Ngân hàng CB (trước đây là VNCB) xác nhận tiền 4.500 tỷ đồng dùng tăng vốn vẫn còn ở ngân hàng, sau đó lại báo không còn trên hệ thống; ngân hàng này cũng mập mờ chuyện công bố BCTC… là các diễn biến chính trong tuần thứ 2 xử án Phạm Công Danh.
Trong tuần đầu xét xử vụ án Phạm Công Danh, các thông tin chính gồm hình ảnh ông Trầm Bê khóc tại tòa và không phục cáo buộc tội danh, các “đại gia” liên quan được triệu tập đồng loạt vắng mặt vì bạo bệnh, Sở Kế hoạch đầu tư Long An cấp tăng vốn cho VNCB sai quy định, Phạm Công Danh khai do thúc ép nên sai phạm…
Trong tuần thứ hai của phiên xử sơ thẩm giai đoạn 2 vụ án Phạm Công Danh và đồng phạm Cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng đã xuất hiện thêm nhiều tình tiết mới.
Dưới đây là những diễn biến chính trong 4 ngày xử án từ 15-18/1/2018. HĐXX sẽ nghỉ xử án cho tới thứ hai ngày 22/1 tới.
Luật sư “truy” Ngân hàng CB nguồn tiền 4.500 tỷ có còn trong ngân hàng
Ngày 15/1, Luật sư Nguyễn Thị Việt Trang, bào chữa cho bị cáo Nguyễn Ngọc Sơn, nguyên Trưởng phòng Khách hàng 1, BIDV CN Gia Định tiến hành hỏi liên quan tới nguồn tiền 4.500 tỷ vay BIDV có còn trong ngân hàng CB (trước đây là VNCB).
Luật sư nhắc lại lời khai của Phạm Công Danh đã khai trước tòa, số 4.700 tỷ VNCB trước đây thông qua các công ty để vay BIDV, nguồn tiền sau đó sử dụng cho 3 mục đích cũng là phục vụ cho Ngân hàng Xây dựng (CB – trước đây là VNCB được NHNN mua lại), trong đó 4.000 tỷ để tăng vốn, trả nợ cũ và chăm sóc khách hàng. Theo đó luật sư hỏi đại diện ngân hàng CB là nguồn tiền 4.500 tỷ hiện có còn tại ngân hàng không?
Đại diện CB cho biết toàn bộ số tiền hòa vào dòng tiền chung của ngân hàng. Chủ tọa nhắc hiện tại còn hay đã sử dụng hết trước ngày 26/7/2014 (thời điểm khởi tố vụ án). Phía CB trả lời sử dụng ra sao ngân hàng không thể xác định được.
Chủ tọa nhắc lại, theo kiểm tra tại VNCB trong khoảng 14/2 đến 26/7/2014 thì tiền mặt còn khoảng trên 13.000 tỷ tại ngân hàng này.
Phía CB cho biết, trong tổng nguồn tiền trong ngân hàng hơn 13.000 tỷ, đã sử dụng hơn 7.600 tỷ, còn lại khoảng 6.000 tỷ. Chủ tọa hỏi trong số hơn 6.000 tỷ có gồm 4.500 tỷ không? Phía CB trả lời khoản tiền này không xác định được. Bản thân Phan Thành Mai, nguyên TGĐ VNCB đã khai là nguồn tiền hòa vào dòng tiền chung. Đại diện CB cho biết xin chuyển qua chiều 16/1 sẽ trả lời rõ về nguồn tiền hơn 6.000 tỷ có gồm 4.500 tỷ không.
Diễn biến mới: Luật sư “vặn” tới cùng nguồn tiền 4.500 tỷ, đại diện CB xác nhận tiền trong ngân hàng
Cũng trong phiên 15/1, luật sư Trần Minh Hải, bào chữa cho bị cáo Phạm Công Danh cũng có những xét hỏi liên quan tới khoản tiền 4.500 tỷ.
Luật sư Hải tiến hành hỏi bị cáo Mai Hữu Khương, nguyên Giám đốc Tài chính VNCB, khoản tiền 4.500 tỷ đã được hạch toán như thế nào vào VNCB, hạch toán vào vốn chủ sử hữu hay vào nợ phải trả? Khương khai hạch toán vào nợ phải trả. Số liệu theo dõi nợ phải trả đó được thể hiện trong tài liệu nào? VNCB có báo cáo tài chính hàng ngày hoặc báo cáo niên độ hàng năm hoặc báo cáo kiểm toán. Tức là trong các tài liệu có thể hiện? Khương trả lời chắc chắn có.
Luật sư hỏi giữa việc hòa chung vào dòng tiền và hòa tan có khác nhau không? Khương cho biết hoàn toàn khác nhau. Hòa chung có theo dõi được số liệu không? Khương trả lời theo dõi được.
