Bài toán khó của ACV


Sau thất bại trong đợt đàm phán bán vốn cổ phần vừa qua, Tcty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) đã báo cáo Bộ Giao thông Vận tải kế hoạch bán tiếp 20% vốn giai đoạn tới. Tuy nhiên, chọn đối tác chiến lược hay đầu tư tài chính đang là bài toán khó của ACV.

Kế hoạch chào bán cổ phần tiếp theo của ACV dự kiến sẽ kéo dài đến quý III-IV/2018. Tổng giá trị đợt chào bán tính theo thị giá hiện tại lên tới 40.000 tỷ đồng.

Thất bại với Aéport de Paris

Mối duyên “hụt” với Aéport de Paris không phải đến bây giờ mới diễn ra. Ngay từ những năm 2014, Aéport de Paris đã từng đặt vấn đề muốn hợp tác với Bộ chủ quản ACV để góp vốn vào dự án Cảng hàng không Quốc tế Long Thành, khi dự án này chưa ngã ngũ các phương án triển khai cụ thể.

95,4% là tỷ lệ sở hữu cổ phần của Nhà nước tại Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam.
Năm 2017, thương vụ đối tác Aéport de Paris muốn đầu tư trực tiếp vào dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành cuối cùng đã đi vào ngõ cụt.
Thông tin từ CTCP Chứng khoán HSC đưa ra là hai bên không tìm được tiếng nói chung về giá, ACV đòi cao, nhưng Aéport de Paris muốn hạ thấp.

Nhìn chung, giá là một trong những vấn đề chính của thoái vốn Nhà nước tại các doanh nghiệp. Với trường hợp của ACV càng rõ. Doanh nghiệp này, ở giai đoạn chào bán cổ phần lần đầu ra công chúng Công ty mẹ của Tổng công ty vào năm 2015, chỉ có giá chào bán khởi điểm 11.800đ/cp, và giá đấu thầu bình quân/ tỷ lệ đạt thầu 100% cổ phần chào bán là 14.344đ/cp. Kế tiếp, doanh nghiệp đóng cửa phiên chào sàn chứng khoán UPCoM vào tháng 11/2016 với mức giá 35.000đ/cp.

Kể từ đó đến nay, thị trường đã “đẩy giá” ACV lên hơn 200%. Và với mức cổ phiếu đang giao dịch quanh ngưỡng 90.000đ/cp, theo “thông lệ” quy chọn bước giá khởi điểm chào bán tiếp cổ phần của Nhà nước tại doanh nghiệp dựa trên giá thị trường ở thời điểm công bố/ xác định bán, với giá quá cao như giao dịch vừa qua của ACV, Aéport de Paris rõ ràng khó có thể tìm được tiếng nói chung.

Chờ người mua mới

Thất bại trong việc tìm kiếm đối tác chiến lược, HSC cho rằng ACV sẽ mở cửa với các nhà đầu tư tài chính. Điều này không phải không có lý khi:

Thứ nhất, ACV đang là một trong những doanh nghiệp được đánh giá tiềm năng với lợi thế kinh doanh đặc biệt khi đang quản lý 22 sân bay trong cả nước.

Thứ hai, với mức giá thị trường 90.000đ/cp, cổ phiếu ACV nếu so với cổ phiếu ngành hàng không nói chung, đã đạt mức tăng trưởng tạm gọi là “hết nấc”. Trong khi đó, đang có một số rào cản doanh nghiệp cần thay đổi: Nhà nước đang sở hữu tỷ lệ cổ phần quá lớn (95,4%) – Yếu tố này sẽ được khắc phục theo kế hoạch mà ACV đệ trình là bán tiếp 20% vốn. Theo đó, mức sở hữu cổ phần của Nhà nước tại doanh nghiệp này sẽ giảm xuống mức 75%.

