Thủ tướng Nhật Shinzo Abe đã thông báo về một chính sách mà rồi cả nước Nhật sẽ phải hối tiếc.
Theo Nikkei, Thủ tướng Abe quyết định tăng thuế tiêu dùng tại Nhật từ tháng 10/2019 sau khi cảm thấy đủ tự tin. Sau 2 lần trì hoãn, cuối cùng nền kinh tế Nhật được đánh giá đã đủ mạnh để chống chọi khi thuế tiêu dùng tăng lên mức 10% từ mức 8%. Trước đó vào năm 2014, thuế tiêu dùng tại Nhật đã được tăng lên mức 8% từ mức 5%, động thái này như vậy đã giúp cho chính phủ Nhật có thêm tiền trả nợ.
Thế nhưng, nhìn chung người ta sẽ nhớ đến lần tăng thuế này như một sai lầm nghiêm trọng.
Công bằng mà nói, chương trình kích thích kinh tế Abenomics do Thủ tướng Nhật Shinzo Abe đưa ra trong thời gian qua đã khá thành công, xuất khẩu và lợi nhuận doanh nghiệp không ngừng tăng trưởng cao.
Trong tháng 6/2018, mức lương sau điều chỉnh lạm phát tại Nhật tăng mạnh nhất trong 21 năm, điều đó không khỏi khiến giới đầu tư chứng khoán cảm thấy hài lòng, họ mua mạnh cổ phiếu và chỉ số Nikkei lên mức cao nhất trong 27 năm.
Tuy nhiên nếu nhìn về tương lai, thời điểm tăng thuế của Thủ tướng Abe không hợp lý. Triển vọng tăng trưởng của kinh tế Nhật u ám do cuộc chiến thương mại do Tổng thống Mỹ Donald Trump phát động.
Kinh tế Nhật phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu, thế nhưng triển vọng xuất khẩu Nhật ngày một u ám. Nhiều chuyên gia phân tích đã buộc phải hạ dự báo tăng trưởng kinh tế Nhật.
Ngân hàng Trung ương Nhật hạ dự báo kinh tế Nhật năm 2019 xuống 0,8%, chỉ bằng nửa mức tăng trưởng của năm 2018. Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF) dự báo tăng trưởng kinh tế Nhật năm 2019 đạt 0,9%.
Giờ đây khi mà đồng yên tăng giá mạnh hơn, các dự báo tăng trưởng kinh tế trên dường như vẫn còn quá lạc quan.
Trong tuần trước, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Steven Mnuchin phát đi tín hiệu rằng Mỹ sẽ vẫn yêu cầu đưa vào điều khoản cấm thao túng tỷ giá đồng tiền trong các cuộc đối thoại với Tokyo. Thông điệp trên đồng nghĩa với việc tuyên bố: “Đồng yên cần phải mạnh lên”.
Đồng yên mạnh lên sẽ tác động trực tiếp đến chương trình kích thích kinh tế Abenomics. Thành công của Abenomics suốt từ năm 2012 có được rất nhiều nhờ việc đồng yên giảm giá đến 30% so với đồng USD.
Trong 6 năm qua, Thủ tướng Abe hưởng lợi nhiều nhờ đồng yên giảm giá. Việc bảo vệ được quan điểm chính sách tiền tệ của Nhật trước Tổng thống Trump có thể coi như một thành công của Thủ tướng Nhật Shinzo Abe. Từ năm 2016 khi ông Abe đến thăm tháp Trump tại New York, ông Trump đã không ngừng phàn nàn về đồng USD quá mạnh nhưng không hề nhắc gì đến Nhật, điều này rồi sẽ thay đổi.
Tại nội địa Mỹ, Tổng thống Trump đang không hài lòng khi ông không nhận được sự ủng hộ về chính trị dù kinh tế Mỹ tăng trưởng tốt. Chịu nhiều lùm xùm từ các rắc rối từ các cuộc điều tra và cuộc khủng hoảng chính trị tại Saudi Arabia, Tổng thống Trump đang tuyệt vọng cần đến nhiều thắng lợi về mặt chính sách ngoại giao.
Và ông đang nhìn vào Thủ tướng Abe với hiệp định thương mại chuẩn bị được bàn thảo. Và xét đến độ nhẫn nhịn mà Thủ tướng Abe đã thể hiện ra, Tổng thống Trump có thừa lý do để biết phía Nhật sẽ phải thay đổi quan điểm phần nào đối với chính sách tỷ giá.
Còn nhớ vào tháng 4/2014, khi mà Thủ tướng Abe quyết định tăng thuế, kinh tế Nhật đã chịu sự gián đoạn tồi tệ nhất tính từ sau vụ động đất năm 2011. Tháng 12/2014, đảng cầm quyền LDP phải đưa ra gói kích thích 30 tỷ USD, gói kích thích tài khóa và tiền tệ đầu tiên.
Hiện tại, tỷ lệ nợ/GDP tại Nhật ước tính khoảng 253%, mức cao đáng kinh ngạc. Vào năm 2014, tỷ lệ nợ/GDP là 149%, người ta không khỏi đặt câu hỏi: Vậy cuối cùng tiền thu được từ tăng thuế trước đây đã đi đâu?
TRUNG MẾN