Xây dựng thể chế, chính sách Đặc khu: Ưu đãi vượt trội, phải đi kèm ràng buộc lớn

Xây dựng thể chế, chính sách Đặc khu: Ưu đãi vượt trội, phải đi kèm ràng buộc lớn


(TBTCVN) – Ngày 18/5/2018, Viện Kinh tế Việt Nam phối hợp cùng VTV24 Đài truyền hình Việt Nam đã tổ chức Hội thảo Đặc khu – Thể chế, chính sách và kỳ vọng thành công.


Tại hội thảo này, nhiều chuyên gia, đại diện các cơ quan quản lý và doanh nghiệp đều đề cao tính cần thiết của việc ra đời đặc khu, do đó cần cơ chế chính sách vượt trội để thu hút nhà đầu tư; nhưng cũng cần có những ràng buộc đủ mạnh để đầu tư hiệu quả, tránh hệ lụy, rủi ro khó lường.“Dám chơi” nhưng phải “biết chơi”?
Phát biểu khai mạc hội thảo, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng khẳng định, việc Việt Nam phát triển 3 đặc khu Vân Đồn, Bắc Vân Phong, Phú Quốc đã thể hiện sự nhất quán và quan tâm của Đảng, Quốc hội và Chính phủ đối với mô hình này.  
Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng cho biết thêm, dự án Luật Đơn vị hành chính kinh tế đặc biệt (đặc khu) đã được Chính phủ trình Quốc hội cho ý kiến vào Kỳ họp thứ 4. Trên cơ sở ý kiến đóng góp, dự án luật đã được chỉnh sửa hoàn thiện và sẽ trình Quốc hội xem xét, thông qua vào Kỳ họp thứ 5 tới.
Tuy nhiên, Bộ trưởng Dũng cũng chia sẻ, xây dựng dự án Luật Đặc khu là vấn đề mới, vấn đề khó, chưa có tiền lệ tại Việt Nam. Vì thế nên, xây dựng một bộ luật phải thận trọng, phải cập nhật với thông lệ quốc tế, nhưng cũng không nên quá cầu toàn. Do vậy, trong quá trình thực tế, nếu cần bổ sung hoàn thiện, thì sẽ bổ sung hoàn thiện.
Theo ông Sebastian Eckardt, Chuyên gia kinh tế trưởng của Ngân hàng Thế giới (WB) tại Việt Nam, các đặc khu đã trở thành công cụ chủ chốt để đổi mới chính sách và cải cách kinh tế, thu hút đầu tư và thúc đẩy tăng trưởng và hiện đại hóa kinh tếtrên thế giới cũng như ở Việt Nam. Mặc dù các đặc khu được thiết kế và triển khai tốt đem lại lợi ích rõ ràng, vẫn có rủi ro gắn liền với việc phân mảnh trong môi trường pháp quy, lệ thuộc quá mức vào các ưu đãi và quản trị các đặc khu kinh tế. 
Cũng theo chuyên gia của WB, để tối đa hóa lợi ích và hạn chế rủi ro, việc thành lập và thiết kế các đặc khu kinh tế nên được gắn chặt, với chiến lược toàn diện về phát triển công nghiệp và đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), tập trung vào việc lựa chọn vị trí, tính kết nối, dịch vụ hạ tầng và cải thiện môi trường kinh doanh. 
Liên quan tới vấn đề thành lập đặc khu, chuyên gia kinh tế Võ Trí Thành cho rằng, xây dựng cơ chế chính sách cần gắn với hai chữ là: “dám chơi” và “biết chơi”. Theo chuyên gia này, dù hơi muộn nhưng Việt Nam nên “đánh cược” vào “cuộc chơi” này, bởi thế giới đã thay đổi thì Việt Nam cần đột phát trong chính sách và mở cửa, việc còn lại là “biết chơi”. Phải có cơ chế ràng buộc, tránh việc “chỉ nhận quà”
Theo ông Teo Eng Cheong, Giám đốc quốc tế, Tập đoàn Surbana Jurong (Singapore), đặc khu kinh tế có thể là một chương trình hiệu quả đối với phát triển kinh tế. Tuy nhiên, rất nhiều đặc khu kinh tế thất bại vì các mục tiêu không rõ ràng; hạn chế trong tự do hóa chính sách, lựa chọn địa điểm sai, thiết kế tồi hoặc quản lý kém hiệu quả. Mặt khác, nếu đặc khu kinh tế có một tầm nhìn rõ ràng, thay đổi chính sách táo bạo, lựa chọn địa điểm cẩn thận, thiết kế thông minh và quản lý chặt chẽ sẽ là một cơ hội tốt để thành công.
Chia sẻ với phóng viên TBTCVN bên lề hội thảo, đại biểu Quốc hội Hoàng Văn Cường cho biết, trên thế giới, bất kỳ đặc khu nào được thành lập đều có ưu đãi hơn so với chính sách ở ngoài đặc khu, điển hình là chính sách ưu đãi về thuế quan thường thấp hơn. Đây là yếu tố để thu hút các nhà đầu tư bên ngoài vào các đặc khu. 
Tuy nhiên, đại biểu Hoàng Văn Cường cho rằng, nếu không cẩn trọng rất có thể xảy ra làn sóng doanh nghiệp di dời từ ngoài vào trong đặc khu để hưởng ưu đãi, và như thế không mang lại ý nghĩa cho sự phát triển kinh tế chung trên cả nước. Vì vậy, doanh nghiệp, nhà đầu tư vào các đặc khu không đơn thuần là chỉ nhận ưu đãi, mà phải đi kèm với đó là các yếu tố ràng buộc. 
“Đi kèm với các ưu đãi, cần thiết phải có những ràng buộc để doanh nghiệp đầu tư có hiệu quả, phải tạo ra được hiệu quả vượt trội so với doanh nghiệp bên ngoài đặc khu. Nếu chúng ta có những giải pháp để ràng buộc tốt, thì những nhà đầu tư đang đầu tư không hiệu quả bắt buộc sẽ phải tự rút lui vì không thể chịu được áp lực cạnh tranh; sàng lọc tình trạng vào chỉ với mục đích “giữ chỗ” hay “kiếm lời” ngắn hạn”, đại biểu Cường nói. 
Đại biểu Hoàng  Văn Cường lấy ví dụ minh họa, ở nhiều đặc khu trên thế giới việc đánh thuế vào tài sản là đất đai rất cao so với doanh nghiệp thuê đất ở ngoài đặc khu. Nếu trong 1 đến 2 năm, doanh nghiệp không tiến hành sản xuất, kinh doanh thì sẽ phải trả số tiền thuê đất lớn hơn rất nhiều. Nếu doanh nghiệp chỉ “ngồi giữ chỗ” thì rất có thể bị phá sản, hoặc bị thu hồi mà không có đền bù.


Duy Thái

bình luận

Chuyên mục: THỜI SỰ


Viết bình luận

Địa chỉ email của bạn sẽ được giữ bí mật.
Bắt buộc điền thông tin*