(TBTCVN) – Trao đổi với phóng viên TBTCVN về việc thực hiện Luật Quản lý, sử dụng tài sản công (QLSDTSC) sau hơn 1 năm nhìn lại.
Chuyên gia kinh tế Nguyễn Minh Phong cho rằng, với việc mở rộng nhiều quy định mới cho thấy đã có đủ quy định để quản lý chặt chẽ tài sản công (TSC) và có thể coi đây là “liều thuốc mạnh” chữa “căn bệnh trầm kha” tư túi của công.
PV: Thưa ông, Luật QLSDTSC đã có hiệu lực từ 1/1/2018. Nhìn lại sau hơn 1 năm thi hành luật, từ góc độ một chuyên gia kinh tế, xin ông có thể chia sẻ đánh giá của mình về luật này?
Ông Nguyễn Minh Phong: Trước hết có thể thấy, Luật QLSDTSC được ban hành nhằm thể chế hóa chủ trương, quan điểm của Đảng, Nhà nước về xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật, thực hành tiết kiệm chống lãng phí, tham nhũng, huy động khai thác sử dụng tiết kiệm có hiệu quả nguồn lực từ TSC để phát triển kinh tế – xã hội…
Việc triển khai thực thi luật này, theo tôi có nhiều ý nghĩa hết sức quan trọng. Trước hết, có thể thấy nhận thức của các cấp, các ngành, địa phương đối với vấn đề quản lý, sử dụng TSC đã có những chuyển biến tích cực theo hướng họ hiểu phải sử dụng TSC tiết kiệm hơn, minh bạch hơn và có trách nhiệm hơn.
Ông Nguyễn Minh Phong
Thứ hai, việc quyết định trong quản lý, sử dụng, xử lý TSC đã được thông suốt, tạo sự chủ động cho các cơ quan, tổ chức, đơn vị trong thực hiện; từng bước chuyên môn hóa, chuyên nghiệp hóa công tác quản lý TSC…
Thứ ba, việc quy định các bộ, cơ quan trung ương, UBND cấp tỉnh phải xây dựng, cập nhật, chuẩn hóa dữ liệu trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về TSC, cũng như phải chịu trách nhiệm về tính đầy đủ, chính xác của số liệu trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về TSC đã làm cho việc quản lý TSC ngày càng công khai, minh bạch, hiệu quả. Đồng thời, việc hiện đại hóa dữ liệu về TSC sẽ tạo thuận lợi cho việc giám sát sử dụng TSC.
Đặc biệt, với các quy định chặt chẽ, minh bạch trong quản lý, sử dụng TSC, luật đang từng bước được kỳ vọng là “liều thuốc mạnh” chữa dứt điểm căn bệnh trầm kha vốn tồn tại từ nhiều năm nay là bệnh tư túi của công…PV: Luật QLSDTSC đã đi vào cuộc sống, nhưng hiện nay một số bộ, ngành, địa phương vẫn chậm ban hành các văn bản hướng dẫn luật. Theo ông, việc này ảnh hưởng như thế nào đến quá trình thực thi luật?Ông Nguyễn Minh Phong: Chúng ta đều biết, việc một luật được ban hành, có hiệu lực thực thi chỉ là điểm khởi đầu. Để luật được triển khai, đi vào cuộc sống thì cần có các quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành luật. Tuy nhiên, việc các bộ, ngành, địa phương chậm ban hành các văn bản hướng dẫn vô hình trung làm cho luật ở những khía cạnh nhất định, lĩnh vực nhất định vẫn còn “nằm trên giấy” mà chưa đi vào thực tế cuộc sống.
Như trên tôi đã phân tích, việc triển khai Luật QLSDTSC đem lại rất nhiều ý nghĩa, tác động tích cực, trong đó bao trùm là nhằm quản lý chặt chẽ, minh bạch, hiệu quả TSC. Như vậy, việc chậm ban hành các văn bản hướng dẫn luật sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả quản lý TSC.