Luật sư hỏi có nghĩa là khi 4.500 tỷ được hạch toán nhập vào hệ thống của ngân hàng thì khi chuyển tiền ra có số liệu theo dõi đúng không? Khương khai chỉ cần lấy số phát sinh tài khoản tăng vốn điều lệ chuyển vào. Luật sư nêu 4.500 tỷ được hạch toán là khoản nợ của VNCB đối với 22 người nộp tiền thì đã có bao giờ VNCB hạch toán trả nợ cho ai chưa? Khương trả lời là chưa, đến thời điểm bị cáo bị khởi tố.
Luật sư Hải tiến hành hỏi đại diện Ngân hàng CB, tất cả số liệu hiện nay cho thấy khoản tiền 4.500 tỷ là khoản nợ phải trả. Khoản này chưa trả, vậy quan điểm của CB về nghĩa vụ trả nợ? Phía CB cho rằng không có dữ liệu nào cho thấy là khoản nợ phải trả của CB.
Luật sư Hải xác định lại, HĐXX đã làm rõ khoản tiền này chuyển vào ngân hàng VNCB để tăng vốn điều lệ nhưng không được tăng vì NHNN quyết định không cho tăng vốn. Vậy không phải tăng vốn điều lệ thì theo quan điểm của CB là khoản gì?
Đại diện CB trả lời, khi đó VNCB đã thay đổi đăng ký kinh doanh và tăng vốn lên 7.500 tỷ, nguyên tắc thì hạch toán vào 7.500 tỷ. Luật sư nhắc lại, khi đó NHNN không cho phép tăng vốn thì khoản tiền 4.500 tỷ không được hạch toán vào vốn điều lệ.
Phía CB cho biết, trước đó đã hoạch toán vào tăng vốn điều lệ (trước đó tòa đã xác định Sở Kế hoạch Đầu tư Long An đã cấp trái phép đăng ký kinh doanh lần 27 tăng vốn cho VNCB lên 7.500 tỷ).
Luật sư nhắc lại vấn đề, khoản tiền 4.500 tỷ của 22 cá nhân nộp vào ngân hàng và sau đó không được tăng vốn điều lệ nhưng ngân hàng cũng không trả lại các cá nhân đồng thời CB cũng đang xin ý kiến NHNN xem xét xử lý khoản này như nào. Đồng thời trong hệ thống kế toán của CB không còn số liệu về 4500 tỷ. Vậy câu hỏi cuối, CB hạch toán khoản tiền này theo phương chế pháp lý nào, bởi đây là lịch sử vô tiền khoáng hậu trong hạch toán kế toán của ngành ngân hàng?
Đại diện CB cho biết trong hệ thống CB vẫn ghi nhận có số tiền 4.500 tỷ nhưng mà ngân hàng đang xin ý kiến NHNN về số tiền này, nhưng CB không hạch toán là khoản phải trả.
Chủ tọa yêu cầu phía CB về làm báo cáo giải trình phục vụ cho ngày xét xử 16/1 trả lời HĐXX liên quan khoản tiền 4.500 tỷ.
Tình tiết mới: Ngân hàng CB xác nhận khoản tiền 4.500 tỷ đã “bốc hơi” trước thời điểm khởi tố vụ án
Phiên xử chiều 16/1, luật sư Huyền Trang tiến hành thẩm vấn đại diện Ngân hàng Xây dựng – CB (trước đây là VNCB) về khoản tiền 4.500 tỷ tăng vốn.
Luật sư đề nghị HĐXX cho Ngân hàng CB trả lời câu hỏi chiều 15/1 luật sư đã hỏi nhưng đại diện CB xin hẹn trả lời sau. Theo đó luật sư hỏi phía đại diện CB trong nguồn 4.500 tỷ mà 22 cá nhân đại diện cho Phạm Công Danh nộp tăng vốn, CB nói đã hòa vốn vào VNCB tại thời điểm tăng vốn. Vậy hiện nay số tiền này ở đâu?
Đại diện CB cho biết, theo số liệu CB lưu trữ, tại thời điểm 26/7/2014 (thời điểm khởi tố vụ án) số dư trên hệ thống ngân hàng chỉ là 526 tỷ đồng. Trong thời gian từ 14/2-26/7/2014, tổng số dư phát sinh tại tài khoản VNCB tại NHNN là hơn 80.400 tỷ, tổng số phát sinh ghi nợ 81.120 tỷ đã hòa vào dòng tiền chung.
