng cần cân nhắc tới mặt bằng bội chi chung
Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Uỷ ban Tài chính ngân sách (TCNS) Nguyễn Đức Hải cho biết, Ủy ban TCNS cơ bản nhất trí với Tờ trình của Chính phủ về quan điểm, nguyên tắc ban hành Nghị quyết. Theo đó, phần lớn các nội dung trong dự thảo Nghị quyết cũng nhận được sự đồng thuận cao của Ủy ban TCNS; đồng thời cũng có một số lưu ý để tăng tính khả thi khi triển khai.
Cụ thể hơn, Ủy ban TCNS nhất trí với đề nghị của Chính phủ về việc cần tạo sự chủ động hơn cho chính quyền Thành phố trong việc xem xét, quyết định dự toán ngân sách hàng năm, nhưng vẫn phù hợp với định hướng phát triển các lĩnh vực quan trọng của Chính phủ, Quốc hội. Tuy nhiên, đề nghị Thành phố cần ưu tiên cho các lĩnh vực giáo dục – đào tạo, khoa học – công nghệ. Có ý kiến đề nghị cho phép Thành phố quyết định dự toán ngân sách hàng năm nhưng trong trung hạn 5 năm phải đảm bảo tỷ lệ chi ngân sách cho các lĩnh vực giáo dục – đào tạo, khoa học – công nghệ theo quy định của Đảng và Nhà nước.
Đối với quy định về mức dư nợ vay của TP. HCM đưa ra trong dự thảo, Ủy ban TCNS cũng cơ bản nhất trí, tuy nhiên đề nghị Chính phủ cần cân nhắc đến mặt bằng bội chi chung của NSĐP trong Kế hoạch tài chính 5 năm quốc gia (bội chi NSĐP không quá 0,2% GDP) để không làm ảnh hưởng lớn đến khả năng vay vốn của các địa phương khác, trong đó có Thủ đô Hà Nội và ba đơn vị hành chính – kinh tế đặc biệt sẽ được thành lập.
Bên cạnh đó, Ủy ban TCNS cũng nhất trí quy định về việc cho phép HĐND Thành phố quyết định mức thu nhập bình quân tăng thêm cho cán bộ, công chức, viên chức thuộc Thành phố quản lý … Tuy nhiên, để thống nhất và tránh tạo sự bất bình đẳng trong chính sách trả lương, đề nghị đối với công chức, viên chức trong cơ quan quản lý nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập chỉ bổ sung mức thu nhập tăng thêm theo vị trí việc làm và hiệu quả công việc và quy định nguyên tắc, tiêu chí về mức thu nhập tăng thêm, còn mức lương cơ bản giữ nguyên như chính sách chung của cả nước./.
Duy Thái