(TBTCVN) – Để tránh thất thu ngân sách nhà nước (NSNN), nhất là đối với các thửa “đất vàng” có khả năng sinh lợi đặc biệt, Bộ Tài chính đã dự thảo Nghị định trình Chính phủ sửa đổi một số quy định, điều chỉnh giá đất tính thu tiền thuê đất cho phù hợp.
Việc quản lý chặt chẽ nhà, đất sẽ tạo thêm nguồn thu cho ngân sách
Bịt kẽ hở khi điều chỉnh quy hoạch, chuyển nhượng
Bộ Tài chính đã trình Chính phủ ban hành Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều các Nghị định về tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, thuê mặt nước. Dự thảo Nghị định nhằm cải cách thủ tục hành chính, hỗ trợ doanh nghiệp; đồng thời tăng cường quản lý, sử dụng, khai thác đất đai hiệu quả, tránh thất thoát tài sản nhà nước.
Theo đó, dự thảo Nghị định sẽ sửa đổi, bổ sung nhiều nội dung, nhằm bịt kẽ hở thất thoát tài sản nhà nước trong quá trình chuyển đổi mục đích sử dụng, tính đúng tính đủ tiền thuê đất khi mua bán, chuyển nhượng… Cụ thể, gồm: Xác định tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, giá khởi điểm đấu giá quyền sử dụng đất, khấu trừ tiền bồi thường, giải phóng mặt bằng; miễn, giảm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất; thủ tục xác định tiền sử dụng đất phải nộp khi người được mua, thuê nhà ở xã hội thực hiện bán, chuyển nhượng theo quy định của pháp luật.
Nhờ tháo gỡ kịp thời những vướng mắc phát sinh trong quá trình thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, thuê mặt nước, số thu từ đất đai năm 2016 (gồm tiền sử dụng đất, thu tiền cho thuê đất) đạt 119.050 tỷ đồng (vượt so với dự toán 58.191 tỷ đồng); trong đó tổng thu từ tiền sử dụng đất là 98.753 tỷ đồng (bằng 197,5% dự toán), tăng 145,6% so với cùng kỳ.
Báo cáo về tình hình quản lý, sử dụng tài sản nhà nước năm 2016 của Bộ Tài chính cho thấy, tính đến tháng 12/2016, các bộ, ngành, địa phương trong cả nước thực hiện báo cáo kê khai và đề xuất phương án xử lý đối với 154.853 cơ sở nhà, đất với tổng diện tích khoảng 3.015 triệu m2 đất và khoảng 140 triệu m2 nhà. Các cấp có thẩm quyền đã phê duyệt phương án sắp xếp lại, xử lý đối với 123.802 cơ sở với tổng diện tích là 1.967 triệu m2 đất; 116 triệu m2 nhà. Trong đó: Giữ lại tiếp tục sử dụng khoảng 1.857 triệu m2 đất; 109 triệu m2 nhà; bán, chuyển nhượng gần 6,3 triệu m2 đất; thu hồi trên 9 triệu m2 đất; chuyển mục đích sử dụng đất trên 3,3 triệu m2 đất. Tổng số tiền thu được từ bán tài sản trên đất, chuyển nhượng quyền sử dụng đất và chuyển mục đích sử dụng đất của các bộ, ngành, tập đoàn, tổng công ty nhà nước và các địa phương trên phạm vi cả nước là trên 50 nghìn tỷ đồng.
Thông qua sắp xếp nhà, đất đã góp phần chỉnh trang đô thị, đưa nhà đất vào sản xuất kinh doanh tạo thêm công ăn việc làm, đóng góp nguồn thu lâu dài cho NSNN. Đặc biệt, trong quá trình sắp xếp lại, đã thu hồi được một phần nhà, đất dôi dư, giao lại cho chính quyền địa phương để xây dựng nhà trẻ, trường học, công viên… phục vụ lợi ích công cộng.
Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện đã nảy sinh nhiều bất cập, nếu không được quy định cụ thể sẽ gây thất thu ngân sách. Do đó, Bộ Tài chính đã khẩn trương sửa đổi nhiều quy định có liên quan về thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất khi điều chỉnh quy hoạch; hoặc xác định tiền sử dụng đất khi chuyển đổi mục đích sử dụng. Tăng hệ số điều chỉnh giá thuê “đất vàng”
Về quy định thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất khi điều chỉnh quy hoạch, pháp luật hiện hành đã có quy định đối với trường hợp Nhà nước giao đất, cho thuê đất trả tiền một lần cho cả thời gian thuê đã hoàn thành nghĩa vụ tài chính về tiền sử dụng đất, tiền thuê đất nếu điều chỉnh quy hoạch xây dựng chi tiết, thì phải nộp bổ sung tiền sử dụng đất, tiền thuê đất. Tuy nhiên, chưa có quy định đối với trường hợp chưa hoàn thành nghĩa vụ tài chính.
Do đó, Bộ Tài chính trình Chính phủ quy định cụ thể hơn. Đối với trường hợp chưa hoàn thành nghĩa vụ tài chính thì người sử dụng đất phải nộp đủ số tiền sử dụng đất, tiền thuê đất xác định theo quy hoạch xây dựng chi tiết trước khi được điều chỉnh, cộng với tiền chậm nộp tương ứng theo quy định của pháp luật và nộp bổ sung tiền sử dụng đất, tiền thuê đất được xác định bằng chênh lệch giữa tiền sử dụng đất, tiền thuê đất phải nộp theo quy hoạch trước khi điều chỉnh và theo quy hoạch sau khi điều chỉnh, được xác định tại cùng một thời điểm được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép điều chỉnh quy hoạch (nếu có).
Ngoài ra, để tránh thất thu NSNN, Bộ Tài chính đã đề nghị bổ sung quy định “điều chỉnh tăng hệ số điều chỉnh giá đất để thu tiền thuê đất cho phù hợp” đối với các thửa “đất vàng”. Đây là các thửa đất, khu đất được Nhà nước cho thuê thuộc đô thị, trung tâm thương mại, dịch vụ, đầu mối giao thông, khu dân cư tập trung có khả năng sinh lợi đặc biệt, có lợi thế trong việc sử dụng đất làm mặt bằng sản xuất kinh doanh thương mại và dịch vụ. Những khu đất này có diện tích tính thu tiền thuê đất có giá trị (tính theo giá đất trong Bảng giá đất) từ 30 tỷ đồng trở lên đối với các thành phố trực thuộc Trung ương; từ 10 tỷ đồng trở lên đối với các tỉnh miền núi, vùng cao; từ 20 tỷ đồng trở lên đối với các tỉnh còn lại, khi thực hiện dự án đầu tư xây dựng theo quy hoạch xây dựng chi tiết (nhưng không chuyển đổi mục đích sử dụng đất sang đất ở) mà có hệ số sử dụng đất (mật độ xây dựng, chiều cao của công trình) cao hơn mức bình quân chung của khu vực, tuyến đường, thì UBND cấp tỉnh điều chỉnh tăng hệ số điều chỉnh giá đất để thu tiền thuê đất cho phù hợp.
Đồng thời, nhằm tháo gỡ vướng mắc theo phản ánh của các địa phương, Bộ Tài chính trình Chính phủ quy định về thu tiền sử dụng đất khi chuyển đổi mục đích sử dụng đối với một số trường hợp. Nếu từ đất sản xuất kinh doanh phi nông nghiệp có thời hạn sử dụng đất ổn định lâu dài nguồn gốc là nhận chuyển nhượng đất ở của hộ gia đình, cá nhân sang đất ở thì: Không phải nộp bổ sung tiền sử dụng đất, nếu hiện trạng sử dụng đất và các công trình đã xây dựng trên đất không thay đổi so với khi nhận chuyển nhượng của hộ gia đình, cá nhân; và phải nộp bổ sung tiền sử dụng đất nếu sau khi chuyển sang đất ở thực hiện dự án xây dựng nhà ở để bán, hoặc nhà ở để bán kết hợp với cho thuê và được trừ tiền đã nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất của hộ gia đình, cá nhân vào tiền sử dụng đất phải nộp, nhưng tối đa không quá tiền sử dụng đất phải nộp. Trường hợp, nếu từ đất chuyển nhượng có nguồn gốc là đất phi nông nghiệp được Nhà nước cho thuê đất trả tiền thuê hàng năm sang đất ở thì thu 100% tiền sử dụng đất.
Minh Anh