Luật sư hỏi tức là 4.500 tỷ đã nằm trong tài khoản của VNCB? Phía CB trả lời đã nằm trong tài khoản của VNCB gửi NHNN. Phía CB cũng cho biết trong khoảng thời gian từ 14/2 đến 26/7/2014, VNCB đã sử dụng hơn 7.600 tỷ đồng gửi tiền tại NHNN, các tổ chức tín dụng khác, trong đó có 4.500 tỷ gửi tại Ngân hàng Lienvietpostbank. Số dư trên hệ thống ngân hàng đến 26/7/2014 là 526 tỷ đồng.
Luật sư hỏi vậy trong khoảng thời gian 14/2 đến 26/7/2014, VNCB đã rút toàn bộ 4.500 tỷ khỏi tài khoản? Phía CB trả lời từ đầu ngày 14/2 đến 26/7/2014, quy mô dòng tiền vào ngân hàng là 80.000 tỷ và đi ra là 81.000 tỷ.
Luật sư cho rằng trong 81.000 tỷ tiền ra có thể bao gồm 4.500 tỷ và trong số hơn 500 tỷ còn lại cũng có thể còn số tiền thuộc 4.500 tỷ. Qua phần thẩm vấn cho thấy tất cả số tiền VNCB sử dụng không phải cá nhân Phạm Công Danh và đồng phạm sử dụng như cáo buộc của Viện kiểm sát đúng không? Luật sư hỏi phía CB? Đại diện CB trả lời đúng.
Như vậy nếu như phiên 15/1 phía CB cho biết trong hệ thống CB vẫn ghi nhận có số tiền 4.500 tỷ nhưng mà ngân hàng đang xin ý kiến NHNN về số tiền này thì trong phiên 16/1, đại diện CB lại xác nhận trước thời điểm khởi tố vụ án 26/7/2014 thì khoản 4.500 tỷ đã không còn, số dư trên hệ thống chỉ còn hơn 526 tỷ.
Tuy nhiên, cũng trong phiên chiều 16/1, theo lời khai tại tòa của bị cáo Phan Thành Mai, nguyên Tổng giám đốc VNCB, thì tính đến thời điểm 26/7/2014, khoản tiền 4.500 tỷ vẫn bị treo tại ngân hàng.
Cụ thể, luật sư Trương Quốc Hòe bào chữa cho Phạm Công Danh hỏi Mai với quy trình hạch toán của ngân hàng, theo ngày, theo năm, hiện nay có thể hiện trên sổ sách của Ngân hàng CB hiện nay không?
Mai cho biết tại thời điểm 2014 thì đã hạch toán vào tài khoản treo để tăng vốn. Thời điểm thứ 2 là khi Sở kế hoạch Đầu tư Long An ra giấy chứng nhận kinh doanh vốn 7.500 tỷ, lúc đó VNCB đã hạch toán vào vốn điều lệ. Sau đó bị cáo chưa xác nhận được khi Sở KHĐT Long An rút giấy phép, đưa lại giấy phép cũ vốn 3.000 tỷ nên bị cáo không xác định được số liệu cụ thể.
Nhưng nguyên TGĐ VNCB khẳng định rằng thời điểm đó VNCB đã hạch toán trở lại 4.500 tỷ về tài khoản treo để tăng vốn điều lệ, do 22 tổ chức và cá nhân góp vào. Mai cũng cho biết, cuối năm 2014, ngân hàng có báo cáo tài chính và kiểm toán, nhưng khi ấy bị cáo đã bị khởi tố. Mai đề nghị HĐXX yêu cầu VNCB xuất báo cáo tài chính năm 2014.
Luật sư Hòa hỏi Mai tức là số tiền 4.500 tỷ đã hạch toán vào tài khoản treo, Mai trả lời cho đến thời điểm bị cáo bị khởi tố thì như vậy.
Phạm Công Danh khai tình tiết mới liên quan Công ty Phương Trang
Chiều phiên xử 17/1, bị cáo Phạm Công Danh, nguyên Chủ tịch HĐQT VNCB, nguyên Chủ tịch HĐQT tập đoàn Thiên Thanh có ý kiến tại tòa về tình tiết mới. Bị cáo Danh nói ngắn gọn về bối cảnh mà giai đoạn 1 không nêu mà ông được nghe luật sư của mình thông báo gần đây trong đề án tái cơ cấu không có khoản này.
Cụ thể, trong nhóm nợ của nhóm Phú Mỹ cũ của ngân hàng cũ, lãnh đạo cũ (Ngân hàng Đại Tín do bà Hứa Thị Phấn làm Chủ tịch), trong đó có mấy ngàn tỷ của khách hàng trong đó cao nhất là Công ty Phương Trang.
Bị cáo Danh nêu, trong đề án tái cơ cấu đề là nhóm nợ của Công ty Phương Trang, bây giờ thông qua luật sư được biết chính xác kết luận điều tra rất rõ ràng là nhóm nợ này không có nợ. Ông Danh mong HĐXX xem xét vì đây là tình tiết mới không có trong giai đoạn 1, là nguyên nhân chính khiến Danh phạm tội cố ý làm trái.