Với tinh thần đó, tôi cho rằng, việc bắt lỗi những đơn vị chậm ban hành văn bản là cần thiết. Theo đó, trước hết cần có những hình thức kiểm điểm trách nhiệm, kiểm điểm nêu gương đối với lãnh đạo đơn vị, cán bộ phụ trách việc ban hành những văn bản hướng dẫn thực hiện luật này. Thậm chí, nếu tình trạng đó kéo dài cần thay thế người đứng đầu, thay thế cán bộ chuyên môn để chấm dứt tình trạng chậm ban hành văn bản quy phạm pháp luật.PV: Chính phủ đã ban hành Nghị định số 04/2019/NĐ-CP về tiêu chuẩn, định mức sử dụng xe ô tô, trong đó, có một số quy định siết chặt việc mua mới và khoán sử dụng xe công. Theo ông, tại thời điểm hiện nay, những quy định này có ý nghĩa như thế nào?Ông Nguyễn Minh Phong: Theo quan sát của tôi, hiện nay một số bộ, ngành, địa phương đã thực hiện rất tốt quy định này như Bộ Tài chính, TP. Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh… Theo đó, Bộ Tài chính đã thực hiện khoán kinh phí sử dụng xe công đưa đón từ nơi ở đến nơi làm việc hàng ngày đối với các chức danh; hay như Sở Tài chính Hà Nội đã cắt giảm gần hết xe công (hiện sở này chỉ còn 2 xe công)… Chỉ nhìn ở một đơn vị thôi cũng thấy, việc thực hiện quy định về hạn chế mua mới, khoán sử dụng xe công đã tiết kiệm cho đơn vị đó hàng tỷ đồng mỗi năm, từ việc chi tiền lương cho đội ngũ lái xe, chi phí khấu hao xe, chi phí sữa chữa, bảo dưỡng xe…
Nhân rộng việc thực hiện quy định trên cho tất cả các bộ, ngành, địa phương, có thể thấy hàng năm ngân sách nhà nước có thể tiết kiệm được hàng nghìn tỷ đồng. Khoản tiền tiết kiệm đó có thể được dành để chi cho đầu tư phát triển, chi cho các mục đích an sinh xã hội… Đồng thời, góp phần giảm áp lực cân đối thuchi ngân sách, nhất là trong bối cảnh một số nguồn thu ngân sách giảm như giảm thuế khi thực thi một số hiệp định thương mại tự do…PV: Theo quy định của Luật QLSDTSC, đơn vị sự nghiệp công lập (ĐVSNCL) sử dụng TSC vào mục đích kinh doanh, cho thuê, liên doanh, liên kết thì phải lập đề án báo cáo cơ quan, người có thẩm quyền quyết định. Trong trường hợp chưa phân quyền, bộ trưởng, thủ trưởng phụ trách ngành, chủ tịch UBND tỉnh phải quyết định và chịu trách nhiệm. Ông đánh giá như thế nào về quy định này? Ông Nguyễn Minh Phong: Trước đây, dư luận cũng từng băn khoăn về tình trạng có ĐVSNCL sử dụng TSC để kinh doanh như trường hợp bảo tàng cho thuê đất mở quán bia, trung tâm tiệc cưới… Tuy nhiên, Luật QLSDTSC mới đã quy định rất chặt các điều kiện được sử dụng TSC để sử dụng vào các mục đích có tính chất kinh doanh. Cụ thể, nếu như trước đây có 4 điều kiện thì nay đơn vị sử dụng TSC phải đủ 8 điều kiện mới được sử dụng TSC vào các mục đích kinh doanh, trong đó có những điều kiện ràng buộc rất chặt để các đơn vị không thể sử dụng TSC sai mục đích.
Hay như các đơn vị sử dụng TSC phải phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của mình. Chẳng hạn, các ĐVSNCL như y tế được thực hiện những hoạt động có tính chất kinh doanh nhưng chỉ trong lĩnh vực y tế. Tương tự với các lĩnh vực khác cũng như vậy… Với những quy định chặt chẽ như vậy sẽ hạn chế rất lớn tình trạng sử dụng TSC sai mục đích, cũng như hạn chế thất thoát nguồn thu cho ngân sách nhà nước…PV: Xin cảm ơn ông!
Diệu Thiện ()