Cần bịt những ‘lỗ hổng’ trong thực hiện dự án BT

Cần bịt những ‘lỗ hổng’ trong thực hiện dự án BT


(TBTCVN) – Trao đổi với phóng viên TBTCVN, ông Đặng Hùng Võ – Nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường cho rằng.


Vẫn còn nhiều khoảng trống pháp lý cần phải khắc phục, bổ sung để dự án BT (xây dựngchuyển giao)  không trở thành “mảnh đất” dễ bị nhà đầu tư (NĐT) lợi dụng trục lợi và gây thất thoát, lãng phí nguồn lực đất đai của Nhà nước…* PV: Nhiều ý kiến cho rằng, các quy định pháp luật hiện hành liên quan đến cơ chế giao đất khi thực hiện các dự án đầu tư xây dựng công trình theo hình thức BT còn nhiều bất cập gây lãng phí, thất thoát tài sản đất đai của Nhà nước. Quan điểm của ông về vấn đề này như thế nào?- Ông Đặng Hùng Võ: Việc thực hiện các dự án BT được quy định tại nhiều văn bản pháp luật khác nhau như Luật Đất đai 2013, Nghị định 15/2015/NĐ-CP của Chính phủ về đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP)… Tuy nhiên, những quy định pháp luật hiện vẫn còn nhiều “lỗ hổng”.

Cụ thể, trong Luật Đất đai 2013 có một điều quy định về BT nhưng lại chỉ quy định về thẩm quyền giao đất thực hiện dự án BT là do UBND cấp tỉnh giao, trong khi điều quan trọng nhất là về vấn đề định giá đất đem đổi lấy dự án cơ sở hạ tầng (CSHT) thì lại không có quy định nào. 
 

 

Ông Đặng Hùng Võ

Đối với Nghị định 15/2015/NĐ-CP cũng có rất nhiều kẽ hở. Chẳng hạn, Nghị định 15 cho phép đất đai trả cho NĐT được thực hiện ngay trong lúc đang triển khai xây dựng dự án CSHT. Trong khi về nguyên tắc, việc này chỉ được thực hiện sau khi công trình hạ tầng đã hoàn thành và được kiểm toán kỹ thuật, kiểm toán tài chính. 
Bên cạnh đó, Nghị định 15 không có quy định về định giá giá trị công trình CSHT và định giá khu đất để trả cho NĐT khiến việc “đổi đất lấy hạ tầng” không đảm bảo ngang giá. Ngoài ra, còn nhiều chồng chéo và kẽ hở trong quy định về hợp đồng BT để NĐT thao túng…
Việc còn nhiều “lỗ hổng” trong các quy định pháp luật dẫn đến tình trạng các dự án BT trên thực tế đem lại “siêu lợi nhuận” cho NĐT, nhờ hưởng chênh lệch địa tô cực lớn do đất thanh toán không được định giá, không thông qua đấu giá. Trong khi đó, Nhà nước bị thất thoát nguồn lực không nhỏ về đất đai. Nhiều dự án BT thực hiện dang dở do việc lựa chọn NĐT không đủ nguồn lực, hay dự án BT không hiệu quả, lãng phí… 
Điều đáng mừng là mới đây đã có một số quy định pháp luật được bổ sung đối với thực hiện các dự án BT. Đó là các quy định trong Luật Quản lý sử dụng tài sản công (đã có hiệu lực từ đầu năm 2018), dự thảo nghị định quy định việc sử dụng tài sản công để thanh toán cho NĐT khi thực hiện dự án đầu tư xây dựng công trình theo hình thức BT do Bộ Tài chính soạn thảo đang trình Chính phủ thông qua… Trong đó, quy định mang tính cốt lõi là hạ tầng đem đổi và tài sản công đem đổi phải được định giá theo giá thị trường. Hy vọng khi những quy định này đi vào thực tế sẽ phần nào khắc phục những lỗ hổng dẫn đến lãng phí, thất thoát nguồn lực đất đai khi thực hiện các dự án BT. * PV: Bên cạnh kẽ hở trong cơ chế giao đất, dư luận còn cho rằng, có những “mập mờ” trong lựa chọn NĐT thực hiện dự án BT khi phần lớn đều thông qua chỉ định thầu. Quan điểm của ông như thế nào?- Ông Đặng Hùng Võ: Theo quy định, việc lựa chọn NĐT thực hiện dự án BT được thực hiện theo hình thức đấu thầu rộng rãi hoặc chỉ định thầu. Thực tế, đối với một số dự án CSHT không hấp dẫn NĐT, chỉ có một NĐT tham gia thì có thể hình thức chỉ định thầu sẽ xảy ra và điều này là không trái quy định pháp luật.
Tuy nhiên vấn đề mà dư luận bức xúc mà Kiểm toán Nhà nước, Thanh tra Chính phủ cũng đã chỉ ra là nhiều dự án BT kêu gọi đầu tư không được công bố rộng rãi, không thông qua đấu thầu công khai, làm giảm tính minh bạch và cạnh tranh công bằng, thậm chí còn nảy sinh lợi ích nhóm, tham nhũng… Mặt khác cũng dẫn đến dự án triển khai không hiệu quả, gây thất thoát tài sản đất đai của Nhà nước… 
Đặc biệt, nhiều dự án BT còn được thực hiện do sự tự đề xuất của NĐT (chủ yếu xuất phát từ mục đích, tính toán của NĐT để phục vụ lợi ích của họ chứ không hẳn là phục vụ nhu cầu thiết yếu về phát triển CSHT của đất nước). Thêm vào đó, các cơ quan chức năng liên quan thẩm định và đấu thầu “qua loa” khiến BT trở thành “mảnh đất màu mỡ” cho tham nhũng, tiêu cực…PV: Trước thực trạng trên, ông có kiến nghị gì để bịt những “lỗ hổng” khi thực hiện các dự án BT?- Ông Đặng Hùng Võ: Trong bối cảnh nhu cầu vốn cho phát triển CSHT ở Việt Nam rất lớn, trong khi nguồn ngân sách còn hạn hẹp, việc huy động nguồn vốn tư nhân đầu tư thông qua phương thức BT là chính sách cần thiết để phát triển CSHT. Vì vậy, về tổng thể, theo tôi cần có một nghị định riêng về BT, chứ không quy định chung trong nghị định về PPP, vì BT là một hình thức khác biệt với các hình thức PPP khác. 
Trong nghị định này, trước hết phải quy định cụ thể đối với loại dự án nào thì được áp dụng theo hình thức BT. Đồng thời, phải có quy định về yêu cầu phân tích chi phílợi ích giữa cơ chế BT và cơ chế nhà nước đấu giá tài sản công để lấy tiền xây dựng CSHT, để làm cơ sở cho quyết định thực hiện dự án theo hình thức BT hay không. Đặc biệt phải có quy định cụ thể về yêu cầu công khai, minh bạch toàn bộ thông tin về dự án BT, tạo cơ chế để người dân tham gia giám sát và quy định trách nhiệm giải trình của các cơ quan nhà nước có liên quan về dự án…* PV: Xin cảm ơn ông


Diệu Thiện

bình luận

Chuyên mục: THỜI SỰ


Viết bình luận

Địa chỉ email của bạn sẽ được giữ bí mật.
Bắt buộc điền thông tin*