Cũng trong phiên 17/1, bị cáo Phan Thành Mai, nguyên TGĐ VNCB cũng đề cập lại nguồn tiền của VNCB trước thời điểm khởi tố vụ án (26/7/2014). Theo đó Mai khẳng định chắc chắn rằng tại thời điểm trước khi khởi tố vụ án tổng tiền ở tất cả các tài khoản của VNCB gửi ở ngân hàng thương mại khác tổng cộng không dưới 5.000 tỷ. Và Mai cho rằng nếu chỉ báo cáo trong 1 tài khoản của ngân hàng tại Sở Giao dịch thôi thì không nói lên được toàn bộ ý nghĩa.
Chủ tọa cho biết HĐXX đã nghe rất rõ ngoài tài khoản ở Sở Giao dịch ra VNCB còn có hơn 20 tài khoản khác. HĐXX sẽ xem xét một cách toàn diện, kể cả giám định tài chính cuối cùng của VNCB trước khi NHNN mua lại 0 đồng.
Luật sư “vặn” đại diện Ngân hàng CB về việc “mập mờ” công khai báo cáo tài chính
Trong phiên xử 18/1, Luật sư Trần Minh Hải đề nghị HĐXX làm rõ trong phiên tòa về nghĩa vụ công khai báo cáo tài chính của Ngân hàng Xây dựng – CB (trước đây là VNCB) kể từ khi chuyển hóa thành ngân hàng 0 đồng đến nay.
Luật sư Hải tiến hành hỏi đại diện Ngân hàng Xây dựng – CB. Theo quy định pháp luật các BCTC của CB trong thời gian qua có phải công khai không? Đại diện CB trả lời tùy vấn đề, tùy thời điểm việc công khai này chúng tôi thực hiện theo pháp luật.
Luật sư hỏi từ khi chuyển sang Ngân hàng MTV đã bao giờ ngân hàng thực hiện công khai BCTC trên cổng thông tin điện tử của mình chưa? Phía CB trả lời không thuộc phạm vi vụ án xin không trả lời.
Nhưng luật sư Hải cho rằng sất nhiều số liệu vụ án này nằm trong báo cáo đó. Luật sư viện dẫn, Ngân hàng CB là một TCTD. Điều 143 Luật các TCTD hiện hành quy định công khai về BCTC quy định trong thời hạn 120 ngày kể từ ngày kết thúc năm tài chính thì TCTD, Chi nhánh Ngân hàng Nước ngoài phải công khai BCTC theo quy định của pháp luật.
Và theo chế độ công khai BCTC của NHNN ban hành theo Quyết định số 16 năm 2007 đã được sửa đổi, bổ sung năm 2014 thì có quy định ở Điều 14 quy định đối với BCTC hàng năm phải được công khai trên trang thông tin điện tử nơi đặt trụ sở chính, chi nhánh và đăng trên một số báo có phạm vi phát hành toàn quốc. Đây là quy định không có ngoại lệ bất kỳ TCTD nào cũng phải thực hiện. Đã bao giờ CB thực hiện đúng quy định này chưa? Luật sư hỏi.
Đại diện CB cho biết, việc công khai BCTC không liên quan tới việc cung cấp chứng cứ tại phiên tòa này. Việc cung cấp chứng cứ liên quan đến những vấn đề quyền và nghĩa vụ của CB trong vụ án này và trong giới hạn xét xử. Luật sư muốn tham khảo, sưu tầm đấy là trách nhiệm của luật sư.
Luật sư cho rằng mình đưa ra những quy định về luật nói về trách nhiệm của TCTD phải công khai BCTC. Trong hồ sơ vụ án này rất khó để HĐXX, VKS cũng như các luật sư bởi rất nhiều tình tiết số liệu nằm trong BCTC kiểm toán nhưng không có trong hồ sơ. Trong khi đó đáng lẽ CB phải thực hiện đúng luật công khai BCTC thì họ mới có nguồn thông tin tham khảo.
Ngân hàng nào cũng công khai riêng CB mập mờ không công khai BCTC điều này có ý nghĩa gì? Luật sư Hải nêu. Đại diện CB trả lời không mập mờ việc công khai BCTC như quy kết của luật sư.
Luật sư cho biết phía CB cứ bảo lưu ý kiến và đề nghị HĐXX xem xét trong phiên tòa này có kiến nghị CB thực hiện đúng Luật các TCTD, đúng chế độ công khai BCTC công khai tất cả BCTC từ năm chuyển hóa thành 0 đồng đến nay, đây là nghĩa vụ của các TCTD.
Huyền Trâm