Cổ phiếu ACV hiện đang thiếu tính thanh khoản trên sàn UPCoM. Việc chuyển sàn lên HoSE khi doanh nghiệp đáp ứng đủ điều kiện sẽ thay đổi yếu tố này. Nhà đầu tư tin rằng nếu đối tác mới vào tham gia với 20% cổ phần ACV, thì dù ở cương vị đối tác chiến lược hay đầu tư tài chính, một trong những đàm phán thỏa thuận đầu tiên của họ là doanh nghiệp phải có lộ trình chuyển sàn. Điều này sẽ vừa là cơ sở cho thanh khoản, giao dịch thứ cấp ACV sôi động – đặc biệt là điều kiện vô cùng quan trọng đối với nhà đầu tư tài chính khi họ đặt mục tiêu thoái vốn nối tiếp, sau thời gian ràng buộc không bán ra

So với cổ phiếu ngành hàng không nói chung, đặc biệt là HVN của VietnamAirlines hay VJC của VietjetAir, thì rõ ràng sức bật của ACV tại UpCoM xét về giá là quá cao. Cổ phiếu ACV muốn có diện mạo mới, tăng trưởng mới, làm đòn bẩy cho các đợt bán vốn “giá cao”, cần đạt đồng thời hoặc ít nhất đáp ứng dần việc “dứt đứt” những sợi dây này.

Về cơ bản, ACV dù lớn và là doanh nghiệp dẫn đầu ngành kinh doanh đặc thù khá độc quyền, vẫn đang bị đặt trong vòng tròn quán tính có thể ràng buộc “chân voi”. Muốn đi xa, doanh nghiệp cần cắt đứt những ràng buộc này.

Cải thiện quản trị sau nhiều sai phạm

Trong nỗ lực bán vốn Nhà nước sau cổ phần hóa, ACV có thể còn gặp khó khi tìm tiếng nói chung với nhà đầu tư bởi những sai phạm vừa được công bố. Cụ thể, theo kế luận của Thanh tra Chính phủ, trong năm 2014-2015, ACV ký 803 hợp đồng cho thuê mặt bằng nhà ga với tổng diện tích hơn 120.000 m2, thu hơn 701 tỷ đồng và đều chỉ định thầu. Theo đó, ACV đã sai phạm trong thực thi quy định thầu.

Nhiều sai phạm khác như sử dụng “đất vàng” và tài sản trên đất không đúng quy định, sử dụng vào mục đích không liên quan ngành nghề kinh doanh chính,… sẽ khiến ACV phải đau đầu dài dài để thay đổi hiện trạng.

Đặc biệt, cũng theo kết luận với nhiều sai phạm về tài chính, nghĩa vụ nộp thuế đất, nộp ngân sách, trong đó đáng lưu ý từ năm 2013-2015, ACV trích khấu hao tài sản cố định (TSCĐ) chưa đúng quy định. Sau thời điểm xác định giá trị doanh nghiệp để cổ phần hóa (tháng 7 đến 12-2014), ACV trích khấu hao nhanh TSCĐ là máy móc, thiết bị, phương tiện vận tải, phương tiện truyền dẫn… không đúng hướng dẫn của Bộ Tài chính về xử lý tài chính khi cổ phần hóa. Khi nhập, tách các nhóm tài sản, ACV xác định thời gian và mức khấu hao tài sản không đúng quy định, dẫn đến phản ánh chưa chính xác chi phí khấu hao tài sản và nghĩa vụ tài chính với Nhà nước”… Theo giới chuyên môn, đây không chỉ là trách nhiệm của ACV trong quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước, mà còn cản trở chính doanh nghiệp tiếp cận nhà đầu tư.

Tóm lại, ACV sẽ cần ”cải thiện” tính minh bạch và chứng minh công tác quản trị của mình qua thời gian. Nhà đầu tư cũng cần thời gian để nhận diện các động lực tăng trưởng chủ chốt của doanh nghiệp. Kế hoạch thoái tiếp vốn Nhà nước theo đó, không chỉ phụ thuộc tình hình thực tế thị trường hay ý chí “phê duyệt” của các cấp thẩm quyền, mà còn phụ thuộc rất lớn vào cách thức ACV tiếp cận và đối thoại với nhà đầu tư.

Lê Mỹ