Trong khoảng 4 thập kỷ qua, dường như không điều gì cản được sự trỗi dậy của doanh nghiệp Trung Quốc. Tinh thần doanh nghiệp được khởi động bởi chương trình cải cách của ông Đặng Tiểu Bình từ cuối thập niên 1970, doanh nghiệp tư nhân Trung Quốc đã góp phần tạo nên một trong những cú nhảy vọt kinh tế lớn nhất trên thế giới.
Thế nhưng điều gì sẽ xảy ra nếu thông tin cho thấy rằng lĩnh vực doanh nghiệp Trung Quốc thực ra không mạnh như người ta tưởng? Điều gì xảy ra nếu sự thực rằng họ tăng trưởng được nhờ hoạt động tín dụng liều lĩnh và thị trường tài chính méo mó?
Những nỗi sợ đó cùng với tác động từ những biện pháp kiểm soát của chính phủ đã khiến nhà đầu tư vô cùng lo sợ trong năm 2018. Khi mà điều kiện tài chính nội địa thắt chặt, chứng khoán Trung Quốc đồng loạt bị bán mạnh trên khắp các thị trường.
Những biến động tiêu cực mới nhất đã gây sức ép lên các nhà lãnh đạo Trung Quốc khi mà họ vốn đã gặp khó khi phải ứng phó với tình trạng kinh tế đi xuống, cùng lúc đó phải ngăn gánh nặng nợ nần của Trung Quốc trở thành khủng hoảng. Nếu không giải quyết được bài toán chính sách ấy, thị trường và các nền kinh tế trên thế giới sẽ chịu tác động.
Nhà sáng lập ra tổ chức Estrat ở London, ông John-Paul Smith, nhận xét: “Giới chức lãnh đạo Trung Quốc đang phải chiến đấu trên quá nhiều mặt trận. Nhà đầu tư tối thiểu nên chuẩn bị cho việc tăng trưởng chậm lại. Trong trường hợp xấu nhất, sẽ có khả năng bất ổn tài chính sẽ đến”.
Giá trị vốn hóa thị trường của những doanh nghiệp ngoài nhà nước đã giảm ít nhất 992 tỷ USD tính từ giữa tháng 6/2018, như vậy đồng nghĩa với việc cứ mỗi phút giao dịch trôi qua, giá trị vốn hóa của những doanh nghiệp này mất 32 triệu USD, theo số liệu của Bloomberg và Wisdon Tree.
Trong tháng 10/2018, cổ phiếu của những công ty này giảm nhanh nhất trong hơn 3 năm. Một nhóm doanh nghiệp địa phương, trong đó bao gồm phần đông là doanh nghiệp tư nhân, đã vỡ nợ kỷ lục 6,6 tỷ USD trong quý 3/2018. Ít nhất 57 doanh nghiệp ngoài nhà nước đã chấp nhận gói giải cứu từ chính phủ Trung Quốc trong năm 2018. Cách đây chỉ vài năm, chắc chắn người ta không thể tưởng tượng được chuyện này.
Cả doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp nhỏ đều chịu tác động nặng nề như nhau, từ tập đoàn như Tencent Holdings hay Jiaxing Linglingjiu Electric Lighting. Người đứng đầu Jiaxing Linglingjiu, ông Xu Xihong, nói: “Khi chúng tôi gặp các chủ doanh nghiệp khác, chúng tôi sẽ không hỏi
“Công vệc kinh doanh dạo này thế nào”, mà thay vào đó chúng tôi sẽ hỏi “Liệu có sống qua được năm nay không?” và “Khi nào ông bị bắt?””
TRUNG MẾN